Σάββατο, 29 Μαρτίου 2008

Μ’ ένα γαρύφαλλο ξεκλείδωσε όλη την αθανασία. Μ’ ένα χαμόγελο έλαμψε τον κόσμο για να μη νυχτώσει.


Η Μαργαρίτα Ζορμπαλά τραγουδά "Τον ανθρωπο με το γαρύφαλλο" σε στίχους Γιάννη Θεοδωράκη και μουσική Μίκη Θεοδωράκη (πατήστε εδώ)
ΘΑΝΑΤΟΣ ΕΙΝΑΙ Η ΛΗΘΗ. ΓΙ ΑΥΤΟ ΔΕ ΞΕΧΝΑΜΕ.

Αθήνα, Γουδί
Ακριβώς σαν σήμερα, ξημερώματα Κυριακής - στις 4 και 12’ - της 30ης Μαρτίου 1952, αντήχησαν τα όπλα του εκτελεστικού αποσπάσματος για το Νίκο Μπελογιάννη και τους συντρόφους του
Δημήτρη Μπάτση
Ηλία Αργυριάδη
Νίκο Καλούμενο
.
Ας σημειωθεί ότι ημέρα Κυριακή ούτε οι Γερμανοί στην Κατοχή δεν εκτελούσαν μελλοθάνατους.

Έφυγες τώρα Νίκο ανάβοντας μ’ ένα γαρύφαλλο από φλόγα το κουράγιο του κόσμου,
ανάβοντας την ελπίδα στην καρδιά των λαών, ανάβοντας τους αστερισμούς της ειρήνης στο στερέωμα του κόσμου, πάνω απ’ τις πεδιάδες τις σπαρμένες κόκαλα.
Έπεσες, Νίκο, με τα’ αυτί σου κολλημένο στην καρδιά του κόσμου,
ν’ ακούς τα βήματα της λευτεριάς να βαδίζουν στο μέλλον, ν’ ακούς το μέλλον να ξεδιπλώνει εκατομμύρια κόκκινες σημαίες
πάνω απ’ το γέλιο των παιδιών και των κήπων
[…]
Ο Μπελογιάννης μας έμαθε άλλη μια φορά πώς να ζούμε και πώς να πεθαίνουμε.

Μερικοί στίχοι του Γιάννη Ρίτσου από το ποίημα
«Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΜΕ ΤΟ ΓΑΡΥΦΑΛΛΟ».

Μάρτης 1952
Εφαρμόζοντας τον Αναγκαστικό Νόμο 375 του 1936 (του Μεταξά) περί κατασκοπείας, σύμφωνα με τον οποίο, ακόμα και σε ειρηνική περίοδο, μπορεί να καταδικαστεί κάποιος από στρατοδικείο ακόμα και σε θάνατο, για τις πολιτικές του πεποιθήσεις, με το πρόσχημα της κατασκοπείας, παρά την παγκόσμια κινητοποίηση και συγκίνηση το μισαλλόδοξο δικαστήριο, αποτελούμενο από τακτικούς στρατοδίκες, καταδίκασε τον Νίκο Μπελογιάννη - ηγέτη της αντίστασης κατά των Γερμανών και μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ - και τρεις ακόμα συντρόφους του ομόφωνα σε θάνατο.

Τι κι αν οι προοδευτικοί άνθρωποι μέσα και έξω απ’ την Ελλάδα ξεσηκώνονται και απαιτούν να μην εκτελεστεί η απόφαση;
Τι κι αν χιλιάδες διαμαρτυρίες και τηλεγραφήματα απ’ όλο τον κόσμο ζητούν τη ματαίωση της εκτέλεσης;
Τι κι αν διεθνούς φήμης καλλιτέχνες όπως ο Τσάρλι Τσάπλιν, συγγραφείς όπως ο Σαρτρ, ο Κοκτώ, ο Μπενουά, γάλλοι υπουργοί, ο ίδιος ο Ντε Γκώλ, πρόεδροι ακαδημιών και ακυρωτικών δικαστηρίων στέλνουν τηλεγραφήματα εναντίωσης στις εκτελέσεις;
Τι κι αν το σκίτσο του Πικάσο (αυτό που δημοσιεύουμε) κάνει το γύρο του κόσμου;
Τι κι αν ακόμα και ο συντηρητικός Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος, Σπυρίδων Βλάχος, ζητά από το βασιλιά να μην γίνουν εκτελέσεις δηλώνοντας:
«Έχω συγκλονιστεί απ’ το ηθικό μεγαλείο του Μπελογιάννη. Το θεωρώ ανώτερο κι από των πρώτων Χριστιανών, γιατί ο Μπελογιάννης δεν πιστεύει ότι υπάρχει μέλλουσα ζωή».;
Τι κι αν ο νέος τότε υπουργός δικαιοσύνης Δημ. Παπασπύρου ζητά να διακοπεί η δίκη και να παραπεμφθεί σε πενταμελές εφετείο;
Μέσα σε κλίμα πιέσεων, εκβιασμών και τρομοκρατίας διεξάγεται η δίκη του Μπελογιάννη και απ
οφασίζεται η εκτέλεση με τις εντολές του Αμερικάνικου παράγοντα και των ανακτόρων.


Ο Μπελογιάννης όμως δεν ήταν μόνο αγωνιστής αλλά και διανοούμενος. Το βιβλίο του
«Το ξένο κεφάλαιο στην Ελλάδα» κυκλοφορεί σήμερα από τις εκδόσεις ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠ
ΟΧΗ.

Ο Δημήτρης Μπάτσης υπήρξε ένας σπουδαίος επιστήμονας και το βιβλίο του
«Η βαρειά βιομηχανία στην Ελλάδα» που ασχολείται με την αξιοποίηση των πλουτοπαραγωγικών πόρων, το οικονομικό σχέδιο για την εκβιομηχάνιση και για την Εκβιομηχάνιση και βιωσιμότητα είναι ακόμα σημείο αναφοράς. Είναι ένα βιβλίο σταθμός.
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Κέδρος».

Και το προτείνουμε για το βιβλίο του μήνα.

Τρίτη, 25 Μαρτίου 2008

Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ


ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ
Η περιπέτεια της σκέψης


Το βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ και
οι εκδόσεις ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ
με αφορμή την έκδοση του βιβλίου
Η ΑΙΩΝΙΑ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ
σας προσκαλούν σε εκδήλωση με θέμα

Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ

Θα μιλήσει ο συγγραφέας του βιβλίου
καθηγητής Φιλοσοφίας στο Παν/μιο Αθηνών

ΘΕΟΔΟΣΗΣ ΠΕΛΕΓΡΙΝΗΣ

Τη Δευτέρα 31 Μαρτίου 2008 ώρα 8.15 μ.μ.

Βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ,
Δημάρχου Ι. Ανδρεαδάκη 49, Λιβαδειά
τηλ 2261023136, e-mai :
n-lamp@otenet.gr
.
Η επιστροφή, η αιώνια επιστροφή, όσο κι αν στους κόλπους της θα βρίσκουν πάντοτε την ευκαιρία να επανακάμπτουν τα ανθρωπάκια και να επανεμφανίζονται δυσάρεστα και οδυνηρά γεγονότα, αποτελεί, για φιλοσόφους όπως οι Στωικοί, οι Νεοπλατωνικοί ή ο Χέγκελ, την διαδικασία εκείνη χάρη στην οποία ο κόσμος, η ιστορία και ο πολιτισμός συνεχίζουν να υπάρχουν και -μπορούμε να ελπίζομε- θα εξακολουθούν να υφίστανται και στο μέλλον. Ειδικά, όμως, για την φιλοσοφία, το παιχνίδι της αέναης επιστροφής δεν είναι απλώς ένα μέσο επιβίωσης, αλλά συνιστά το ίδιο το είναι της. "Φιλοσοφώ", σε τελευταία ανάλυση, σημαίνει γυρίζω συνεχώς πίσω, για να ξαναπάρω τον δρόμο από την αρχή.


Ο Θεοδόσιος Ν. Πελεγρίνης είναι καθηγητής της Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου διδάσκει από το 1977. Παράλληλα προς την ακαδημαϊκή και τη συγγραφική δραστηριότητά του είναι συνεργάτης της Ελληνικής Τηλεόρασης 1 και του Γ΄ Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, στο πλαίσιο των οποίων επιμελείται και παρουσιάζει εκπομπές που αναφέρονται στη φιλοσοφία και την ιστορία των ιδεών.


ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ
· (2008)
Η φιλοσοφία στη σκηνή , Ελληνικά Γράμματα
· (2007)
Η αιώνια επιστροφή της φιλοσοφίας , Ελληνικά Γράμματα
· (2007)
Χριστιανική τέχνη , Ελληνικά Γράμματα, [επιμέλεια σειράς]
· (2005)
Σφηνάκια , Ελληνικά Γράμματα
· (2004)
Λεξικό της φιλοσοφίας , Ελληνικά Γράμματα
· (2003)
Νεοπλατωνισμός , Ελληνικά Γράμματα
· (2002)
Ασκήσεις φιλοσοφίας για τη ζωή και την τέχνη , Ελληνικά Γράμματα
· (2001)
Παιδιά του Κάιν , Ελληνικά Γράμματα
· (1999)
Το είδωλο του κόσμου , Πατάκη
· (1998)
Δεύτερη επιλογή , Πατάκη
· (1997)
Ηθική φιλοσοφία , Ελληνικά Γράμματα
· (1997)
Οι πέντε εποχές της φιλοσοφίας , Ελληνικά Γράμματα
· (1996)
Μάγοι της φιλοσοφίας , Ελληνικά Γράμματα
· (1996)
Φιλοσοφία και αμφισβήτηση , Ελληνικά Γράμματα
· (1995)
Η μελαγχολία της Αναγέννησης , Ελληνικά Γράμματα

Σάββατο, 22 Μαρτίου 2008

ΝΙΚΟΣ ΓΡ. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ : ΜΟΝΑΞΙΑ

Στείλτε και σεις τους δικούς σας στίχους ή των ποιητών που αγαπάτε συμμετέχοντας στην παγκόσμια ημέρα ποίησης στο mail του βιβλιοπωλείου: n-lamp@otenet.gr

ΜΟΝΑΞΙΑ
Ετών δεκαοκτώ.
Λίγο πριν η αυγή της κάνει σινιάλο 
ματώνει τα ερτζιανά με τις αιχμηρές ακίδες της μοναξιάς. 
Ποιος άραγε θα τολμήσει να τη παρηγορήσει μιλώντας για τις μέρες που θα ΄ρθουν; 
Μοναξιά - Μοναξιά 
Με τη ζωή εγκλωβισμένη στις συμπληγάδες καρδιάς και νου. 
Μοναξιά - Μοναξιά 
Χρόνια που φυλλορροούν και χάνονται στο άπειρο. 
Μοναξιά - Μοναξιά
Μα πώς φθινοπωριάζει τη 18η μέρα της Άνοιξης;

Νίκος Γρ. Λαμπρόπουλος

ΝΙΚΟΣ ΓΡ. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ : ΕΛΑ

Στείλτε και σεις τους δικούς σας στίχους ή των ποιητών που αγαπάτε συμμετέχοντας στην παγκόσμια ημέρα ποίησης στο mail του βιβλιοπωλείου: n-lamp@otenet.gr


ΕΛΑ 
Έλα... 
Μην αργείς 
Τώρα που η Άνοιξη σε καλεί στην αγκαλιά της 
Κορφολάγιασε 
Απαλλαγμένη από το βάρος των χρόνων που έφυγαν 
Από τον ίσκιο των ευκαιριών που χάθηκαν 
Από τον εφιάλτη του νέου χειμώνα που θα ΄ρθει 
Έλα... 
Μην αργείς 
Οι Ανοίξεις είναι μικρές 
Ευτυχώς!!! 
Έλα... Μην αργείς 
Διαρκούν λίγο 
Κι έρχονται κάθε χίλια χρόνια. 
Νίκος Γρ. Λαμπρόπουλος

Παρασκευή, 21 Μαρτίου 2008

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΛΟΥΣΤΡΟΣ : Συγκάτοικοι

Στείλτε και σεις τους δικούς σας στίχους
ή των ποιητών που αγαπάτε
συμμετέχοντας στην παγκόσμια ημέρα ποίησης
στο mail του βιβλιοπωλείου: n-lamp@otenet.gr

Συγκάτοικοι

Με τις εργένισσες λέξεις συγκατοικώ
Μαζί τους ξενυχτώ γλεντώ μαζί τους
Σκουπίζω συγυρίζω εγώ
Εκείνες μου διηγούνται παραμύθια
Μου περιγράφουν τις γραμμές των κοριτσιών
Που δε μ’ αγάπησαν
Των μαυροφορεμένων γυναικών
Μου μολογούν τους σκεπασμένους πόθους
Κάποτε πάλι ώρες ρέμπελες
Λόγια μου λένε του κρασιού
Παυσίπονες αλήθειες
Στο χρόνο που δε δίνουνε λογαριασμό
Κι ασύνταχτες όπως χορεύουν πόσο χαίρονται
Και πως για ύπνο που γυρίζουν το πρωί
Και το ηλιανέβασμα το παίρνουνε για δείλι
Τους φτάνει να περνιούνται για σοφές
Απλώς που το κατάλαβαν
Ανάποδα η ζωή μας πως βαδίζει
Κι ύστερα να μου δείξουν πως ξεπόνεσαν
Μες στο ποτήρι αδειάζουν την αλήθεια τους
Ταπεινωμένες πόσο νιώθουν και μισές
Που του συρμού έντυσαν νοήματα φτηνά
Και που από φόβο δεν ετόλμησαν
Να γίνουν πρόταση


Από τις εκδόσεις ΕΜΒΟΛΙΜΟΝ κυκλοφορεί
η ποιητική συλλογή του Δημήτρη Σαλούστρου
"Θάλασσας βυθός"

ΚΙΚΗ ΔΗΜΟΥΛΑ : Το ριψοκίνδυνο όραμα της φαντασίας

Στείλτε και σεις τους δικούς σας στίχους
ή των ποιητών που αγαπάτε
συμμετέχοντας στην παγκόσμια ημέρα ποίησης
στο mail του βιβλιοπωλείου: n-lamp@otenet.gr

Το ριψοκίνδυνο όραμα της φαντασίας

Η φαντασία
- απόφοιτος του Πλάστη
γόνος του παραλογισμού
και της υπεροψίας -

σε κοίταξε εξονυχιστικά και είπε

"δε μου ταιριάζεις είσαι αβλαβής.
Σε κίνδυνο θα σε μεταμορφώσω
με τον πιο ταχύ και αλάνθαστο τρόπο:
αγαπώντας σε.

Θηρίο θα σε σκηνοθετήσω
σε απόσταση μάχης

να μου ξεφεύγουν
οι βρυχηθμοί των ελιγμών σου
να υπερπηδουν το λάκκο που 'χω σκάψει
σκεπασμένον
με απατηλή στερεότητα κλαδιών
γνωστή παγίδα για τη θήρα ζώωδους αγριότητας".

Έτσι έγινε
κι έρχεσαι τώρα εσύ επίπλαστο θηρίο
και μου ζητάς εμένα το λόγο
με ποιό δικαίωμα σε άλλαξα
από λαγό σε σαρκοβόρο
λες και σ' ερωτεύτηκα εγώ.

Τα παράπονά σου στη φαντασία.
Αυτή εξευρίσκει λάλημα
όταν δεν ξημερώνει.

Να την ευγνωμονείς.

Άν η φαντασία δε σκηνοθετούσε
υπαρκτόν θηριώδη τον έρωτα
ποτέ καμιά πραγματικότης
δε θα μας είχε αγαπήσει.


Με το ποίημα της Κικής Δημουλά
"Το ριψοκίνδυνο όραμα της φαντασίας",
από τη συλλογή"Μεταφερθήκαμε παραπλεύρως", εκδ. Ίκαρος,
χαιρετίζει την παγκόσμια ημέρα ποίησης η φίλη ΕΛΕΝΗ ΧΑΡΑΤΣΗ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΛΟΥΣΤΡΟΣ : Τέσσερα ποιήματα

Στείλτε και σεις τους δικούς σας στίχους
ή των ποιητών που αγαπάτε
συμμετέχοντας στην παγκόσμια ημέρα ποίησης
στο mail του βιβλιοπωλείου: n-lamp@otenet.gr


Kάτι να φέγγει

Έπαψα πια στις προσευχές μου να ζητώ
Το στίχο τον επιούσιο
Έχω φρεσκοκατεψυγμένους και πορεύομαι
Εδώ κι εκεί μονάχα όταν ο οίστρος
Μου πυρώνει την ανάσα
Πριν ξεθυμάνω δέομαι σαν άλλοτε
Να δώσει η νύχτα άδεια
Να γράψω κάτι φωτεινό
Να τη αγγίξει

Αλόννησος

Δεν είναι τόπος που σου πρέπει η Αλόννησος
Για πολιτείες όμορες της άνοιξης σε είχα
Όμως παράπονο μην έχεις γιατί το’ξερες
Αφού στην εξορία μ’έστειλες των αναμνήσεων
Μαζί μου πως θα σ’ έπαιρνα το δίχως άλλο
Θα στο ’παν κι άλλοι που σε πόθησαν λιγότερο
Για όποιον της αγάπης κληρωτό που επέζησε
Ελπίδες θνησιμαίες δεν υπάρχουν


Απονενοημένο

Κρατάω τη ζωή μου όμηρο
Δεν θα την ανταλλάξω
Παρά με μια κούπα έρωτα
Ή διάολε με ένα στίχο
σκοπευτή
Τα μαύρα πρέπουν

Ωσάν οι ποιητές έζησα τον έρωτα
Με την ορμή εφήβου
Και την ευγένεια παθολόγου
Ταυτόχρονα
Κι έμαθα πως τα μαύρα πρέπουν
Στη γυναίκα
Καθώς το πάθος μόνο σαν
Αντιφέγγισμα του πένθους
Μας χαρίζει

Ωσάν ερωτευμένος καρπώθηκα την ποίηση
Καθώς ανυποψίαστος
Στην πλάτη του βουνού
Κάτω απ’ το κρεμασμένο χιόνι
Έδρεψα δάφνη
Κι έπαθα να πιστέψω
Πως η αφέλεια του στίχου
Είναι το μόνο ελαφρυντικό
Όταν ασήκωτη η ελπίδα
Μας πλακώνει
Από τις εκδόσεις ΕΜΒΟΛΙΜΟΝ κυκλοφορεί
η ποιητική συλλογή του Δημήτρη Σαλούστρου
"Θάλασσας βυθός"

Τετάρτη, 19 Μαρτίου 2008

ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ : Βερενίκη

Το νεφέλωμα του Ωρίωνα μας κρατούσε συντροφιά στις μακριές νύχτες του χειμώνα φαίνεται ακόμα και τώρα που έχουμε μπεί επίσημα πια στην άνοιξη. Ο Γιάννης Ροζάκης έβγαλε αυτήν την όμορφη φωτογραφία του νεφελώματος με τηλεσκόπιο Skywatcher-80 ED και ψηφιακή SLR(συνολική λήψη 19 λεπτών).

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί μέρος της συστηματικής ενημέρωσης που λαμβάνω από το ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ με θέμα "Ο ουρανός της εβδομάδας".Πιστεύει κάποιος ότι αυθαιρετώ τοποθετώντας το στην παγκόσμια ημέρα ποίησης;

Τετάρτη, 19 Μαρτίου

Ο Κρόνος και ο Βασιλίσκος λάμπουν πάνω από την σελήνη και στα δεξιά της αυτό το βράδυ.
Ψηλά στον βραδινό ουρανό στα ανατολικά, κάτω και στα αριστερά του αστερισμού του Λέοντα βρίσκονται δεκάδες αμυδρά αστέρια. Σχηματίζουν τον αστερισμό της Κόμης της Βερενίκης. Ο Ελληνο-Αιγύπτιος αστρονόμος Πτολεμαίος θεώρησε ότι είναι η χαίτη του Λέοντα. Ο αστερισμός παρέμεινε μέρος του Λέοντα μέχρι αρκετά χρόνια πριν, όταν και θεωρήθηκε τελικά ότι είναι ένας χωριστός αστερισμός.

Η ιστορία λέει οτι μια αρχαία βασίλισσα των Ασσυρίων, η Βερενίκη, φοβήθηκε για τη ζωή του συζύγου της που πήγαινε στη μάχη. Προσευχήθηκε στην Αφροδίτη, και υποσχέθηκε ότι θα έκοβε τις μακριές, όμορφες μπούκλες της εάν ο βασιλιάς επέστρεψε πίσω σώος. Πράγμα που έγινε, και η Βερενίκη κράτησε την υπόσχεσή της και έκοψε τα μαλλιά της, τοποθετώντας τα ως θυσία στον βωμό της Αφροδίτης. Αλλά την επόμενη ημέρα τα μαλλιά είχαν εξαφανιστεί και ο βασιλιάς εξοργίστηκε και κατηγόρησε τους ιερείς ότι δεν προστάτεψαν καλά τα πολύτιμα μαλλιά. Αλλά ένας οξυδερκής αστρονόμος τους έσωσε από την οργή του βασιλιά υποδεικνύοντας στα αστέρια της ουράς του Λέοντα. Είπε στο βασιλιά ότι αυτά δεν πρέπει να είναι στην ουρά του Λέοντα αλλά να είναι τα μαλλιά της βασίλισσας που τοποθετήθηκαν στον ουρανό από την Αφροδίτη για να τα δουν όλοι.. Έτσι κατευνάστηκαν τα πνεύματα και κανένας ιερέας δεν αποκεφαλίστηκε.

ΚΩΣΤΑΣ ΛΑΧΑΣ : Πληκτρολογείς στο κινητό τη μοναξιά σου

Στείλτε και σεις τους δικούς σας στίχους ή των ποιητών που αγαπάτε συμμετέχοντας στην παγκόσμια ημέρα ποίησης στο mail του βιβλιοπωλείου: n-lamp@otenet.gr 


ΠΛΗΚΤΡΟΛΟΓΕΙΣ ΣΤΟ ΚΙΝΗΤΟ ΤΗ ΜΟΝΑΞΙΑ ΣΟΥ


Πληκτρολογείς στο κινητό τη μοναξιά σου
εξαποστέλλοντας μηνύματα με ες-εμ-ες
και η αριστερά σου αγνοεί τη δεξιά σου,
πας κι έρχεσαι σαν της γιαγιάς το εκκρεμές.

Αισθήματα εκπέμπεις ηλεκτρονικά
στους δορυφορικούς σου αποδέκτες,
στέλνεις ψηφιακά φιλιά ηδονικά
στήνεις παιχνίδια δίχως παίκτες.

Σαν κωμειδύλλιο 
η ζωή μας κοροϊδεύει
κιʼ από την «Γκόλφω» ως το πουθενά
πάλι τα χρόνια μας κάτι μπερδεύει
στη Θεσπρωτία, στο Κιλκίς, στα Δολιανά.

Τη μοναξιά πληκτρολογείς στο κινητό σου
παγιδευμένη στα Ιντερνέτ του υπερπέραν
και ξεγελάς κάθε φορά τον εαυτό σου
σαν την ωραία που μας ήρθε απʼ το Πέραν. 


Κώστας Λαχάς Από τη συλλογή "Βιβλίο συμβάντων" Ο Κώστας Λαχάς γεννήθηκε το 1936 στο Κάτω Θεοδωράκι του νομού Κιλκίς από γονείς πρόσφυγες από τον Πόντο. Από το 1960 ζει μόνιμα στη Θεσσαλονίκη.Εργάστηκε διαδοχικά στην "Τέχνη", στη γραμματεία του Κ.Θ.Β.Ε., στη γραμματεία του Φεστιβάλ Κινηματογράφου, επίσης ως ιατρικός επισκέπτης φαρμακευτικής εταιρείας και ως καλλιτεχνικός συντάκτης στις εφημερίδες "Μακεδονική Ώρα" και "Θεσσαλονίκη". Γνωστός και ως ζωγράφος παρουσιάζει έργα του από το 1962, ενώ το 1972 ίδρυσε και διεύθυνε έως το 1986 τη γκαλερί "Κοχλίας", την πρώτη επαγγελματικά οργανωμένη αίθουσα τέχνης στη Θεσσαλονίκη. Από το 1987 έως το 1995 ήταν διευθυντής του Βελλίδειου Πολιτιστικού Κέντρου. Στα γράμματα εμφανίστηκε το 1964 και κυκλοφόρησε τα εξής βιβλία : "Πεδίον οσφρήσεως" (πεζά, 1964), "Μετείκασμα, μεταίσθημα" (πεζογράφημα, 1986), "Ασκήσεις επί αμμοδόχου" (πεζά, 1994, Κρατικό βραβείο διηγήματος), που συμπεριλαμβάνεται και σε συγκεντρωτική έκδοση μαζί με τα δύο προηγούμενα βιβλία του, και "Πλους ονείρων" (αυτοβιογραφία, 1998). Κείμενά του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, γαλλικά και γερμανικά.Στίχους του για τραγούδια μελοποίησε ο Θάνος Μικρούτσικος και ερμήνευσαν η Δήμητρα Γαλάνη και ο Δημήτρης Μητροπάνος.Τίτλοι στη βάση ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ: (2006) Εικαστικές ματιές στο έργο του Γιώργου Ιωάννου , Κέδρος, [ζωγραφική] (2006) Με τον ρυθμό της ψυχής , Κέδρος (2001) Εν Θεσσαλονίκη 13 σύγχρονοι πεζογράφοι , Ιανός (1999) Θεοχάρης Μορές , Δήμος Αθηναίων Πολιτισμικός Οργανισμός (1998) Πλούς ονείρου , Ιανός (1997) Στου αιώνα την παράγκα , Νάκας Φίλιππος, [στίχοι] (1994) Ασκήσεις επί αμμοδόχου , Εξάντας (1994) Μετείκασμα - Μεταίσθημα. Ασκήσεις επί αμμοδόχου. Πεδίον οσφρήσεως , Εξάντας 


Το ποίημα στάλθηκε από το φίλο Μάκη Καραγιάννη - συγγραφέα του πολύ καλού βιβλίου " Ο καθρέφτης και το πρίσμα " που θα τον βρείτε στο μπλογκ ΤΟΙΣ ΕΝΤΕΥΞΟΜΕΝΟΙΣ -  με την υποσημείωση.

Φίλε Νίκο Αν και η φετινή ημέρα της ποίησης είναι αφιερωμένη στην πολιτική ποίηση σου στέλνω, όπως μου ζήτησες, ένα ποίημα του φίλου μου και αισθαντικού ζωγράφου και συγγραφέα Κώστα Λαχά που μου αρέσει πολύ.
Φιλικά Μάκης Καραγιάννης

ΓΙΩΡΓΟΣ Χ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ : Το δέντρο πάντα ξέρει περισσότερα

Στείλτε και σεις τους δικούς σας στίχους
ή των ποιητών που αγαπάτε
συμμετέχοντας στην παγκόσμια ημέρα ποίησης
στο mail του βιβλιοπωλείου: n-lamp@otenet.gr

ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ ΠΑΝΤΑ ΞΕΡΕΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Ονειρεύτηκα απόψε τον Παναγιώτη ανεβασμένο στην πορτοκαλιά της αυλής. Νύχτα γλυκιά. Είχε σταθεί στα μεσιανά κλαδιά. Έκοβε πορτοκάλια απ’ τη μεριά κατά τη θάλασσα.
-Θα πέσεις ευλογημένε!, του φώναξα.
-Κι αν πέσω; Δεν πονάνε οι πεθαμένοι!, αποκρίθηκε.
Άφησε τα πορτοκάλια κατά τη μεριά του δρόμου άκοπα.
-Αυτά είναι για ‘σένα, μου είπε. Σειρά σου. Ανέβα.

8/10/2006 - 11/3/2008


Ο Γιώργος Χ. Θεοχάρης (Δεσφίνα Φωκίδος 1951) ζει στα Άσπρα Σπίτια Βοιωτίας και εργάζεται στην εταιρεία Αλουμίνιον της Ελλάδος. Τύπωσε τις ποιητικές συλλογές: Πτωχόν Μετάλλευμα, εκδόσεις Εμβόλιμον, 1990, Αμειψισπορά, εκδόσεις της Δημόσιας Βιβλιοθήκης Λεβαδείας, 1996, Ενθύμιον, εκδόσεις Καστανιώτη, 2004. Δημοσιεύει κείμενα λογοτεχνικής κριτικής και επιμελείται την έκδοση του λογοτεχνικού περιοδικού Εμβόλιμον.
Πηγή βιογραφικού: Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Τρίτη, 18 Μαρτίου 2008

ΗΒΗ ΣΩΝΙΔΟΥ - ΤΣΑΚΝΑΚΗ : Αφροδίτη

Στείλτε και σεις τους δικούς σας στίχους
ή των ποιητών που αγαπάτε
συμμετέχοντας στην παγκόσμια ημέρα ποίησης
στο mail του βιβλιοπωλείου: n-lamp@otenet.gr

ΑΦΡΟΔΙΤΗ

Ο χιτώνας μου κολλάει πάνω μου
περιγράφει το σώμα κόρης του γιαλού
του Αιγαίου, της θάλασσας,
βουτηγμένης στ’άρωμα του μπάτη
φύκια και κοχύλια στα μαλλιά μου.

Βούτηξα στο αιώνιο στοιχείο
κι’ένιωσα να συνταράσσομαι συθέμελα
μήν είναι στοίχειωμα, μάγεμα,
αντάμωμα αρχαίου και νέου ;

Μήν είναι κύκλος σπείρας
που με περιβάλλει
και με τραβάει στο αιώνιο
και στην ομορφιά της νεκρανάστασης ;

Ο χιτώνας μου γλίστρησε από πάνω μου,
το σώμα μου διαχρονικό,
η πηγή της Δημιουργίας ! !
Λουσμένο στο άρωμα του μπάτη
και ζωγραφισμένο με το χρώμα του ήλιου...

Κόρη του χθές χωρίς ιμάτιο ή χιτώνα,
κόρη του σήμερα χωρίς φόρεμα,
όπως θέλετε πάρτε το,
όμως σκεφτήτε...

Είμαι συνέχεια η ίδια.
γυναίκα, αίλουρος των αιώνων
πηγή ερώτων και ζωής
άρωμα βουνών, κάμπου, γιαλού,

άρωμα γυναίκας, άρωμα ζωής
άρωμα ύπαρξης!!
Το νερό το στοιχείο μου,
η φύση το βασίλειό μου
κι’ο άνδρας το μυστικό της ύπαρξής μου!

Έτσι απλά διαχρονικά αιώνια και θαυμαστά!

Αφροδίτη, κόρη θάλασσας αφρισμένης,
λευκανθισμένης, ομορφογέννας.
Δημιουργία, γυναίκα, αιδώς, ύπαρξη
γή, πλάση, Ελλάδα, θάλασσα, φύση, κόρη,
γένους θηλυκού...


Η Ήβη Σωνίδου-Τσακνάκη
είναι πτυχιούχος της Γαλλικής Φιλολογίας του παν/μίου Αθηνών.
Κατάγεται από το Βόλο όπου και διαμένει.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΑΜΑΤΗΣ : Η μνήμη

Στείλτε και σεις τους δικούς σας στίχους
ή των ποιητών που αγαπάτε
συμμετέχοντας στην παγκόσμια ημέρα ποίησης
στο mail του βιβλιοπωλείου: n-lamp@otenet.gr

Η μνήμη

Η μνήμη δεν ξέρει γράμματα.
Με μυρωδιές μιλάει και με νοήματα
γλώσσας λειψής απ’ αριθμούς κι από στροφές.
Η μνήμη
ίσα ευθεία πάει πίσω σε μέρες και κάμαρες κοντές,
και σε μεγάλες όχθες που σώματα τρυφερά αγκαλιάζονταν
να ξαναγίνει ίσκιος και δέντρο που πετάνε
σε ενεστώτα, αόριστο και μέλλοντα,
η μνήμη που γράμματα δεν ξέρει.

Κείθε μέσα καρτεράει αλαφιασμένη,
και δροσερή σαν το παλιό πρωί επανέρχεται
βροχή και φλόγα και ασβέστης
σαν ξωκκλήσι σε γιορτή καλοκαιριού,
η μνήμη
άβυσσος χαρά στο όνειρο,
ακάλεστη στο μεσημεριανό τραπέζι,
στη νύχτα χάδι και απόσταση,
η μνήμη
πιο τελεσίδικη κι από τον θάνατο.


Ο Γιώργος Τσαμάτης είναι ο μπλόγκερ παράλληλα
Οι λάτρεις της ποίησης επισκεφθείτε τον και δε θα χάσετε. Τουναντίον.

ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΡΤΙΝΑΙΟΥ : Καλαμιές απουσίας

Στείλτε και σεις τους δικούς σας στίχους
ή των ποιητών που αγαπάτε
συμμετέχοντας στην παγκόσμια ημέρα ποίησης
στο mail του βιβλιοπωλείου: n-lamp@otenet.gr

ΚΑΛΑΜΙΕΣ ΑΠΟΥΣΙΑΣ


"…Κι όλο συλλογιζόταν το ανώλεθρο
το αχαλίνωτο της δημιουργίας…"
Κλείτος Ιωαννίδης


Ακούω τις καλαμιές της απουσίας
αφηγούνται την αδιάκοπη κίνηση του χρόνου
πάλι και πάλι όπως μέσα σε όνειρο
στον ρου της αναχώρησης ρίξαν αγκυροβόλι
κι ας λικνίζονται σε αβεβαιότητας νερά
απ’ τη θολούρα πνίγονται

Το πνεύμα του στροβιλισμού εδρεύει εδώ
μα το είδωλό του απ’ τα ουράνια κατεβαίνει
γυρεύει από το σπήλαιο της μνήμης
σαν το αμέριμνο παιδί τον αμφορέα της αβύσσου
όπου με την θεραπαινίδα απαντοχή
χαίρουν για τις εξαϋλώσεις
που περπατούν γυμνές
στη θεουργία της φύσης

Κι εμείς εδώ με τα μάτια μας
ν’ αναβλύζουν πόνο
από τα δάκρυα που γεννά
το πένθος του ανέφικτου


Από τις εκδόσεις ΕΜΒΟΛΙΜΟΝ κυκλοφορεί
η ποιητική συλλογή της Αικατερίνης Μαρτιναίου
"Στα περιθώρια του χρόνου"

ΗΒΗ ΣΩΝΙΔΟΥ - ΤΣΑΚΝΑΚΗ : Κουκκίδες

Στείλτε και σεις τους δικούς σας στίχους
ή των ποιητών που αγαπάτε
συμμετέχοντας στην παγκόσμια ημέρα ποίησης
στο mail του βιβλιοπωλείου: n-lamp@otenet.gr

ΚΟΥΚΚΙΔΕΣ

Τα σκίνα, τα βράχια, τ’αγέρι,
της θάλασσας αδράχνουν το χέρι
και το τραβούν προς την ακτή
να τ’ασημοστολίσουν.

Κι’ο πράσινος καθρέφτης
με τα φύκια κορνίζα
της Γοργόνας τη μορφή καθρεφτίζει
και στ’όνειρο κοιμίζει τη σκέψη.

Τ’αγέρι ζωγραφίζει το μπλέ τ’ουρανού
μ’άσπρα βαμπάκια
και πλέκει το μύθο της αγάπης
του σύγνεφου για το νερό,
που τ’όνα μέσα στ’άλλο ζεί
για πάντα στροβιλίζοντας.

Σαν τις ψυχές των εραστών
των πλέριων οριζόντων,
που ένα γίνονται με τ’άπειρο
κι’εκεί περνοδιαβαίνουν.

Μές στ’όνειρο της γής κομπάρσοι
ενός λεπτού το πέρασμα στη δίνη των αιώνων
κι’απομένει μόνο,
μια κουκκίδα ψυχής στου Θεού το καλάθι.

Η Ήβη Σωνίδου-Τσακνάκη
είναι πτυχιούχος της Γαλλικής Φιλολογίας του παν/μίου Αθηνών.
Κατάγεται από το Βόλο όπου και διαμένει
.

ΘΟΔΩΡΗΣ ΒΟΡΙΑΣ : Στίχοι κρυμμένοι στις παλάμες

Στείλτε και σεις τους δικούς σας στίχους
ή των ποιητών που αγαπάτε
συμμετέχοντας στην παγκόσμια ημέρα ποίησης
στο mail του βιβλιοπωλείου: n-lamp@otenet.gr

Στίχοι κρυμμένοι στις παλάμες

Γράφαμε
-κάποτε και μέσα στις παλάμες μας-
κι έρχονταν ο ιδρώτας να σβήσει
τη σημείωση...

Έβλεπαν οι άλλοι
κι έλεγαν πως ήταν οι λύσεις
του διαγωνίσματος.
Ποιός ν' αρνηθεί
και τι να φανερώσει;

Οι στίχοι,
γιατί τώρα σας το λέω,
στίχοι ήταν,
εκείνοι οι στίχοι
δε σβήστηκαν ποτέ,
χύθηκαν, από τότε,
άπειρες φορές
στα πρόχειρα χαρτιά μας.

Ο Θοδωρής Βοριάς είναι ο μπλόγκερ ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ

Κυριακή, 16 Μαρτίου 2008

ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΑΜΑΤΗΣ : Ώρες αόρατες

Στείλτε και σεις τους δικούς σας στίχους
ή των ποιητών που αγαπάτε
συμμετέχοντας στην παγκόσμια ημέρα ποίησης
στο mail του βιβλιοπωλείου: n-lamp@otenet.gr

Ώρες αόρατες

Αδέσποτες απέμειναν οι καμπύλες της θάλασσας.
Τα δελφίνια γέρνουν στο λαιμό σου.
Τα στήθη Δήλος – Φανερωμένη
σαν άγιο μάρμαρο.
Γονυπετής η Κύπρις, λαγόνες αρχαγγέλει.

Τα θρύψαλα της βροχής
που έβαλα με τάξη στο εικονοστάσι,
ζητιανεύουν αναδρομικές ουλές.
Αίματα πολύχρωμα σαν φωνήεντα από σκράμπλ,
ονοματίζουν λέξεις χαμηλοβλεπούσες,
αφυδατωμένες και άσιτες.
«Επίθεση» διατάζουν και αδειάζουν βόλια
κάθε νύχτα οι τοίχοι.
Οι λεύκες των πόθων καληνυχτίζουν
τους άβυσσους μήνες.
Ανάλατος καιρός, έρμαιο ανέμων αναλφάβητων,
τρακάρει πάνω στις στροφές της νύχτας
και σκίζει αργοπορημένα σεντόνια.
Προσάναμμα του μύθου τα ανθεστήρια λόγια
και ο αέρας πνιγμένο περιστέρι.

Τώρα η χρυσή βροχή του Δία αρδεύει ερήμους.
(Που να κρύβονται τώρα οι οργασμοί των άστρων;)
Πίσω όμως από τις χαμηλές καρέκλες
- κάθε θεός το ξέρει –
κρύβεις τη μικρή Καταλωνία σου.
Το πρόσφορο των μηρών σου
γόνιμος τόπος ανεμώνας.
Λέμβος σωστική το Ιδαίον του κορμιού σου.
Κι’ αυτό το πέλαγος το ανθηρό
αλίμενο πλέει μαζί μου.


Ο Γιώργος Τσαμάτης είναι ο μπλόγκερ παράλληλα
Οι λάτρεις της ποίησης επισκεφθείτε τον και δε θα χάσετε. Τουναντίον.

ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΡΤΙΝΑΙΟΥ : Χάος

Στείλτε και σεις τους δικούς σας στίχους
ή των ποιητών που αγαπάτε
συμμετέχοντας στην παγκόσμια ημέρα ποίησης
στο mail του βιβλιοπωλείου: n-lamp@otenet.gr

ΧΑΟΣ

Με οιμωγές το χάος επέστρεφε
στην ενδοχώρα του ονείρου
με αναθυμιάσεις
από το άβατο της μνήμης
κηρύσσει του μυστηρίου το θαύμα
ιχνηλατώντας το γάλα της ημέρας
στη ραψωδία των άστρων

Ύστερα πάλι πρόβαλε
στου χρόνου το ξεστράτισμα
εκεί οπού οι γενναίοι δρασκελούν
με απόηχους απ’ την χοάνη του ύπνου
για τους λειμώνες των ανέσπερων ελπίδων


Από τις εκδόσεις ΕΜΒΟΛΙΜΟΝ κυκλοφορεί η ποιητική συλλογή της Αικατερίνης Μαρτιναίου
"Στα περιθώρια του χρόνου"

ΓΙΩΡΓΟΣ Χ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ : Από μνήμης

Στείλτε και σεις τους δικούς σας στίχους
ή των ποιητών που αγαπάτε
συμμετέχοντας στην παγκόσμια ημέρα ποίησης
στο mail του βιβλιοπωλείου: n-lamp@otenet.gr

ΑΠΟ ΜΝΗΜΗΣ

Ακόμα μια φορά στον Γ. Μαρκ.

Τον είδα να έρχεται από το βάθος του δρόμου. Ψιλόβρεχε. Φορούσε ένα σταυροκούμπωτο παλτουδάκι ψαροκόκαλο, του οποίου ένα από τα τέσσερα μεγάλα κοκάλινα κουμπιά είχε χαλαρώσει και κρεμόταν από την κλωστίτσα του. Χαμογελούσε μ’ εκείνο το μορφασμό που αποτελεί εισαγωγική εικόνα στο κλάμα όταν τα νήπια μαντεύουν το πικρό παρελθόν του μέλλοντός τους.
-Καλημέρα Γιώργο, του είπα.
-Καλημέρα Γιωργούλη, μ’ αντιχαιρέτισε.
Προχώρησε στο χωματόδρομο. Μπήκε στο μαγικό κόσμο του κουρείου. Ο πατέρας του έβαζε ταλκ στον φρεσκοκουρεμένο πελάτη.
Κόλλησα το μούτρο μου για λίγο στο τζάμι του μαγαζιού. Ο Γιώργος πλησίασε και μου ψιθύρισε: -Όταν μεγαλώσουμε θα τα ιστορήσω όλα τούτα. Μη κάθεσαι στο κρύο, θα τα διαβάσεις τότε. Τρέξε και συ να αποταμιεύσεις μνήμες.
Σάββατο πρωί. Γενάρης του 1958.
Στη Μεσσήνη ψιλόβρεχε σίγουρα.
Στη Δεσφίνα μπορεί και να χιόνιζε.

5/3/2008

Ο Γιώργος Χ. Θεοχάρης (Δεσφίνα Φωκίδος 1951) ζει στα Άσπρα Σπίτια Βοιωτίας και εργάζεται στην εταιρεία Αλουμίνιον της Ελλάδος. Τύπωσε τις ποιητικές συλλογές: Πτωχόν Μετάλλευμα, εκδόσεις Εμβόλιμον, 1990, Αμειψισπορά, εκδόσεις της Δημόσιας Βιβλιοθήκης Λεβαδείας, 1996, Ενθύμιον, εκδόσεις Καστανιώτη, 2004. Δημοσιεύει κείμενα λογοτεχνικής κριτικής και επιμελείται την έκδοση του λογοτεχνικού περιοδικού Εμβόλιμον.

Πηγή βιογραφικού: Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Σάββατο, 15 Μαρτίου 2008

ΛΟΥΚΑΣ Δ. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ : ΕΝ ΤΟΠΩ ΓΛΑ / TOPLU

Στείλτε και σεις τους δικούς σας στίχους
ή των ποιητών που αγαπάτε
συμμετέχοντας στην παγκόσμια ημέρα ποίησης
στο mail του βιβλιοπωλείου:
n-lamp@otenet.gr

ΛΟΥΚΑ Δ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ
ΙΖ΄ από τις “ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ”:
ΕΝ ΤΟΠΩ ΓΛΑ / TOPLU*

του Γιώργου Θεοχάρη

Γυρεύω το μάτι τού κυνηγού στην μπεκάτσα
που την πήρανε τα βόλια αλάλητη
και που πια κανείς δεν θυμάται έξω από ’να τραγούδι
στα Τοπόλια τού Γκάτσου.
Ωστόσο οι έποικοι επιμένουν να παρετυμολογούν: τόπος αλιείας.

Κάπου εδώ και το αεροδρόμιο όπου οι ναζί φόρτωναν
χιλιάδες νεκρούς από τα πριν Αρίους για το Μάλεμε.
Τώρα θαμμένοι με το σάκο στις πλάτες μισή Ευρώπη μακριά:
Πόσο φτωχή έγινε η Γερμανία για να πλουτίσει το νησί μου.

Ίσως να πρόκειται για τη βοιωτική Άρνη
το Παλαιόκαστρο. Ανέτρεξα στον Ζήσιμο**:
«Ο πρωταρχικός νομοθέτης του κόσμου
ο Μανού των Ινδιών ήτανε / ο Μινά των Αιγυπτίων
ο Μενβ των Κελτών / ο Μίνωας των Ελλήνων».
Ή Μινύας σε τούτα τα μέρη. Γέλασα
αφού ο πρωταρχικός νομοθέτης είναι σκόνη σκόνης
κι από αιώνες μάς δικάζουν Νεαρές.
Δεν είναι για γέλια
ο Μάνος*** ήδη το αποκάλυψε στις Σελίδες Ιστορίας:
«Του Μίνωος οι κόρες ήσαν τρεις.
Η Θλίψη, η Αδικία κι η Μαρία».

Τούτο το πρωινό αηδόνια ξετρυπώνουν μέσα από τα θάμνα
τριγύρα στα μουχλιασμένα χαλάσματα του Γλα
κι από κάτω βελάζουν οι μπαμπακιές.
Μη γελιέσαι
γυρνάς την πλάτη στον ήλιο τώρα που το πούσι ξεπέφτει
στο εγερμένο του όργανο.
Σκέψου πώς βρέθηκες κάτω από την Ακρόπολη να
τρίζουν τα κόκαλα των Αχαιών Βασιλιάδων
πασχίζοντας ν’ αλλάξουν πλευρό.
Πως μήτε και συ βρίσκεις νερά να πλευρίσεις
γιατί τα πήρε όλα και μονομιάς η μεγάλη καταβόθρα
σμίγοντας με την οχιά
για να ορμήσουν τα τρία τσοπανόσκυλα με το ’να σβέρκο
και σαν από σινεμά σκηνή άγρια μαδήσουν πουλιά στρωμνή
και σε πάρουν Μέσα
τρίβοντάς σε σαν η μάνα σου με κρεμμύδια από ασφοδέλια.

Όσο θαρρείς πως όλα τούτα δεν είναι παρά
ευφάνταστοι συνειρμοί
εύκολα πηγαίνεις παρακάτω
πιστεύοντας πως προχωράς την ποίηση.
Βέβαια καθόλου δε φτιάχτηκε τούτος ο τόπος για ήσυχο ψάρεμα
Μόνο γης κανονιών είναι.

Δεκέμβρης 2007

* Γλας, μυκηναϊκή ακρόπολη σε μικρή απόσταση από το Κάστρο Βοιωτίας ή Τοπόλια. Τοπλού, ή
Ακρωτηριανή, μοναστήρι στην ανατολική Κρήτη (επαρχία Σητείας), του οποίου το όνομα δηλώ-
νει τον οχυρωμένο τόπο (τούρκ. τοπ είναι η μπάλα κανονιού).
** Ζήσιμος Λορεντζάτος, Η Μεγάλη Σύρτις.
*** Μάνος Χατζιδάκις, Μυθολογία.

Τρίτη, 11 Μαρτίου 2008

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ 20ου ΑΙΩΝΑ


Με αφορμή την παγκόσμια ημέρα ποίησης σας προσκαλούμε στην πρώτη παρουσίαση της ανθολογίας "Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ 20ου ΑΙΩΝΑ" με επιμέλεια - ανθολόγηση του Ευριπίδη Γαραντούδη από τις εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ.
Τη Δευτέρα 17 Μαρτίου 2008 και ώρα 8.15 μ.μ.

Το βιβλίο περιλαμβάνει ποιητικά κείμενα που δημοσιεύθηκανν στη διάρκεια του 20ου αιώνα, με στόχο να προσφερθεί στον αναγνώστη ένα γενικό πανόραμα της ελληνικής ποίησης αυτής της εποχής σε μια επίτομη και χρηστική έκδοση. Η ανθολογία οργανώθηκε με τέτοιο τρόπο ώστε να δώσει τη δυνατότητα στον αναγνώστη να παρακολουθήσει την εξέλιξη και τις διάφορες τάσεις της ελληνικής ποίησης του 20ου αι. μέσα από τη συγχρονική παρουσίαση των ανθολογημένων κειμένων. Με γνώμονα αυτόν τον στόχο, τα ποιήματα κατατάχθηκαν κατά το έτος της πρώτης δημοσίευσής τους σε βιβλίο, ενώ πλαισιώνονται από σχετικό πληροφοριακό υλικό. Η ανθολογία συνοδεύεται από CD όπου 18 ποιητές διαβάζουν ποιήματά τους.


Ο ομιλητής και επιμελητής του βιβλίου ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ ΓΑΡΑΝΤΟΥΔΗΣ είναι αναπληρωτής καθηγητής νεοελληνικής φιλολογίας στο τμήμα φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και κριτικός λογοτεχνίας.

Δευτέρα, 10 Μαρτίου 2008

ΜΙΛΑ ΜΕ ΕΝΑ ΣΤΙΧΟ...

Μίλα με ένα στίχο...

21 ΜΑΡΤΙΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΠΟΙΗΣΗΣ

Μίλα με ένα Στίχο….
«Γιατί ο άνθρωπος δεν αντέχει πολλή πραγματικότητα…»

Eλάτε να δημιουργήσουμε τη δική μας ηλεκτρονική Ποιητική Ανθολογία.

Το Ηλεκτρονικό Περιοδικό ΚΕΙΜΕΝΑ (http://keimena.ece.uth.gr/) , την ευθύνη της έκδοσης του οποίου έχει το Εργαστήριο Λόγου και Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, σας προσκαλεί να συμμετέχετε στον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης (21η Μαρτίου), στέλνοντας τους αγαπημένους σας στίχους ποιητών/ποιητριών στη διεύθυνση:keimena@ece.uth.gr

Οι στίχοι θα δημοσιευτούν στο παρόν ιστολόγιο

(http://keimena-poihtikianthologia.blogspot.com/,

μέσω του οποίου μπορείτε ακόμη να καταθέσετε σχόλια (βιωματικά, συναισθηματικά, εικονοπλαστικά, εκφραστικά, εάν τους συνδέετε με κάτι και τι, κ.α.) που αφορούν τους στίχους, είτε αυτούς που εσείς θα στείλετε είτε όσους έχουν σταλεί και εκτίθενται ήδη. Μπορείτε ακόμη να καταθέσετε τη γνώμη σας για το «τι σημαίνει για σας η ποίηση».Σημειώνουμε ότι η αποστολή μπορεί να είναι επώνυμη ή ανώνυμη με ψευδώνυμο.Ακόμη η αναφορά του όνομα του ποιητή ή της ποιητικής συλλογής, θα είναι χρήσιμα στοιχεία, εφόσον τα διαθέτετε. Σε καμιά περίπτωση η μη σημείωσή τους από την πλευρά σας, δε θα αποτελέσει ανασταλτικό στοιχείο.Καταληκτική ημερομηνία αποστολής η 12η νυκτερινή της 21ης.

Θυμίζουμε ότι το βιβλιοπωλείο μας έχει ξεκινήσει αντίστοιχη καμπάνια και ήδη βρίσκονται στα χέρια μας ποιήματα φίλων που θα δημοσιευτούν τις προσεχείς ημέρες στο blog και θα περάσουν και στις σελίδες των "Κειμένων" του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
Στείλτε τους δικούς σας στίχους ή των ποιητών που αγαπάτε συμμετέχοντας στην παγκόσμια ημέρα ποίησης στο mail του βιβλιοπωλείου.
n-lamp@otenet.gr

Τετάρτη, 5 Μαρτίου 2008

ΓΥΝΑΙΚΕΣ : Λευκή Μολφέση

















Μήνας ποίησης ο Μάρτιος αφού η 21η του γιορτάζεται ως παγκόσμια ημέρα ποίησης. Θα τον γιορτάσουμε κι εμείς με εκδήλωση στο βιβλιοπωλείο και αναρτώντας πολλά ποιήματα γνωστών ποιητών αλλά και φίλων του βιβλιοπωλείου.

Ξεκινάμε με τις "Γυναίκες" της Λευκής Μολφέση που έφυγε αναπάντεχα πριν 3 χρόνια τιμώντας έτσι και τη μνήμη της.


Γυναίκες

Υπάρχουν γυναίκες που φοράνε
την ομορφιά τους σαν πένθος,
γυναίκες φωτεινές και
σκιασμένες, διπλά δρεπάνια της
αψίδας,
με το παιδί ασάλευτο στα
σταυρωμένα χέρια.
Άλλες είναι χάρτινες, στοιχειά
νηπιαγωγείων,
άλλες πάλι, ζωγραφιές με
κιμωλία,
όρθια τα μαλλιά και μεγάλη
μαύρη τσάντα.
Υπάρχουν γυναίκες ακροκέραμα
ανάμεσα στις άλλες,
γυναίκες με το μακρύ λαιμό, το
χείλος της κανάτας,
άλλες που είναι ωδικά πτηνά κι
άλλες που είναι χήνες.
Υπάρχουν γυναίκες που τις
φωνάζει ο φονιάς
να βγάλουν τον θάνατο περίπατο
μες στ' αραιό το δάσος.
Υπάρχουν γυναίκες που τις
φωνάζει το παιδί Μαμά
και αυτές δεν απαντάνε...
Υπάρχουν γυναίκες που κάθε
τρίχα της κεφαλής τους
είναι κι ένας όρκος.
Είναι εκείνες που σέβονται το όνομα τους.

Κι οι άλλες που το εξευτελίζουν,
εκείνες που με τα χρόνια
βαραίνουν,
κι οι άλλες που ξεφτίζουν,
εκείνες που στέκουν στο κήπο

ρόδινες σαν τη μυγδαλιά,
εκείνες που άγρια χόρτα
γεμίζουν,
εκείνες που χάνουν το φως τους,
εκείνες που απ' τον καημό
λυγίζουν,
εκείνες που κλωτσάει ο θάνατος
από μικρά παιδιά.
Εκείνες που κλείνουν μια
τελευταία φορά το παράθυρο
και καθαρίζουν μια τελευταία
φορά το σπίτι
και ταΐζουν τον σκύλο μια
τελευταία φορά
και μας αφήνουν δίχως να
πούνε λέξη,
έτσι σκληρά και μαγικά,
σαν το κερί που κρατάς στο χέρι
και σου σβήνει.

της Λευκής Μολφέση
από το Ερωτικό Λεξικό της Ελλάδας του Ζ. Λακαριέρ.



Η Λευκή Μολφέση (1953-2005) γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Παρίσι. Πέρασε αρκετά χρόνια στις Βρυξέλλες και στη συνέχεια εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αθήνα, όπου μοίραζε τη ζωή της ανάμεσα στην πόλη και την Αίγινα. Κόρη του γλύπτη Ιάσονα Μολφέση και ανιψιά του πολιτικού Λεωνίδα Κύρκου, ήταν ιδιαίτερα αγαπητή στους λογοτεχνικούς κύκλους, Ο Ζακ Λακαριέρ αφιέρωσε ειδικό λήμμα σ' αυτή, στο "Ερωτικό λεξικό της Ελλάδας", γράφοντας ότι "τα πεζά της έχουν ένα ιδιαίτερο, εντελώς προσωπικό αφηγηματικό σχήμα, απείθαρχο στους συνήθεις κανόνες του είδους". Έγραψε ποίηση και πρόζα. Βιβλία της εκδόθηκαν στα γαλλικά και τα ελληνικά. Στα γράμματα εμφανίστηκε με την ποιητική συλλογή "Croisiere sur le Styx" (Άγρα 1987), ενώ στο ελληνικό κοινό έγινε γνωστή με το αφήγημα "Γυάλινα σύνορα" (Εξάντας 1996), μια ανάπλαση του μύθου της Ελλάδας με "ξεναγό" την Καλή Κύρκου. Στα ελληνικά έχουν κυκλοφορήσει, επίσης, άλλα δύο βιβλία της: το παιδικό "Ο Αγγελύκος και οι δύο του αδελφές" (Περίπλους, 2002) και η συλλογή διηγημάτων "H μέρα που λέγεται σήμερα" (Μελάνι, 2003), βιβλίο που μπήκε στον τελικό κατάλογο (short list) υποψηφιότητας για τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας 2004. Μετέφρασε προς τα γαλλικά αρκετά ελληνικά κείμενα, ανάμεσά τους τα "Φτερά μπεκάτσας" του Θανάση Βαλτινού, ποιήματα του Γιώργου Βέλτσου, κ.ά. "Έφυγε" αναπάντεχα σε τροχαίο δυστύχημα, στις 17 Μαρτίου 2005, όταν η μοτοσυκλέτα στη οποία επέβαινε, στον Πειραιά, με οδηγό τον ζωγράφο Φίλιππο Φέσσα, συγκρούστηκε με νταλίκα.

· (2007)
Hommage à la Grèce , Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου, [μετάφραση]
· (2004)
Athènes mes itinéraires , Μνήμες, [μετάφραση]
· (2003)
Η μέρα που λέγεται σήμερα , Μελάνι
· (2002)
Απροϋπόθετο ή κυριαρχία , Πατάκη, [μετάφραση]
· (2002)
Ο Αγγελύκος και οι δύο του αδελφές , Περίπλους
· (1996)
Γυάλινα σύνορα , Εξάντας

Κυριακή, 2 Μαρτίου 2008

ΠΑΝΔΑΙΜΟΝΙΟ : Κριτική παρουσίαση στο βιβλιοπωλείο

Παραθέτουμε τα κείμενα των εισηγήσεων στην παρουσίαση του βιβλίου ΠΑΝΔΑΙΜΟΝΙΟ του Κώστα Ακρίβου (βιογραφικό) - φωτο από την εκδήλωση - από τις επίκουρες καθηγήτριες του Παν/μίου Θεσσαλίας
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο χώρο του βιβλιοπωλείου ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ της Λιβαδειάς τη Δευτέρα 25 Φεβρουαρίου 2008.

Τασούλα Τσιλιμένη, Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Συγγραφέας


Διαβάζοντας ένα μυθιστόρημα που μας φαίνεται εκ πρώτης όψεως ενδιαφέρον, συνήθως παρασυρόμαστε και εγκλωβιζόμαστε στο περιεχόμενο, εξαντλώντας εκεί κάθε είδους παρατηρήσεις και εικασίες, αγνοώντας τον παράγοντα που μας έχει οδηγήσει στο συγκεκριμένο πλαίσιο, το στοιχείο δηλαδή που το έχει στοιχειοθετήσει, το έχει χρωματίσει έτσι , ώστε να μας προκαλεί δημιουργικά.
Και φυσικά εννοώ τα αφηγηματικά τεχνάσματα, τα οποία σε συνδυασμό με τη γλώσσα απογειώνουν ένα κείμενο και το κάνουν ξεχωριστό.
Η μικρή αυτή εισαγωγή επιβάλλεται, καθώς το μυθιστόρημα του Κώστα Ακρίβου, εκτός από την ευρηματικότητα της πλοκής, την τολμηρότητα του θέματος και των άλλων στοιχείων που το απαρτίζουν, χαρακτηρίζεται και από μια πληρότητα μορφικών τεχνασμάτων.
Αυτά τα αφηγηματικά τεχνάσματα είναι εκείνα που αναδεικνύονται στο Πανδαιμόνιο, καθώς ο Ακρίβος υπερασπίζεται, αλλά εξ ίσου αμφισβητεί την ανεξαρτησία των χαρακτήρων, την αυθεντία του συγγραφέα. Αφού «ανά πάσα στιγμή ένας ΄ήρωας΄ μπορεί να ξεστρατίσει και να οδηγηθεί σε εντελώς διαφορετική δράση απ΄ό,τι αρχικά είχε κανονίσει ο συγγραφέας»(Πανδαιμόνιο, σελ. 385).
Η παντοδυναμία του συγγραφέα είναι ζήτημα που έχει απασχολήσει και συνεχίζει να απασχολεί τους δημιουργούς. Ας θυμηθούμε το «έξι πρόσωπα ζητούν συγγραφέα» του Πιραντέλο, αλλά και την Ευγενία Φακίνου που στο βιβλίο της «Η Μερόπη ήταν το πρόσχημα», κάνει λόγο για τη δύναμη του αφηγητή/συγγραφέα.
Ο Ακρίβος εδώ, ενώ βάζει τελεία στο μυθιστόρήμα του, συνεχίζει δίνοντας το λόγο σε εκείνον που είναι πάνω απ΄το λόγο, πάνω απ΄όλα και όλους, στο Πνεύμα. Κι είναι σαφές ότι πρόκειται για το Άγιο Πνεύμα, που απευθύνεται στον συγγραφέα, λέγοντας «Εγώ αυτοπροσώπως. Δηλαδή όχι ακριβώς αυτός που αναφέρεις στο τέλος του βιβλίου σου(τον Πατέρα θεό δηλαδή) αλλά ένα τμήμα του. Για την ακρίβεια το εν τρίτον. Ισάξιο όμως και ομοούσιο. Ισοδύναμο. Πνεύμα εγώ το άγιο…σελ. 383). Η μυθοπλαστική πρόθεση του Ακρίβου είναι έξω από όρια και είναι αυτή η παρέμβαση του Αγίου Πνεύματος ένα ακόμη αφηγηματικό τέχνασμα. Βρίσκει έναν τρόπο ο Ακρίβος να ανακινήσει προβληματισμούς περί της αλήθειας που καταθέτουν οι ήρωες ή οι συγγραφείς/αφηγητές εκάστοτε στις ιστορίες. Γίνεται αναφορά στις αρχικές προθέσεις και στα μυθοπλαστικά σχεδιάσματα του συγγραφέα, τα οποία στη συνέχεια εξ αιτίας κάποιου άλλου παράγοντα ανατρέπονται εξ ολοκλήρου. Και ρωτά το Άγιο Πνεύμα τον συγγραφέα «ποιο το όφελος από την πάλη με τα δημιουργήματα της φαντασίας σου. Από την πάλη με τον ίδιο σου τον εαυτό;»(σελ. 385), αφού «…ο πιο ισχυρός{είναι}, αυτός που έχει το γενικό πρόσταγμα(…) είναι Εκείνος. Ο πρώτος των πρώτων. Εκείνος που δεν έχει ούτε αρχή ούτε τέλος. Που δεν Τον χωράει ανθρώπου νους…(σελ. 383)». Αποκαλύπτει με τα λόγια αυτά ο Ακρίβος τη βάσανο της γραφής. Και παίζει ο συγγραφέας με το Εκείνος, αφήνοντας τον αναγνώστη να υποθέσει για την ταυτότητά του. Προσωπικά θεωρώ ότι δεν εννοεί το αυτονόητο(τον θεό). Θέτει στο επίκεντρο το ζήτημα του τυχαίου, με τη δική του παντοδυναμία.
Το πιο δυνατό σημείο του συγγραφέα στο μυθιστόρημα αυτό, είναι 8 1/2 σελίδες με τις οποίες επιλέγει να κλείσει το βιβλίο του, οι οποίες αποκαλύπτουν την πολυσημία της γραφής του συγκεκριμένου μυθιστορήματος, τον τρόπο γραφής του, το θέμα της πολλαπλότητας των εκδοχών αλλά κυρίως γιατί αποκαλύπτουν βασικά ζητήματα της τέχνης της μυθοπλασίας. Αποκαλύπτονται μυστικά όπως, ότι χρειάστηκε μελέτη και τρία χρόνια για να ολοκληρωθεί αυτό το μυθιστόρημα. Για να καταλήξει ο Ακρίβος, ξανά στον συγγραφέα δημιουργό, αφού εικόνες και λόγια που στοιχειώνουν στο μυαλό του συγγραφέα, είναι εκείνα που δημιουργούν την Αρχή, τη γέννηση μιας ιστορίας. Αυτές οι συγγραφικές εμμονές σημειώνονται χαρακτηριστικά στην τελευταία φράση του Πνεύματος, όταν απευθύνεται στον συγγραφέα (σελ. 391). «Και επιτέλους. σταμάτα να κοιτάς συνέχεια έξω απ΄το παράθυρο το χιόνι που πέφτει. Ώστε έτσι έ; . Αλλάζουν φτερά οι άγγελοι…». Και τέλος. Το τέλος του βιβλίου.

Αλλάζουν φτερά οι άγγελοι…
Μια φράση καθοριστικής σημασίας για τον βασικό ήρωα του μυθιστορήματος, τον μοναχό Νήφωνα, φράση της μητέρας του, που τον συνοδεύει και είναι εκεί στο μυαλό του τη στιγμή που περπατά μέσα στο χιόνι, στο Άγιο Όρος, για να πάει στον αρσανά, να τραβήξει τη βάρκα του, να την προφυλάξει από την κακοκαιρία. Με αυτή τη φράση σχεδόν ξεκινά και η ιστορία.
«…Αλλάζουν φτερά οι άγγελοι. Φυτρώνουν καινούργια στους ώμους τους, κάτασπρα και πουπουλένια. Τα παλιά τρίβονται σε μικρά κομματάκια και σκορπίζουν στον ουρανό. Την ώρα που πέφτουν στη γη, παγώνουν και γίνονται οι νιφάδες που σκεπάζουν τα σπίτια, τα δέντρα, τα βοσκοτόπια, πολλές φορές τις βάρκες ακόμα. Λίγοι άνθρωποι ξέρουν πως γίνεται το χιόνι…(σελ. 16).
Λόγια, που χαράχτηκαν στην ψυχή του ήρωα, λόγια επεξηγηματικά μητέρας προς το παιδί, που ζητά να συλλαβίσει τη ζωή, τη φύση... Λέξεις που τις δένουμε με πρόσωπα και για ανεξήγητους λόγους μας κυνηγούν για μια ζωή, όπως το Νήφωνα τα λόγια αυτά για τους αγγέλους. Εξηγεί η μάνα, όπως και ο συγγραφέας προσπαθεί να ερμηνεύσει την πραγματικότητα, καταφεύγοντας σε μυθοπλασίες, φτιάχνοντας εικόνες, ακροβατώντας στο λόγο.
Άγγελος ή σατανάς τελικά είναι η νεαρή γυναίκα, η Δόμνα, που θα αντικρύσει ο Νήφωνας στον αρσανά, σε μια άλλη ξένη βάρκα; Η παρουσία της θα φέρει τα πάνω κάτω στη ζωή του Νήφωνα και στην κοινωνία του Αγίου Όρους. Εκείνο που κυρίως καταφαίνεται σε όλο του το μεγαλείο είναι ο έρωτας, ο γήινος έρωτας μεταξύ άνδρα και γυναίκας. Το συναίσθημα αυτό θα γίνει αιτία να συμβούν όσα ανήκουστα εξιστορεί τούτο το μυθιστόρημα.
Η μορφή του αγγέλου παρούσα και αινιγματική στο μυθιστόρημα, καθώς σημαδεύει τον Νήφωνα, όχι μόνο μέσα από την αναφορά στα λόγια της μάνας του για τον άγγελο και το χιόνι, όχι μόνο γιατί ο ίδιος αποδεικνύεται «άγγελος εξ ουρανού» για τη Δόμνα(αφού τη σώζει), αλλά και γιατί ο ίδιος φέρει στο σώμα του το σημάδι «το φίλημα του αγγέλου», όπως το είπε η μάνα του. Διαβάζουμε: «…Όταν ήμουν μικρός, συνήθιζε να με πλένει στη σκάφη. Εκεί μέσα με έλουζε και με σαπούνιζε. Κάθε φορά που τα χέρια της έφταναν στα πλευρά μου σταματούσε. Κοίταζε και ξανακοίταζε ένα μαύρο σημάδι που έχω κάτω απ΄την αριστερή μασχάλη. Η μητέρα το ονόμαζε ‘το φίλημα του αγγέλου’. Έλεγε πως αυτό το σημάδι το έχουν λίγοι άνθρωποι στον κόσμο. Μονάχα όσοι ήρθαν στη γη για έναν μεγάλο σκοπό. Έτσι έλεγε…»(σελ. 287).
Αγγέλλους θα δει ο Νήφωνας να περικυκλώνουν τη βάρκα για να προφυλάξουν αυτόν και τα μωρά από το «αιμοσταγές θηρίο» κατά μεσής του πέλαγους. Και είναι αυτό το σημάδι που θα αντικρύσει με έκπληξη στην αριστερή μασχάλη του νεογέννητου γιού του, στο κελί του, σημάδι που θα ενισχύσει την πίστη του στην προφητεία που για χάρη της ο Γεδεών, άλλος γέροντας του Όρους και εξομολογητής του Νήφωνα, θα πάρει όλο το κρίμα πάνω του.
Άγγελος κοσμεί και το εξώφυλλο του βιβλίου, ένας πίνακας του 1903, του συμβολιστή ζωγράφου Hugo Simberg, έργο ιδιαίτερα συμβολικό και ταιριαστό με το μυθιστόρημα.
Χρόνος της ιστορίας είναι ο χρόνος του συγγραφέα, το σήμερα. Αναφορές όπως αυτές για την πρόταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για άρση του άβατου, οι τουρκικές γνωστές εναέριες παρεμβάσεις του ελληνικού χώρου κ.λπ., καταφέρνουν να κάνουν τον αναγνώστη να νιώσει ότι όλα συμβαίνουν τώρα, σήμερα ή μόλις χτες.
Πάνω από είκοσι χαρακτήρες παρελαύνουν στο μυθιστόρημα αυτό, ολοκληρωμένοι, είτε μέσα από τη δράση τους στην κοινωνία του Αγίου Όρους, είτε μέσα από αναφορές στην προηγούμενη ζωή των μοναχών, κινούνται και εξελίσσουν το μύθο δυναμικά. Τον βίο και την πολιτεία των μελών της κοινωνίας του Αγίου Όρους χρησιμοποιεί ο συγγραφέας για να απαντήσει στο προσωπικό του ερώτημα-σπέρμα του μυθιστορήματος, όπως αυτό αναφέρεται στη σελίδα 385: «τι είναι εκείνο που κάνει κάποιον να αφήσει τα εγκόσμια και να γίνει μοναχός;».
Εξιστορεί τους λόγους που οδήγησαν τους ήρωες στην επιλογή του μοναχικού βίου, περιγράφει τις ασχολίες τους εκεί, εάν και σε ποιο βαθμό το Όρος ήταν τόπος εξορίας που η ψυχή ή η κοινωνία επέβαλε, τόπος διεξόδου πνευματικών αναζητήσεων, ή τόπος καλύπτρα των ανομολόγητων παθών, από τα οποία δεν κατάφεραν ούτε εκεί να απαλλαγούν, τους συνοδεύουν και τους τυραννούν εξ ίσου με πριν.
Ο αφηγητής, σε πρώτο πρόσωπο, ομοδιηγητικός, αλλά και τριτοπρόσωπος, άλλοτε να παρακολουθεί και απλά να εκθέτει, άλλοτε όμως να γνωρίζει καλά τι μέλλει γενέσθαι, ξετυλίγει το μίτο της εξιστόρησης, οδηγώντας τον αναγνώστη στο άβατο της μυθοπλασίας. Χρησιμοποιεί ευρηματικά την ομοδιηγητική αφήγηση ο Ακρίβος σε δώδεκα από το 24 κεφάλαια, αποκαλύπτοντας την ιδιαιτερότητα και τις απαιτήσεις του εσωτερικού μονόλογου, συχνά με τη μορφή της εξομολόγησης, της προσευχής(σελ. 39), τέχνασμα ταιριαστό με τη θεματική της ιστορίας. Η επιστολική αφήγηση, η γραφή εν είδη ημερολογίου, καθώς και η χρήση του πλέον σύγχρονου τρόπου επικοινωνίας, μέσω SMS, είναι σημεία που φανερώνουν την πολυμορφική γραφή του συγγραφέα.
Το μυθιστόρημα εκτυλίσσεται σε 24 κεφάλαια, όσα και τα γράμματα του Αλφαβήτου. Αριθμείται καθένα με ένα γράμμα, από το Α ως το Ω. Κάθε γράμμα και ένας τίτλος, σημασιολογικά αντίστοιχα με τα συμβάντα κάθε κεφαλαίου.
Έναν ύμνο στην αγάπη, στη δύναμη του έρωτα, θα μπορούσε να χαρακτηρίσει κανείς αυτό το μυθιστόρημα, μιας αγάπης που προϋποθέτει την ύπαρξη μιας γυναίκας σε ένα μέρος απ΄όπου έχει αποκλεισθεί, όπου θεωρείται μίασμα, η μέγιστη αμαρτία. Η γυναίκα παρουσιάζεται ως η πηγή των κακών που θα συμβούν λόγω της παραβίασης του άβατου και ίσως γιαυτό τιμωρείται τελικά με θάνατο. Αλλά η παρουσία της Δόμνας στο Όρος, η παραβίαση του άβατου εκ μέρους της, μπορεί να θεωρηθεί ως ένα γεγονός που είναι έξω από τη δική της βούληση. Άλλος κινεί τα νήματα, άλλος αποφασίζει. Κι αυτός ο Άλλος επινοεί την καταιγίδα, που είναι η αφορμή να συναντηθούν Νήφωνας και Δόμνα. Άμοιρη ευθυνών, αθώα και θύμα θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι είναι η γυναίκα εδώ. Ταυτόχρονα όμως αποθεώνεται από τον συγγραφέα η φύση της, αφού είναι εκείνη που απελευθερώνει την ψυχή του Νήφωνα, υλοποιεί όνειρα, φέρνει στην επιφάνεια την καταπιεσμένη αλήθεια, πλαταίνει ή αποκαλύπτει τον ορίζοντα των προσδοκιών κάποιων άλλων, και καταδεικνύει τα άγνωστα μέχρι τότε όρια της δύναμης και της τόλμης για την πραγματοποίηση ενός οράματος, όπως αυτό, του άλλου σημαντικού ήρωα της ιστορίας, του Γεδεών, για την επανανάκτηση της Βασιλεύουσας.
Για κάθε έναν ήρωα λειτουργεί διαφορετικά η γυναίκα. Μύθοι, θρύλοι, όνειρα εθνικά και θρησκευτικά, αυταπάτες, που αντέχουν στο χρόνο και στις οποίες βρίσκουν καταφύγιο ψυχές βασανισμένες, όπως του Γεδεών, εσφαλμένες και αυθαίρετες ερμηνείες φράσεων, όπως αυτή που αφορά «τον κήπον της Μητρός», αλήθειες και ψέματα, εικασίες και δημιουργήματα της φαντασίας.
Η αμφισβήτηση του κανόνα, η ενοχή, αλλά κυρίως η πάλη μεταξύ του υποκειμενικά ή αντικειμενικά ηθικά ορθού, είναι ζητήματα που αναδύονται στο μυθιστόρημα. Σκιαγραφεί ο συγγραφέας την εσωτερική πάλη του ‘πρέπει’, του Νήφωνα, που επιβάλλεται από τους νόμους των ανθρώπων και του ‘πρέπει’ που προστάζει ο θεός, ή αλλιώς η φύση.
Ο Ακρίβος δημιουργεί ένα μυθιστόρημα που καταφέρνει να κρατήσει αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη –κάθε αναγνώστη- του απλού ή του «υποψιασμένου», από τις πρώτες μέχρι και τις τελευταίες σελίδες του βιβλίου. Όχι μόνο με το εύρημα του μύθου, όχι μόνο με την πολυφωνία και τις πολλαπλές οπτικές αφήγησης, το προσωπικό του ύφος, αλλά με πλήθος άλλα ευφάνταστα ευρήματα, όπως αυτό της παράθεσης αποσπασμάτων από κείμενα των γραφών. Δεν πρόκειται για μια απλή παράθεση κειμένων για χάρη της εντύπωσης, αλλά για ουσιαστική χρήση και σύνδεση με την εξέλιξη της ιστορίας, όπως αποδεικνύεται με τη φράση «Τα σα εκ των σων!...»με την οποία κλείνει (εν μέρει) το μυθιστόρημα.
Αν ο Εμμανουήλ Ροϊδης γράφει μια Πάπισσα Ιωάννα, αν ο Ουμπέρτο Έκο επινοεί ένα χειρόγραφο για θα θίξει τις έριδες της Καθολικής εκκλησίας, ο Κώστας Ακρίβος, εν τω ελέω της έμπνευσης, ή αλλιώς όταν η έμπνευση αποφάσισε να τον επισκεφτεί, αυτός ήταν στο γραφείο του κι δέχτηκε με ευγνωμοσύνη –υποθέτω-την ιεροτελεστία της συνεύρεσης, για να κυοφορήσει τελικά μια ιδέα πιο ενδιαφέρουσα απ΄αυτή του Ροϊδη και του Έκο. Αποτέλεσμα αυτής της κυοφορίας είναι Το πανδαιμόνιο, ένα μυθιστόρημα που θα κάνει κριτικούς και αναγνώστες να αναρωτιούνται εάν πρόκειται εν τέλει για ένα θρησκευτικό, ιστορικό ή ένα ερωτικό μυθιστόρημα αστυνομικής απόχρωσης.
Μαρίτα Παπαρούση, Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Κυρίες και κύριοι, αγαπητοί φίλοι και φίλες, επιτρέψτε μου να ξεκινήσω από μια προσωπική παρατήρηση. Ο Κώστας Ακρίβος είναι ένας από τους σύγχρονους έλληνες συγγραφείς για το έργο των οποίων τρέφω ιδιαίτερη εκτίμηση, όσον αφορά τόσο τη θεματολογία του όσο και τους τρόπους που επιλέγει για την αισθητική μορφοποίηση του υλικού του. Και αν η αφορμή για τη γνωριμία με το έργο του, μου δόθηκε χρόνια πριν, όταν διάβασα τη συλλογή διηγημάτων του ΑΛΛΟΔΑΠΗ και μοιράστηκα μαζί του την ευαίσθητη ματιά του πάνω σε θέματα που αφορούν την ετερότητα, ενώ το ΚΙΤΡΙΝΟ ΡΩΣΙΚΟ ΚΕΡΙ μου κέντρισε την προσοχή εξαιτίας του ενδιαφέροντος σε επίπεδο αφηγηματικών τρόπων, λίγα χρόνια πριν ενθουσιάστηκα διαβάζοντας τη ΣΦΑΙΡΑ ΣΤΟ ΒΥΖΙ, που το θεωρώ σαν ένα από τα αξιολογότερα δείγματα της σύγχρονης πεζογραφίας μας, ένα κείμενο που με συγκίνησε, με γοήτευσε, με προκάλεσε αναγνωστικά έτσι όπως με έθεσε αντιμέτωπη με ιστορικά πρόσωπα και με πλασματικά συμβάντα, με ερωτικές στιγμές αλλά και με την περιπέτεια της γραφής. Δεν μου δόθηκε τότε η ευκαιρία να μιλήσω για το βιβλίο αυτό. Είναι αυτό όμως που μου δημιούργησε τη βεβαιότητα ότι ο Ακρίβος έχει κατακτήσει πια την τεχνική του και με έκανε να περιμένω με ενδιαφέρον ό,τι καινούργιο θα εξέδιδε. Αν προσθέσω δε στα παραπάνω και το ΓΕΛΙΟ ΤΗΣ ΕΚΤΗΣ ΜΕΡΑΣ, μυθιστόρημα στο οποίο είναι έκδηλη η υπαρξιακή αγωνία, μπορώ να πω ότι προσεγγίζοντας το ΠΑΝΔΑΙΜΟΝΙΟ οι αναγνωστικές μου προσδοκίες κινούνταν προς δύο κατευθύνσεις, διαφορετικές αλλά και διασταυρούμενες : αναρωτιόμουν ποια θα ήταν τα αφηγηματικά επιτεύγματα του Ακρίβου στην προκειμένη περίπτωση –και δεν προτάσσω τυχαία το ζήτημα της μορφής, αφού είναι έκδηλος κάθε φορά ο προβληματισμός του αλλά και ο συγγραφικός μόχθος όσον αφορά την επεξεργασία του υλικού του– αλλά και να καταλάβω τι ακριβώς είναι αυτό που τον έκανε να αναπαραστήσει μέσω της γραφής μια ιστορία που, όπως διάβασα στο οπισθόφυλλο όταν πρωτοπήρα το βιβλίο στα χέρια μου, αφορά την ανακάλυψη ενός πτώματος γυναίκας σε ένα κελί στο Άγιο Όρος. Προβληματισμός που εντάθηκε και από τα ερωτήματα που ηθελημένα συντροφεύουν αυτή την πρώτη επιγραμματική αναφορά στην υπόθεση, απλώνοντας μπροστά μου ποικίλες εκδοχές γι’ αυτό που θα άρχιζα να διαβάζω. Τι θα έπρεπε να περιμένω; ένα ερωτικό μυθιστόρημα; Ένα θρίλερ με προεκτάσεις εκκλησιαστικές ή ευρύτερα θεολογικές; ένα μυθιστόρημα αλληγορικό ίσως;
Τι είναι τελικά το ΠΑΝΔΑΙΜΟΝΙΟ τώρα που το έχω διαβάσει; Είναι καταρχάς το προφανές : η ερωτική ιστορία ανάμεσα σε ένα νεαρό μοναχό, τον Νήφωνα, και μια κοπέλα από τη γειτονική Θάσο, τη Δόμνα. Είναι ταυτόχρονα η ιστορία εξιχνίασης του μυστηρίου που αφορά το θάνατο της κοπέλας και της αποτύπωσης των ποικίλων πτυχών που συνδέονται με το γεγονός αυτό και με τα παρεπόμενά του. Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, ότι δεν πρόκειται για μια απλή ερωτική ιστορία ανάμεσα σε δυο νέους ανθρώπους, αλλά για έναν καταρχήν σκανδαλώδη έρωτα που αγγίζει και ένα θέμα – ταμπού της Ορθοδοξίας : την κατάλυση του άβατου του Αγίου Ορους, γι’ αυτό και η πλοκή που αφορά την επίλυση του μυστηρίου και την αναζήτηση της αλήθειας είναι αξεδιάλυτα δεμένη τόσο με την απόδοση του δοκιμαζόμενου ψυχισμού των άμεσα εμπλεκόμενων όσο και με την καταγραφή του αντίκτυπου που έχει ένα τόσο απροσδόκητο, ή και βλάσφημο για κάποιους, θέμα. Το ΠΑΝΔΑΙΜΟΝΙΟ είναι όμως και ένα κείμενο που μιλάει για τη χριστιανική και εθνική αδιαλλαξία, για το ακραία φανατικό συνταίριασμα ορθοδοξίας και μεγαλοϊδεατισμού, έτσι όπως αυτό ενσαρκώνεται στην πολύ ενδιαφέρουσα μορφή του γέροντα μοναχού Γεδεών που μισεί τους Τούρκους και τους Δυτικούς, τις «σειρήνες της Εσπερίας», αγαπά τους ορθόδοξους Ρώσους αδελφούς και ονειρεύεται την ημέρα που θα ξαναγίνει δικιά μας η Βασιλεύουσα. Ένα κείμενο δηλαδή που μιλάει και για τον εμπράγματο χριστιανισμό του Ορους, χωρίς να χάνεται στη σφαίρα της θεωρίας και των αφηρημένων αναζητήσεων, αλλά καταφέρνοντας παρόλα αυτά να προσφέρει χαρακτηριστικές εκφάνσεις των μοναστικών ταλαντεύσεων ανάμεσα στον «αυτοαποκλεισμό» της ορθόδοξης παράδοσης και τη «συμμόρφωση με τα κελεύσματα των νέων καιρών» και, πάνω από όλα, να σκιαγραφήσει, χωρίς σε καμία περίπτωση να προκαλέσει, περιπτώσεις χριστιανών πειραζόμενων, ανθρώπων που δοκιμάζονται από τα πάθη τους, όπως ο Νήφωνας, ανθρώπων που έχουν καταφύγει στο Ορος σε μια προσπάθεια αυθυπέρβασης. Το ΠΑΝΔΑΙΜΟΝΙΟ είναι ταυτόχρονα και ένα κείμενο που μιλάει για την πράξη και τη σημασία της γραφής, θέτοντάς μας αντιμέτωπους με την υπονόμευση της κειμενικής αυθεντίας· ο δαίμονας που ταλανίζει το συγγραφέα μοιάζει να είναι ο προβληματισμός γύρω από τη δυνατότητα, τις ποικίλες δυνατότητες μάλλον, γραπτής αναπαράστασης της πραγματικότητας.
Κάποιοι θα μπορούσαν να ισχυριστούν, βασιζόμενοι στη θεματική του, ότι το ΠΑΝΔΑΙΜΟΝΙΟ είναι ένα κείμενο που ακολουθεί την παράδοση της ΠΑΠΙΣΣΑΣ ΙΩΑΝΝΑΣ του Ροίδη ή του ΟΝΟΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΡΟΔΟΥ του Εκο. Θεωρώ ότι αν εξαιρέσουμε τα στοιχεία εκείνα που μας φέρνουν αντιμέτωπους και στην περίπτωση του ΠΑΝΔΑΙΜΟΝΙΟΥ με την περσόνα ενός συγγραφέα που είναι ταυτόχρονα και αναγνώστης-κριτικός του κειμένου του, το επίτευγμα του Ακρίβου είναι ότι καταφέρνει να πλάσει έναν κόσμο που φέρει την προσωπική του σφραγίδα –έναν κόσμο που δεν είναι καθόλου σκοτεινός ή προκλητικός. Αν και το θέμα του μοιάζει να προκαλεί τις αρχές της χριστιανικής ηθικής, σε καμία περίπτωση δεν σκανδαλίζει –κάτι που θα μπορούσε να πετύχει πολύ εύκολα, αν αυτός ήταν ο στόχος του– ούτε χαρακτηρίζεται από αντιθρησκευτικότητα. Καταφέρνει, και αυτό είναι πράγματι ενδιαφέρον όσον αφορά την ανίχνευση του συγγραφικού στόχου, να αποδώσει με γνήσια συγκίνηση, με ευαισθησία και ένταση, με τρόπο σχεδόν ρομαντικό, την ερωτική ιστορία ενός άνδρα και μιας γυναίκας, χωρίς να παραλείπει να χρωματίσει με επιδεξιότητα όλους τους εσωτερικούς κραδασμούς που δημιουργεί στον άνδρα η μοναχική του ιδιότητα αλλά και χωρίς να προσδίδει στον έρωτα αυτό τη χροιά της απόλυτης αμαρτίας. Το θέμα του μυθιστορήματος δεν είναι σε καμία περίπτωση, άλλωστε, η έκλυση των εκκλησιαστικών ηθών, ούτε η αφηγηματοποίηση του προαιώνιου αγώνα ανάμεσα στο καλό και το κακό, ανάμεσα το σώμα και το πνεύμα, το θείο και το πονηρό. Το πραγματικό βάρος πέφτει αλλού : στην αναζήτηση των ορίων ανάμεσα στο καλό και το κακό, στο ορθό και το λάθος, στο νέο και στο παλιό, ανάμεσα σε ό,τι πιστεύουμε και σε ό,τι είναι στην πραγματικότητα –και όλα αυτά μέσα σε ένα πλαίσιο, το πλαίσιο του Αγίου Ορους και της θρησκείας, απόλυτο στην πιο ακραία του μορφή και γι’ αυτό ακριβώς το λόγο και πιο προκλητικό όσον αφορά την όποια υπονόμευσή του.
Από την άλλη πλευρά, αυτό που είναι εξίσου ενδιαφέρον στο ΠΑΝΔΑΙΜΟΝΙΟ είναι η αφηγηματοποίηση της ιστορίας, η αφήγηση και οι τεχνικές της, αφού το μυθιστόρημα αυτό είναι από τα λογοτεχνικά έργα που αποδεικνύουν ότι το να μιλάει κανείς μόνο γι’ αυτό καθαυτό το περιεχόμενο ισοδυναμεί με το να μη μιλάει για τέχνη αλλά για απλή καταγραφή εμπειρίας. Η αφηγηματική τεχνική, άλλωστε, δεν είναι ένα εξωτερικό, διακοσμητικό στοιχείο της λογοτεχνικής δημιουργίας, αλλά ο κατεξοχήν χώρος παραγωγής του νοήματος, και ελπίζω όσα θα πω στη συνέχεια να σας πείσουν ότι σημασία σε ένα λογοτεχνικό έργο δεν έχει μόνο το τι λέει αλλά και όλα όσα (ιδέες, συστήματα αξιών, κοσμοθεωρητικές θέσεις) εγγράφονται και οργανώνονται στη μορφή διαμέσου της γλώσσας.
Το αν, για παράδειγμα, ο Ακρίβος επέλεγε για το σύνολο του μυθιστορήματός του μια τριτοπρόσωπη αφήγηση μέσα από έναν παντογνώστη αφηγητή, για να διασφαλίσει μια όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αίσθηση αντικειμενικότητας στην ιστορία του, ή μια πρωτοπρόσωπη αφήγηση (και σας αφήνω να φαντασθείτε τι θα προτιμούσατε σαν πηγή της αφήγησης, τον Νήφωνα, τη Δόμνα ή το γέροντα Γεδεών) για να αφήσει τον αναγνώστη να καταποντισθεί στους δαιδάλους της προσωπικής αλήθειας, δεν είναι ζήτημα προσωπικής προτίμησης του συγγραφέα ή εκμετάλλευσης των όποιων αφηγηματικών ευκολιών του, αλλά μια αναγκαιότητα που επιβάλλεται από το ίδιο το θέμα. Ας μην ξεχνάμε ότι ο Ακρίβος μιλά στο ΠΑΝΔΑΙΜΟΝΙΟ για τον έρωτα και το πάθος, το πάθος σε όλες του τις εκφάνσεις, για την πίστη, τον πειρασμό και την αμαρτία, για την επιθυμία και την απαγόρευση με άλλα λόγια, για τη συνάντηση αλλά και την πάλη του ανθρώπου με το θείο και με τον ίδιο του τον εαυτό, για το διάλογο ανάμεσα στο παλαιό και το νέο, το φανατισμό και την ανεκτικότητα, την εσωστρέφεια και το άνοιγμα προς τα έξω, για τη φανατική προσήλωση σε ιδέες, πιστεύω, προφητείες αλλά και για τις παρανοήσεις που μπορεί να γεννήσουν όλα αυτά. Ολα αυτά αποφασίζει να τα αποδώσει χρησιμοποιώντας μια πολυφωνική αφηγηματική τεχνική, εναλλάσσοντας φωνές αφηγητών και προσληπτικά πρίσματα, σε μια απόπειρα απόδοσης όλων των διαφορετικών, αντιθετικών συχνά, πλευρών της πραγματικότητας, που έχει ως συνέπεια για τον αναγνώστη και να διατηρείται άσβεστο το ενδιαφέρον του έως το τέλος –κάτι που συνάδει άλλωστε απόλυτα και με τον χαρακτήρα μυστηρίου που προσφέρει στο κείμενο το κεντρικό γεγονός του θανάτου. Ολα αυτά αποφασίζει να τα αποδώσει μέσα από μια πλοκή που μοιάζει κατακερματισμένη έτσι όπως στηρίζεται στη σύνθεση πολλών και διαφορετικών επιμέρους ψηφίδων και αυτό το κάνει, πιστεύω, για να δημιουργήσει μια αποσπασματική, πλούσια μέσα στην ετερογένειά της, αίσθηση της πραγματικότητας, αλλά και την αίσθηση της απόστασης που υπάρχει ανάμεσα στην ‘αλήθεια’, την όποια αλήθεια, του γεγονότος και την αναπαράστασή του –ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ένα θέμα προκλητικό και αμφιλεγόμενο.
Πιο συγκεκριμένα, τα 24 κεφάλαια της ιστορίας, όσα και τα γράμματα της αλφαβήτου (τα οποία, άλλωστε, χρησιμοποιούνται για να σημανθούν τα κεφάλαια και να συνδηλώσουν ίσως την αρχή και το τέλος, τη ζωή και το θάνατο) συγκροτούν μια αφηγηματική σύνθεση που στηρίζεται στην εναλλαγή τριτοπρόσωπων και πρωτοπρόσωπων αφηγήσεων. Και το ενδιαφέρον είναι ότι σε αντίθεση με ό,τι ίσως θα μπορούσε κανείς καταρχήν να περιμένει, οι πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις δεν αφορούν τα πρωταγωνιστικά πρόσωπα της ιστορίας αλλά μια πληθώρα δευτερευόντων προσώπων που κινούνται γύρω από τον Νήφωνα, τη Δόμνα και τον Γεδεών. Το κεντρικό νήμα της ιστορίας το ακολουθούμε, βέβαια, έχοντας σαν οδηγούς αυτά τα τρία πρωταγωνιστικά πρόσωπα. Και έχει σημασία ότι ο Ακρίβος αποφασίζει να θέσει και τους τρεις στο αφηγηματικό προσκήνιο, όχι μόνο για το προφανές –γιατί δηλαδή με τον τρόπο αυτό όλοι εμείς έχουμε την ψευδαίσθηση ότι είμαστε αυτόπτες μάρτυρες της συναισθηματικής και ψυχικής κατάστασης στην οποία βρίσκονται, ιδιαίτερα σε σημεία καίρια της ιστορίας, με αποτέλεσμα αν όχι να ταυτιζόμαστε και με τους τρεις, οπωσδήποτε να ελκύεται η συμπάθειά μας για τις επιθυμίες, τις αμφιταλαντεύσεις, τους φόβους, τα πιστεύω, τις αδυναμίες τους– αλλά και γιατί με τον ευφυή αυτό τρόπο καταφέρνει να ισοζυγίζει αφηγηματικά το ερωτικό με το θρησκευτικό, το ατομικό με το ελληνικό/ εθνικό, το νέο με το παλιό.
Από την άλλη πλευρά, μια σειρά πρωτοπρόσωπων αφηγητών (όπως ο αστυνόμος που καλείται να διερευνήσει την υπόθεση και εκκινεί τον αφηγηματικό χορό γνωστοποιώντας το συμβάν του θανάτου, ο μητροπολίτης που έχει βρεθεί στο Όρος για εκκλησιαστικές υποθέσεις που αποτελούν σημείο σύγκλισης του πλασματικού με το πραγματικό αφού καταγίνεται με τις προσπάθειες σύγκλησης Συνόδου με την σταζιάζουσα Μονή Εσφιγμένου, ο καθολικός μοναχός Λορέντζο που βρίσκεται στη μονή επιφορτισμένος με την αποκατάσταση παλαιών χειρογράφων και είναι αυτός που φέρνει στην επιφάνεια την προφητεία που θα παίξει καταλυτικό ρόλο στην κορύφωση της πλοκής, ο μοναχός Αρσένιος που κατατρύχεται από την ερωτική επιθυμία που του έχει γεννήσει η παρουσία του Νήφωνα, ανάμεσα σε πολλούς άλλους) έρχονται να προσφέρουν στον αναγνώστη, ο καθένας με τον δικό του αφηγηματικό τρόπο και γλωσσικό κώδικα (αστυνομική αναφορά, επίσημη εκκλησιαστική επιστολή στον Πατριάρχη, ημερολογιακές σημειώσεις, e-mail, ακόμα και sms, αλλά και ένα πλήθος εσωτερικών μονολόγων που φέρνουν στην επιφάνεια ψυχικές συγκρούσεις και προβληματισμούς ταλανιζόμενων συνειδήσεων) ένα πλήθος λεπτομερειών που αφορούν το παρελθόν των πρωταγωνιστικών προσώπων ή τα επακόλουθα του θανάτου, αλλά και έτσι όπως συγκροτούν ένα μωσαϊκό διαφορετικών αφηγηματικών ειδών να αμφισβητήσουν ταυτόχρονα και τα όρια ανάμεσα στα αφηγηματικά είδη, να υπονομεύσουν δηλαδή το κλειστό σύστημα του ενός και μοναδικού αφηγηματικού τρόπου, προβάλλοντας αφηγηματικά την αναγκαιότητα της πολλαπλότητας και την ετερογένειας.
Το δε καταληκτικό κομμάτι της αφήγησης –και λέω αφήγησης γιατί το τέλος της ιστορίας, αυτό το ανοιχτό τέλος που αφήνει απεριόριστο χώρο ανάπτυξης σε αναγνωστικές προσδοκίες εντελώς διαφορετικές, έχει ήδη δοθεί– με τον πλασματικό συγγραφέα να έρχεται στο προσκήνιο για να συνομιλήσει με το Άγιο Πνεύμα, έτσι όπως μας φέρει αντιμέτωπους με τη μυθοπλαστική διαδικασία αναδεικνύει έναν ιδιαίτερα γοητευτικό προβληματισμό γύρω από την πράξη και τη σημασία της γραφής. Το ΠΑΝΔΑΙΜΟΝΙΟ σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει σε ένα παραδοσιακό μυθιστόρημα, έρχεται να δυναμιτίσει στις τελευταίες του σελίδες τη ρεαλιστική ψευδαίσθηση, υπενθυμίζοντάς μας ότι έχουμε να κάνουμε με κάτι πεποιημένο, με μια κατασκευασμένη ιστορία που θα μπορούσε να τελειώσει οδηγώντας μας σε πολλές άλλες, διαφορετικές από ό,τι μόλις διαβάσαμε, ατραπούς. Με τον τρόπο αυτό προβάλλει βέβαια όλες αυτές τις ιδιαίτερες δυνατότητες που προσφέρει το μυθιστορηματικό είδος, ανοίγοντας έναν διάλογο εντελώς αυτο-αναφορικό στην ουσία αλλά και προκλητικά ‘ανοιχτό’, αφού εκθέτει ποικίλες εναλλακτικές εκδοχές, ό,τι θα μπορούσε επίσης να έχει συμβεί –αφού η κάθε μια από αυτές τις εκδοχές είναι οργανικά δεμένη με όσα έχουν προηγηθεί– αλλά ο συγγραφέας για τους δικούς του λόγους δεν προέκρινε. Με άλλα λόγια, αυτά που η δομούσα αρχή της ιστορίας προτίμησε να απορρίψει γιατί θα την οδηγούσαν σε δρόμους διαφορετικούς, προτείνονται ως εν δυνάμει συστατικά στοιχεία της αφηγηματικής σύνθεσης, ενδυναμώνοντας τον ήδη έντονο πολυφωνικό χαρακτήρα του κειμένου –και κατά συνέπεια την ‘αλήθεια’ του συγκεκριμένου μυθοπλαστικού κειμένου, που δεν είναι άλλη από την αλήθεια όπως βιώνεται από τα διαφορετικά πρόσωπα της ιστορίας και παρουσιάζεται μέσα από ό,τι για το καθένα από αυτά είναι το ουσιώδες.
Τελειώνοντας, θα ήθελα να πω ότι είναι πάντα χαρά μου να μοιράζομαι ευτυχείς αναγνωστικές εμπειρίες, να μιλάω για βιβλία που τολμούν να αναμετρηθούν με αιχμηρά θέματα, να τα κρίνουν αλλά και να κρίνονται από αυτά μέσα από το παιχνίδι της ίδιας τους της αφήγησης. Όπως έχει γράψει ο Π. Ρικέρ, η μυθοπλασία ως δημιουργική φαντασία δεν αντιγράφει την πραγματικότητα, αλλά υποδεικνύει μια νέα ανάγνωσή της. Πιστεύω ότι το ΠΑΝΔΑΙΜΟΝΙΟ καταφέρνει να μας οδηγήσει σε μια παρόμοια κατεύθυνση, εγείροντας προβληματισμούς σε θέματα ζωτικά για την ταυτότητά μας. Και αυτό είναι σημαντικό, γιατί δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι το πετυχαίνουν τα βιβλία πια όσα συχνά θα επιθυμούσαμε.

ΚΩΣΤΑΣ ΑΚΡΙΒΟΣ,
ΠανΔαιμόνιο, μυθιστόρημα,
εκδόσεις Μεταίχμιο,
σελίδες 393
τιμή 17,00 €