ΣΟΦΙΣΤΕΣ οι συκοφαντημένοι στοχαστές. Εκτενής αναφορά της ομιλίας.

Ικανοποιούμε την παράκληση πολλών φίλων μας και παρουσιάζουμε ορισμένες από τις θέσεις  που ανέπτυξε (με συμπληρωματική αναφορά στο θέμα της συκοφάντησης των σοφιστών εκ μέρους του Πλάτωνα) στην εκδήλωση της Δευτέρας 2 -11 - 09 στο βιβλιοπωλείο μας με θέμα "Σοφιστές οι συκοφαντημένοι στοχαστές" ο δρ Φιλοσοφίας, συγγραφέας Γιώργος Ν. Οικονόμου.

ΣΟΦΙΣΤΕΣ OI ΣΥΚΟΦΑΝΤΗΜΕΝΟΙ ΣΤΟΧΑΣΤΕΣ

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι ο Πλάτων είναι από τους μεγαλύτερους φιλοσόφους όλων των εποχών. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να δεχθούμε ό, τι έχει γράψει χωρίς συζήτηση και κριτική ως μοναδική και ιερή αλήθεια. Αν ήταν έτσι τότε η φιλοσοφία θα είχε σταματήσει στον Πλάτωνα και δεν θα είχε υπάρξει ο Αριστοτέλης, ο Επίκουρος, οι στωικοί, οι σκεπτικοί ούτε οι φιλόσοφοι των Νέων Χρόνων, οι μετέπειτα και οι σημερινοί. Αυτό που έχει σημασία στο χώρο της φιλοσοφίας είναι τα ερωτήματα, η κριτική, η αμφισβήτηση και η προσπάθεια τεκμηρίωσης των απόψεων με έλλογα επιχειρήματα και νηφάλια σκέψη. Αυτό έχουν κάνει πολλοί όταν μελετούν τόσο τον Πλάτωνα όσο και τους άλλους φιλοσόφους. Η παρούσα κριτική δεν αμφισβητεί την αξία του μεγάλου φιλοσόφου αλλά προσπαθεί να αποκαταστήσει ένα ιστορικό ατόπημα εκ μέρους του Πλάτωνα και να αποδώσει δικαιοσύνη σε μία κατηγορία στοχαστών γνωστών με το όνομα «σοφιστές».
Το ζήτημα είναι πολύ σημαντικό διότι ένα από τα πιο αξιοσημείωτα γεγονότα στην ιστορία της σοφιστικής σκέψεως είναι οι επιθέσεις του Πλάτωνα εναντίον της, οι οποίες φθάνουν μέχρι τη συκοφάντηση. Πράγμα που έχουν επισημάνει πολλοί ερευνητές, όπως ο G. Romeyer Dherbey που σημειώνει ότι η πλατωνική και αριστοτελική παράδοση κατάφερε να δημιουργήσει τους «καταραμένους στοχαστές», ακριβώς όπως υπάρχουν οι καταραμένοι ποιητές. Γράφει χαρακτηριστικώς ότι «το ίδιο το όνομα του ‘σοφιστή’, που σημαίνει ‘σοφός’, αποσπασμένο από την αρχική σημασία του, έγινε συνώνυμο του δασκάλου της ψευδούς γνώσεως, που επιδιώκει την απάτη, χρησιμοποιώντας προς τούτο ευρέως τον παραλογισμό».(1) 

Επίσης ο Θ. Βέικος σημειώνει: «Είναι χαρακτηριστικό ότι η πιο γνωστή και πιο διαδεδομένη εικόνα των σοφιστών οφείλεται στη μαρτυρία των εχθρών τους, του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. Έτσι δεν είναι παράξενο που η εικόνα των σοφιστών παρουσιάστηκε αλλοιωμένη, παραποιημένη και κακογραμμένη. Αν ο Πλάτων, ιδιαίτερα, που ήταν σφδρός πολέμιος των σοφιστών, αποτελή την κύρια πηγή μας γι’ αυτούς, αυτό βέβαια σημαίνει ότι πρέπει να είναι κανείς πολύ προσεκτικός στη μαρτυρία του. Διότι είναι πολύ φυσικό να βλέπη ο Πλάτων τους αντιπάλους του μέσα από τα δικά του μάτια και να μεροληπτή όσον αφορά την ακριβή μετάδοση των ιδεών τους».(2)
Ενώ στον υπόλοιπο κόσμο πριν από πολλές δεκαετίες οι Σοφιστές είχαν αποκατασταθεί και βρει τη θέση τους στην ιστορία της φιλοσοφίας, αντιθέτως στην τριτοκοσμική από όλες τις απόψεις Ελλάδα θεωρούνταν μέχρι πριν από λίγα χρόνια αυτό που κατόρθωσαν να επιβάλλουν επί αιώνες οι πλατωνικές και αριστοτελικές διαστρεβλώσεις. Ο Β. Κύρκος σημειώνει σχετικώς: «Οι παλαιότεροι πανεπιστημιακοί δάσκαλοι της Φιλοσοφίας συνέχιζαν την πλατωνική αντιμετώπιση της σοφιστικής, ουσιαστικά δηλ. ήταν δέσμιοι των αντιλήψεων του Πλάτωνα και της πολεμικής του εναντίον των σοφιστών. Έτσι οι γενεές των μορφωμένων Ελλήνων, και κυρίως οι εκπαιδευτικοί, έμειναν με την εντύπωση ότι η σοφιστική και οι σοφιστές σημαίνουν άρνηση και εκφαύλιση του φιλοσοφικού λόγου, όπως περίπου τους είδε ο Πλάτων. Άλλωστε οι πλατωνικοί διάλογοι που διδάσκονταν στα σχολεία αυτή την αντίληψη συντηρούσαν».(3) 

Αναφέρω ενδεικτικώς ορισμένα χαρακτηριστικά παραδείγματα τέτοιων καθηγητών που συνετέλεσαν στην εδραίωση της πλατωνικής-αριστοτελικής απαξίωσης των Σοφιστών. Ο Κ. Τσάτσος γράφει: «Η σοφιστική έγινε το δηλητήριο της ελληνικης κοινωνίας και, καθώς σιγά-σιγά διοχετεύθηκε σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής, μπορούμε να πούμε πως αυτή έγινε η κύρια πνευματική αιτία που οδήγησε στην κατάρρευση τον αρχαίο ελληνικό κόσμο». Επίσης: «η σοφιστική σκέψη, ακόμα και στην καλύτερη της έκφανση, έχει στα ίδια τα πνευματικά της θεμέλια κάτι χαλασμένο».(4) Ιδια απαξίωση των Σοφιστών από τον ένθερμο υποστηρικτή του Πλάτωνα τον Ι. Θεοδωρακόπουλο, σύμφωνα με τον οποίο η σοφιστική εξάρθρωσε «τα δεσίματα και τα δυναμάρια που κρατάνε την οικοδομή του λόγου», συνετέλεσε στην καταστροφή του λόγου, «εσκυβάλισε» την αλήθεια και όλες τις αξίες της ζωής.(5) Ο Κ. Γεωργούλης κινείται στο ίδιο κλίμα: «παρ’ όλας τας αναμφισβητήτους υπηρεσίας τας οποίας προσέφερον δια την ανάπτυξιν της επιστήμης και δια την διαμόρφωσιν της διδακτικής τεχνικής, εν τω συνόλω των αποτέλεσαν αρνητικόν παράγοντα ως προς την ευδοκίμησιν του αρχαίου ελληνισμού».(6) Για τον Ε. Μουτσόπουλο ο λόγος κινδυνεύει εξ αιτίας του Πρωταγόρα και των άλλων Σοφιστών.(7) Επίσης ο Δ. Δημητράκος (8)και ο Κ. Κατσιμάνης (9) απορρίπτουν και απαξιώνουν πλήρως τη σοφιστική και εξιδανικεύουν τον Σωκράτη. Από την άλλη, απάντηση σε αυτή την αντισοφιστική χορεία αποτέλεσαν ο Π. Λεκατσάς, ο Χ. Θεοδωρίδης, ο Θ. Βέικος, ο Β. Κύρκος, η Γ. Αλατζόγλου-Θέμελη και άλλοι νεώτεροι.
Στη συνέχεια αναφέρομαι κυρίως στη στάση του Πλάτωνα έναντι των Σοφιστών και όχι τόσο στις θέσεις και αντιλήψεις των Σοφιστών.(10) 

Ο Πλάτων στα περισσότερα έργα του, όχι μόνο σε αυτά που αναφέρονται ρητώς σε κάποιον σοφιστή (Ιππίας ελάσσων, Ιππία μείζων, Ευθύδημος, Πρωταγόρας, Μένων, Γοργίας, Σοφιστής), αλλά και στα υπόλοιπα λ.χ. Πολιτεία, Νόμοι, προβαίνει στην απαξίωση της σοφιστικής. Σημειωτέον ότι τα περισσότερα έργα του Πλάτωνα αναφέρονται και διαδραματίζονται στον 5ο αιώνα, με κύρια πρόσωπα που τα περισσότερα, εκτός του Σωκράτη, δεν γνώρισε προσωπικώς ο ίδιος. Συνεπώς οι διάλογοι με τα πρόσωπα αυτά είναι σχεδόν επινοημένοι και σκηνοθετημένοι από τον ίδιο τον Πλάτωνα και λίγη σχέση έχουν με την πραγματικότητα. Αυτό σημαίνει ότι η «ζωντανή» δραματική ατμόσφαιρα των διαλόγων χρησιμοποιείται από τον μεγάλο φιλόσοφο για απαξίωση των Σοφιστών, και έχει ως αποτέλεσμα να στρέφει τον αναγνώστη εναντίον τους, κατ’ αρχάς συναισθηματικώς και μετά τα φιλοσοφικώς.
Αντιθέτως ο Σωκράτης, ο συνήθης συνομιλητής τους και αντίπαλός τους, παρουσιάζεται πάντοτε με τα καλύτερα χρώματα, άψογος, ήρεμος, διαλεκτικός και κερδίζει αβίαστα τη συμπάθεια, τη συγκατάθεση και τη συναίνεση του αναγνώστη. Όλες οι εικόνες του Σωκράτη είναι θετικές, ηθικώς και φιλοσοφικώς. Ο Σωκράτης είναι το αδιαμφισβήτητο πρόσωπο των περισσότερων πλατωνικών διαλόγων που κυριαρχεί και οδηγεί σε αδιέξοδο τους συνομιλητές του, που έχει πάντα το δίκαιο και το σωστό με το μέρος του.
Τα έλλογα επιχειρήματα του Πλάτωνα κατά των σοφιστικών θέσεων, πέρα από τη φιλοσοφική τους αξία στην ιστορία της φιλοσοφίας, ουσιαστικώς δεν πείθουν. δεν πείθουν για πολλούς και διαφόρους λόγους. Κατ’ αρχάς διότι προσπαθούν να υποστηρίξουν πράγματα παράλογα από λογικής απόψεως ή που καταφανώς συγκρούονται με το κοινό αίσθημα. Λ.χ. στον Πρωταγόρα ο Σωκράτης ταυτίζει τις αρετές σοφία, ανδρεία, δικαιοσύνη, οσιότητα και σωφροσύνη, ενώ στον Ιππία μείζονα αφ’ ενός ταυτίζει τον αληθή και ψευδή άνθρωπο και αφ’ ετέρου υποστηρίζει ότι όποιος διαπράττει κάποιο σφάλμα εκουσίως είναι καλύτερος από αυτόν που σφάλλει ακουσίως. Εδώ ο Σωκράτης χρησιμοποιεί αυτό που ο ίδιος κατηγορεί στους άλλους, το σόφισμα.
Την αδυναμία πειθούς τη διαισθάνεται ίσως και ο ίδιος ο Πλάτων, και γι’ αυτό καταφεύγει στη συναισθηματική και δραματική απαξίωση των αντιπάλων του. Άλλωστε και στη σύνολη φιλοσοφία του τελικώς καταφεύγει στα απόλυτα και έσχατα μέσα της μεταφυσικής και της θεολογίας, δηλαδή σε μέσα μή ελέγξιμα από τα εργαλεία του λόγου και της έλλογης επιχειρηματολογίας, σε μέσα μη υποκείμενα στον κοινό λόγο της κοινότητας και της πραγματικότητας.
Στα επόμενα θα αναφερθούν μερικές περιπτώσεις από τα πλατωνικά έργα στα οποία η προσπάθεια απαξίωσης και συκοφάντησης των Σοφιστών είναι εμφανής. Φυσικά, δεν αναφέρομαι στο γεγονός ότι ο Πλάτων διαφωνεί με θέσεις των Σοφιστών, που είναι θεμιτό και ανθρώπινο, ούτε το ότι προσπαθεί να επιχειρηματολογήσει που είναι αναμενόμενο και επιβεβλημένο, αλλά αναφέρομαι τόσο στη αρνητική δραματουργική εικόνα των Σοφιστών στα έργα του όσο και στις απαξιωτικές εκφράσεις του, που αποβλέπουν στην ηθική απαξίωση και φιλοσοφική συκοφάντησή τους.

Η αρνητική δραματουργική εικόνα των σοφιστών στους πλατωνικούς διαλόγους

Οι εικόνες των Σοφιστών στα πλατωνικά έργα είναι σχεδόν όλες απαξιωτικές, τους παρουσιάζει ότι είναι με το μέρος της αδικίας, του λάθους, της αντίφασης, του ψεύδους. Μερικά παραδείγματα.
Ο σοφιστής Πρωταγόρας στον ομότιτλο διάλογο του Πλάτωνα παρουσιάζεται να ενοχλείται από τη διαδικασία των ερωτημάτων του Σωκράτη και να αγριεύει ενώ ο Σωκράτης είναι γλυκός και ήρεμος (334a).
Όταν διακόπτεται η συζήτηση ο Σωκράτης, που θέτει τις ερωτήσεις στον Πρωταγόρα ο οποίος είναι υποχρεωμένος να απαντά, λέει ότι: «Τότε κατάλαβα ότι δεν έμεινε (ο Πρωταγόρας) ικανοποιημένος από τον εαυτό του για τις προηγούμενες απαντήσεις του και δεν θα δεχθεί πρόθυμα να συνεχίσει τη συζήτηση απαντώντας σε ερωτήσεις» (335b). Σε άλλο σημείο ο Σωκράτης λέει ότι «Από τα λόγια του Αλκιβιάδη και τις παρακλήσεις του Καλλία και όλης σχεδόν της συντροφιάς μου φαίνεται ότι ντράπηκε ο Πρωταγόρας, αποφάσισε λοιπόν, απρόθυμα, να συνεχίσει τη συζήτηση» (348c).

Ο σοφιστής Γοργίας στον ομότιτλο διάλογο παρουσιάζεται να πέφτει σε αντίφαση κάτω από τις καταιγιστικές ερωτήσεις του Σωκράτη, και να αποχωρεί με ντροπή (461a). Ο Σωκράτης συνεχίζει τη συζήτηση με τον μαθητή του Γοργία Πώλο για να απαξιώσει έτι περαιτέρω τη ρητορική. Στη συνέχεια ο Σωκράτης συζητεί με τον πολιτικό Καλλικλή, ο οποίος δεν αναφέρεται από καμία άλλη πηγή. Όπως δέχονται οι ερευνητές ο Πλάτων κατασκευάζει, επινοεί, τον Καλλικλή για να οδηγήσει τη συζήτηση εκεί που θέλει. Πράγματι του αποδίδει τη θέση ότι το δίκαιο που επιβάλλει η φύση είναι ο καλύτερος να έχει περισσότερα από τον χειρότερο, και ο δυνατώτερος από τον αδυνατώτερο (483δ). Είναι το δόγμα για το δίκαιο του ισχυροτέρου, το οποίο αναδιατυπώνει πιο κάτω ως εξής: το κατά φύσιν δίκαιο είναι να λαμβάνει ο ισχυρότερος με βίαιο τρόπο τα πράγματα των ασθενεστέρων, να ηγεμονεύει ο καλύτερος επί των χειροτέρων (488b). Ο Καλλικλής με τη θεωρία του αυτή, βασισμένη στη φύση, γίνεται υπέρμαχος της βίας, της εξουσίας του ισχυροτέρου και της τυραννίδος. Γίνεται ο προάγγελος του υπερανθρώπου του Νίτσε (483e-484b). Στο πρόσωπο του επινοημένου κυνικού Καλλικλή ο Πλάτων δυσφημεί τους σοφιστές υποστηρικτές του φυσικού δικαίου, όπως ο Ιππίας, ο Αντιφών, ο Αλκιδάμας, οι οποίοι ευνοούν εξισωτικές αντιλήψεις και όχι μόνο δεν ταυτίζονται με τις θέσεις του πλατωνικού Καλλικλή αλλά βρίσκονται στον αντίποδά τους.
Ας σημειωθεί ότι ο P. Vidal- Naquet θεωρεί ότι ο Καλλικλής είναι μία καρικατούρα του Περικλή φιλοτεχνημένη από τον Πλάτωνα. Ο σκοπός του Αθηναίου φιλοσόφου ήταν να δυσφημήσει ταυτοχρόνως και τη σοφιστική και τον μεγάλο πολιτικό Περικλή, τον κύριο συντελεστή του αθηναϊκού μεγαλείου. Μάλλον ο Πλάτων πέτυχε τον σκοπό του αν κρίνουμε από το γεγονός ότι πολλοί μελετητές θεωρούν τον Καλλικλή αφ’ ενός σοφιστή, ενώ δεν είναι παρά ένας πολιτικός, και αφ’ ετέρου αντιπρόσωπο ενός φυσικού δικαίου που πρεσβεύει την ανισότητα, ενώ δεν υπάρχει τέτοια αντίληψη στους Σοφιστές.
Ο σοφιστής Θρασύμαχος στο πρώτο βιβλίο της Πολιτείας (336b) εισάγεται από τον Πλάτωνα στη συζήτηση με τον εξής αρνητικό τρόπο (μιλάει ο Σωκράτης): «Όση ώρα συζητούσαμε ο Θρασύμαχος επανειλημμένα επιχείρησε να πάρει τον λόγο, δεν τον άφηναν όμως οι διπλανοί του, που ήθελαν να ακούσουν το επιχείρημα ως το τέλος. όταν όμως κάναμε μια παύση (...) εκείνος δεν ηρεμούσε αλλά μαζεύτηκε και σαν θηρίο χύμηξε καταπάνω μας να μας κατασπαράξει. Από τον τρόμο μας εγώ και ο Πολέμαρχος τα χρειαστήκαμε. κι εκείνος, βάζοντάς μας τις φωνές μπροστά σε όλους είπε, Τι φλυαρία είναι αυτή που σας δέρνει τόσην ώρα, Σωκράτη; Και τι ανοησία αυτές οι υποχωρήσεις – όλο ευγένεια – του ενός προς τον άλλον».
Ο Πλάτων παρουσιάζει τη θέση που εκφράζει ο Θρασύμαχος ώς ένα Δέον ενώ δεν είναι. Ο Θρασύμαχος εκφράζει μία διαπίστωση: «αυτό που ισχύει ως δίκαιο σε κάθε κοινωνία είναι το συμφέρον του ισχυροτέρου». Όπως όμως δέχονται πια οι ερευνητές ο Θρασύμαχος δεν είναι υπέρ αυτής της αντίληψης, πράγμα που φαίνεται από άλλα αποσπάσματά του που έχουν διασωθεί.(11) Άρα ο Πλάτων τον διαστρεβλώνει και η διαστρέβλωση αυτή είχε ως συνέπεια πολλοί να εντάσσουν τον Θρασύμαχο στην άποψη ή στη σχολή του επινοημένου Καλλικλή.

Απαξιωτικές εκφράσεις κατά των σοφιστών

Οι απαξιωτικές εκφράσεις και οι μειωτικοί χαρακτηρισμοί κατά των Σοφιστών είναι αρκετές στα πλατωνικά έργα. Αναφέρω μερικές:

Στον Ευθύδημο. Όλος ο διάλογος είναι μία απαξίωση της σοφιστικής, στο πρόσωπο δύο αγνώστων και δευτερευόντων Σοφιστών του Ευθύδημου και του Διονυσόδωρου.
Στον Μένωνα 91b-92a, όπου στη συζήτηση μεταξύ Άνυτου και Σωκράτη αναφέρεται ότι οι Σοφιστές διαφθείρουν τους νέους και είναι σκέτη συμφορά και καταστροφή σε όσους τους πλησιάζουν (91c), ότι εξαπατούν και διαφθείρουν ενσυνειδήτως τους νέους (92a) και ότι ο Πρωταγόρας διέφθειρε τους μαθητές του και τους παρέδιδε στην κοινωνία χειρότερους από ό,τι τους παρελάμβανε για περισσότερο από σαράντα χρόνια (91e). Επίσης αυτοί που πληρώνουν τους Σοφιστές για να ακούσουν τη διδασκαλία τους χαρακτηρίζονται παράφρονες (μαίνεσθαι). Αλλά ακόμη πιο πολύ παράφρονες χαρακτηρίζονται οι πόλεις που δίνουν την άδεια εισόδου στους σοφιστές και αρνούνται να τους απελάσουν (92b).
Στον Πρωταγόρα 312a4-7: «Και εσύ, για όνομα των θεών, δεν θα ντρεπόσουν να παρουσιασθείς στους Έλληνες ως σοφιστής; - Μα τον Δία, ναι Σωκράτη». Επίσης Πρωταγόρας 338a: παρουσιάζει τον Πρωταγόρα ως κάποιον που απλώνει στον άνεμο όλα τα πανιά του και χύνεται σε πέλαγα απεραντολογίας, χάνοντας από τα μάτια του τη στεριά.
Στην Πολιτεία 6, 493a κατηγορεί τους Σοφιστές ότι πληρώνονται για να διδάσκουν τις γνώμες των πολλών, αυτά που πιστεύουν οι πολλοί όταν συνεδριάζουν, και τα ονομάζουν σοφία, ενώ δεν έχουν ιδέα ποιο είναι το καλό ή το αισχρό, το αγαθό ή το κακό, το δίκαιο ή το άδικο.
Στον Πολιτικό 291c έχει την έκφραση «τον μεγαλύτερο απαταιώνα από όλους τους σοφιστές, και τον πιο έμπειρο στην τέχνη της απάτης».
Στον Θεαίτητο 161c: αποκαλεί τον Πρωταγόρα δημαγωγό («δημούμενον λέγειν»).
Στον Σοφιστή. Το ζήτημα με το οποίο ασχολείται ο διάλογος αυτός είναι ο ορισμός του Σοφιστή γενικώς. Τον κατατάσσει σε διάφορες κατηγορίες: πλαστογράφο, απατεώνα, λαοπλάνο, κ.ά και καταλήγει με τη θέση ότι ο Σοφιστής δεν κατέχει την αλήθεια αλλά κάποια φαινομενική γνώση (τη δόξα), δηλαδή την απλή γνώμη (268d).
Στους Nόμους 10, 890α: Οι Σοφιστές παρουσιάζονται ως αυτοί που «διδάσκουν τους νέους ότι το δίκαιο είναι εκείνο που επιβάλλει κανείς όταν νικά κάποιον με τη βία. Γι’ αυτό η ασέβεια κατακλύζει τη νεολαία μας, αφού δεν υπάρχουν θεοί τέτοιοι, που μας διατάζει ο νόμος να πιστεύουμε πως πρέπει να είναι. Γι’ αυτό ξεσπούν και οι επαναστάσεις...».
Συνεπώς, όπως φαίνεται από τους ανωτέρω χαρακτηρισμούς, η αντιμετώπιση της σοφιστικής δεν μπορεί να θεωρηθεί έντιμη και αντικειμενική. Αντιθέτως, είναι εμφανώς πολεμική και προκατειλημμένη, και σκοπό έχει να μειώσει γενικώς τη σοφιστική, χωρίς ουσιαστικά επιχειρήματα. Αυτό ονομάζεται συκοφάντηση.

Ο Πλάτων με τους αντιπάλους του εν γένει δεν είναι γαλαντόμος, πράγμα που φαίνεται και στην αντιμετώπιση του μεγάλου στοχαστή Δημοκρίτου. Δεν υπάρχει η παραμικρή νύξη γι’ αυτόν και τις απόψεις του σε όλο το πλατωνικό έργο. Ενώ σε αυτό βρίσκει κανείς πολλούς φιλοσόφους μικρούς και μεγάλους, και ποικίλα άλλα πρόσωπα ή απόψεις, εν τούτοις δεν υπάρχει ούτε κάν το όνομα του μεγάλου Αβδηρίτη σοφού. Πώς μπορεί να χαρακτηρισθεί αυτή η damnatio memoriae (καταδίκη μνήμης, καταδίκη στη σιωπή) εις βάρος του Δημοκρίτου - που επισημαίνει ο Κ. Καστοριάδης;

Δεν θα αναφερθώ στη στάση του Ξενοφώντα, του Ισοκράτη και του Αριστοτέλη έναντι των Σοφιστών, διότι το κείμενο θα μεγάλωνε αρκετά πιο πολύ. Πολύ σύντομα αναφέρω για τον Αριστοτέλη ότι και αυτός, ακολουθώντας τον δάσκαλό του τον Πλάτωνα, συντελεί στην απαξίωση των Σοφιστών. Αναφέρω ενδεικτικώς δύο στοιχεία. Κατ’ αρχάς αποκλείει τους Σοφιστές από την ιστορία της φιλοσοφίας που έχει στο πρώτο βιβλίο των Μετά τα φυσικά.(12) Αυτό σημαίνει ότι δεν τους θεωρεί φιλοσόφους όπως ρητώς άλλωστε αναγνωρίζει στο έργο του Περί σοφιστικών ελέγχων Ι, 165a21: «η σοφιστική είναι φαινομενική σοφία και όχι πραγματική, και ο Σοφιστής είναι αυτός που πλουτίζει από φαινομενική σοφία και όχι ουσιαστική». Ομοίως στα Τοπικά Ι, 100b21.

Συκοφάντηση των Αθηναίων πολιτικών, του αθηναϊκού δήμου και της δημοκρατίας

Η συκοφάντηση των Σοφιστών δεν είναι η μόνη. Ο Πλάτων έχει και άλλους ομολογημένους αντιπάλους τους οποίους μεταχειρίζεται ανάλογα με τους Σοφιστές. Τα βέλη του στρέφονται κατά του δήμου, κατά της δημοκρατίας και κατά των πολιτικών ανδρών, όχι των υποτιθέμενων δημαγωγών, αλλά των σημαντικών πολιτικών που συνέβαλαν στην ακμή και το μεγαλείο της Αθήνας. Κατά τον Πλάτωνα όλοι οι σημαντικοί Αθηναίοι πολιτικοί άνδρες δεν έκαναν καλύτερους τους πολίτες. ο Θεμιστοκλής, ο Αριστείδης, ο Περικλής, ο Θουκυδίδης ο Μελησίου απέτυχαν στη μετάδοση της αρετής (Μένων 93a-94c).

Επίσης στον Γοργία (515c-d, 516d-e) καταφέρεται κατά των Αθηναίων πολιτικών: Περικλή, Κίμωνα, Μιλτιάδη, Θεμιστοκλή. Για τον Περικλή λέει ότι έκανε τους Αθηναίους «οκνούς και δειλούς, φλύαρους και φιλάργυρους επειδή εισήγαγε τη μισθοφορία των αξιωμάτων» (515e). Και καταλήγει για την πολιτική ζωή των Αθηνών με την εξής συκοφαντική άποψη: «δεν ξέρουμε κανέναν σε ετούτη την πόλη που να έχει αναδειχθεί άξιος στα πολιτικά» (517a). Ο Πλάτων δηλαδή έχει στόχο όχι περιφερειακές ή δευτερεύουσες προσωπικότητες, αλλά την ίδια τη καρδιά της δημοκρατίας. Μισεί τη δημοκρατία, δεν το κρύβει, το τονίζει σε κάθε ευκαιρία και προσπαθεί να την απαξιώσει με κάθε μέσον, όπως φαίνεται σε αρκετά έργα του και κυρίως στο όγδοο βιβλίο της Πολιτείας. Γι‘ αυτό και στρέφεται εναντίον των Σοφιστών και προσπαθεί να τους συκοφαντήσει, διότι τους θεωρεί υποστηρικτές των πολλών και του δήμου, υπέρμαχους της ελευθερίας, της ισότητας και της δημοκρατίας.(13) 

Εκτός αυτών των διαστρεβλώσεων και των συκοφαντιών ο Πλάτων προβαίνει και σε πλαστογράφηση της ιστορίας. Ο Κ. Καστοριάδης γράφει: «Ο Πλάτων πλαστογραφεί ενσυνειδήτως την ιστορία, είναι ο πρώτος επινοητής των σταλινικών μεθόδων σε αυτόν τον χώρο. Εάν γνωρίζαμε την ιστορία των Αθηνών μόνο από τον Πλάτωνα (Γ΄ βιβλίο των Νόμων) θα αγνοούσαμε τη ναυμαχία της Σαλαμίνος, τη νίκη του Θεμιστοκλή και του ελεεινού αυτού δήμου των κωπηλατών».(14) Ο Κ. Καστοριάδης στο εξαίρετο βιβλίο του Ο Πολιτικός του Πλάτωνα (μτφ. Ζ. Καστοριάδη, Πόλις, Αθήνα, 2001) αποδεικνύει τα ποικίλα πλάγια και αθέμιτα μέσα που μεταχειρίζεται ο Πλάτων για να απαξιώσει το συνομιλητή του, τις αντίπαλες απόψεις και τη δημοκρατία. Αποδεικνύει επίσης με πειστικό τρόπο τις αλλοιώσεις πολλών ελληνικών αντιλήψεων στις οποίες προβαίνει ο Πλάτων.(15)

1. Romeyer Dherbey, Les sophistes, puf, Paris, 1993, σ. 3

2. G.Θ. Βέικος, Αρχαία σοφιστική, Θεσ/νίκη, 1971, σ. 29.

3. Β. Κύρκος, Αρχαίος ελληνικός διαφωτισμός και σοφιστική, Ιωάννινα, 1986, σ. 7.

4. Κ. Τσάτσος, Η κοινωνική φιλοσοφία των αρχαίων Ελλήνων, Εστία, Αθήνα, 1980, σ. 56-57.

5. Ι. Θεοδωρακόπουλος, Εισαγωγή στον Πλάτωνα, Αθήνα, 1970, σ. 36-47. επίσης στο Πλάτωνος Φαίδρος, Αθήνα, Αθήνα,    1968, σ. 48 κ.ε. και στην Ιστορία του Ελληνικού Εθνους, τόμ. Γ2, Αθήνα, 1972, σ. 458.

6. Κ. Γεωργούλης, Ιστορία της ελληνικής φιλοσοφίας, Α΄, Αθήνα, 1975, σ. 120.
7. Ε. Μουτσόπουλος, Προσωκρατική διανόησις, Αθήνα, 1978, σ. 68

8. Δ. Δημητράκος, Το Βήμα 19-08-01, σ. Α45.

9. Κ. Κατσιμάνης, Πρακτική φιλοσοφία και πολιτικό ήθος του Σωκράτη, Αθήνα, 1981.

10. Ορισμένες σημαντικές θέσεις και αντιλήψεις των Σοφιστών, που έχουν σπουδαία σημασία και για μας σήμερα, ανέπτυξα στη διάλεξή μου στον φιλόξενο χώρο του εξαίρετου βιβλιοπωλείου «Σύγχρονη έκφραση» του Ν. Λαμπρόπουλου, στη Λιβαδειά στις 2 Νοεμβρίου 2009. Eπίσης στοιχεία της σοφιστικής υπάρχουν στο Γ. Ν. Οικονόμου, Η άμεση δημοκρατία και η κριτική του Αριστοτέλη, Παπαζήσης, 2007.

11. Bλ. Γ. Μιχαηλίδης-Νουάρος, «Νέα αξιολόγηση του διαλόγου του Θρασυμάχου με τον Σωκράτη», Πρακτικά της Ακαδημίας Αθηνων, τόμ. 53, Αθήνα, 1978.

12. Βλ. Θ. Βέικος, Αρχαία σοφιστική, Θεσ/νίκη, 1971, σ. 29 και Β. Κάλφας, «Εισαγωγή», στο Αριστοτέλης Μετά τα φυσικά, εισαγ. – μτφρ. – σχόλ. Β. Κάλφας, 
Πόλις, Αθήνα, 2009, σ. 56. G. B. Kerferd, Η σοφιστική κίνηση, Καρδαμίτσα, Αθήνα, 1999, σ. 61

13. Πλάτων Πολιτεία 6, 493a, που αναφέρθηκε προηγουμένως.
14. Κ. Καστοριάδης, «Οι διανοούμενοι και η ιστορία», Ο θρυμματισμένος κόσμος, Ύψιλον, Αθήνα, 1992, σ. 119-120.

15. Βλ. επίσης Γ. Ν. Οικονόμου, «Πλάτων και Καστοριάδης: Η συγκάλυψη και η ανάδειξη της δημοκρατίας», στη Νέα Εστία, τχ. 1760, Οκτώβριος 2003.

Ενδεικτική βιβλιογραφία περί Σοφιστών για περαιτέρω μελέτη

Όλα τα σωζόμενα αποσπάσματα των Σοφιστών μεταφρασμένα στη νεοελλληνική υπάρχουν στο βιβλίο

Η αρχαία σοφιστική, Γνώση, Αθήνα, 1991 με επιμέλεια, μετάφραση, σχόλια του N. M. ΣΚΟΥΤΕΡΟΠΟΥΛΟΥ.

W. K. C. GUTHRIE, Oι Σοφιστές, μτφ., ΜΙΕΤ, Αθήνα, 1989.

Ε. DUPREEL, Les sophistes, Neuchatel, 1980.

G. B. KERFERD, H σοφιστική κίνηση, μτφ., Καρδαμίτσα, Αθήνα, 1999.

Β. ΝΕΣΤΛΕ, Από τον μύθο στον λόγο, τόμ. Β΄, μτφ., Γνώση, Αθήνα, 1999.

G. ROMEYER DHERBY, Les sophistes, puf, Paris, 1993.

M. UNTERSTEINER, Les sophistes, trad. fran., Vrin, 1993.

Θ. ΒΕΪΚΟΣ, Αρχαία σοφιστική, Θεσ/νίκη, 1971.

Β. ΚΥΡΚΟΣ, Αρχαίος ελληνικός διαφωτισμός και σοφιστική,  Ιωάννινα, 1986.

Χ. Η. ΑΝΤΩΝΙΟΥ, Σοφιστές και παιδεία, Κυριακίδη, Θεσ/νίκη, 1997.

Γιώργος Ν. Οικονόμου

Δρ Φιλοσοφίας

Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν!

«Σίγουρα, είναι μια τέχνη το να είσαι καλός γονιός. Στις συνηθισμένες περιπτώσεις, η κοινωνία, ο πολιτισμός και η οικογενειακή ιστορία εξοπλίζουν τους γονείς με την τεχνογνωσία και με τους ψυχικούς πόρους που θα τους επιτρέψουν να ανταποκριθούν και να λειτουργήσουν αρκετά καλά, δηλαδή επαρκώς, σαν γονείς. Ωστόσο, και σ’ αυτό το ζήτημα, για να μπορέσει να λειτουργήσει μια οικογένεια και να αναθρέψει ένα παιδί ψυχικά ισορροπημένο, η απόλυτη προϋπόθεση δεν είναι το καλός, αλλά το γονιός: Εκατομμύρια παιδιά έχουν μεγαλώσει με γονείς μετριότατους ως προς τη γονεϊκή τους λειτουργία. Και ποτέ κανένα παιδί δεν ανατράφηκε με τέλειους γονείς: Όλοι είχαν ατέλειες, ανεπάρκειες, κενά, προβλήματα …Όμως, το δίλημμα δεν είναι ή τέλειοι γονείς ή καθόλου γονείς. Το πρωταρχικό και απόλυτο ζητούμενο είναι να υπάρχουν γονείς».

Το βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ

και οι εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΔΕΝ ΘΕΛΟΥΝ ΨΥΧΟΛΟΓΟ. ΓΟΝΕΙΣ ΘΕΛΟΥΝ!

την Κυριακή, 15 Νοεμβρίου 2009, στις 7:30 μ.μ.,

στο βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ

(Δημ.Ι. Ανδρεαδάκη 49, πρώην Πεσ. Μαχητών, Λιβαδειά).

Ο Νίκος Σιδέρης θα συνομιλήσει με το κοινό για το νέο του βιβλίο

Το βιβλίο αυτό είναι ταυτόχρονα επιστημονική μελέτη και εμπιστευτική επιστολή σε γονείς που σκέφτονται. Απευθύνεται σε συνήθεις γονείς, που μέσα σε συνήθεις οικογένειες ανατρέφουν συνήθη παιδιά. Και στην πορεία συναντούν δυσκολίες, απορίες, προβλήματα, ίσως και αδιέξοδα. Όλο και συχνότερα, αυτοί οι συνήθεις γονείς θέτουν το ερώτημα: «Μήπως το παιδί χρειάζεται ψυχολόγο;». Η εμπειρία και ο στοχασμός του Νίκου Σιδέρη τον οδηγούν στο συμπέρασμα ότι, κατά κανόνα, τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν.

Ο Νίκος Σιδέρης γεννήθηκε το 1952 στην Αθήνα. Σπούδασε στην Ιατρική Αθηνών. Συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στο Παρίσι (ειδικότητα ψυχιατρικής, νευροψυχολογία-νευρογλωσσολογία, ιστορία). Είναι διδάκτωρ του τμήματος Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, διδάσκων ψυχαναλυτής της Ψυχαναλυτικής Σχολής του Στρασβούργου (Ε.P.S.) και μέλος της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Ψυχανάλυσης (FEDEPSY). Εργάζεται στην Αθήνα ως ψυχίατρος, ψυχαναλυτής και οικογενειακός θεραπευτής. Έχει διδάξει, μεταξύ άλλων, στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, στο Κολλέγιο Αθηνών, στο Deree College. Από το 2003 διδάσκει στη Σχολή Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ το μάθημα «Αρχιτεκτονική και Ψυχανάλυση». Έχει εκδώσει μελέτες, δοκίμια καθώς και ποίηση και πεζογραφία.

Όταν η Ιστορία έρθει και σου ψιθυρίσει στ’ αυτί Έλα … Πηγαίνεις …(Με την ΕΛΛΗ ΠΑΠΠΑ στην Σύγχρονη Έκφραση το 1998)

Με την ΕΛΛΗ ΠΑΠΠΑ στην Σύγχρονη Έκφραση το 1998.

Κατάθεση μνήμης.

Όταν οι κοινοί μας φίλοι Θανάσης και Τίνα που είχαν μεσολαβήσει για μια εκδήλωση στο βιβλιοπωλείο με την – ογδοντάχρονη τότε - ΕΛΛΗ ΠΑΠΠΑ, είπαν ότι αποδέχτηκε την πρόσκληση, ο ενθουσιασμός και η συγκίνηση που με κυρίεψε αρχικά, μετατράπηκε γρήγορα σε άγχος αναλογιζόμενος την ευθύνη που αναλάμβανα έναντι του μεγέθους μιας τέτοιας προσωπικότητας. Αγωνία για τη μετακίνησή της, αγωνία για την υποδοχή της από το κοινό της μικρής μας πόλης.

Πόσοι θα θυμούνταν την Έλλη 50 χρόνια μετά την πολύκροτη δίκη, χωρίς την εικόνα του Μπελογιάννη δίπλα της, την Έλλη με άλλο επίθετο, την Έλλη έξω από το κόμμα και άκουσον άκουσον σχεδόν εχθρικό προς αυτήν. Κι ας ήταν η στάση της και μετά τη δίκη μέχρι τότε, ένας αγώνας ατελεύτητος, πληρωμένος με καθημερινές θυσίες, για τις ιδέες της, για τα πανανθρώπινα ιδανικά που δεν οικοδομούνται στα κομματικά γραφεία, παρά στην καθημερινή αδυσώπητη μάχη με τη ζωή και τη διάθεση προσφοράς στον ΑΝΘΡΩΠΟ.

Να μη πολυλογώ, πήγα ο ίδιος να την παραλάβω απομεσήμερο από το σπίτι της. Παρκάρισα και χτύπησα το κουδούνι οπλισμένος με την υπομονή που συνήθως απαιτείται για να ετοιμαστεί και να αντιμετωπιστεί μια ηλικιωμένη κυρία και πανέτοιμος να προσφέρω όποια βοήθεια χρειαστεί.

Και αντ᾽αυτής ήρθε η θύελλα.

Μικροκαμωμένη, αειθαλής, καλοντυμένη, αεράτη και προσηνής, με μάτια που πετούσαν φλόγες.
Στο δρόμο - που πρώτη μου φορά οδήγησα με τόση χαμηλή ταχύτητα σε μια προσπάθεια να κερδίσω χρόνο μαζί της - ξεκινήσαμε την κουβέντα για τον Πλάτωνα που ήταν το θέμα της ομιλίας της και φυσικότατα περάσαμε στην πολιτική. Καταιγιστική, αφοπλιστική, αληθινή κατέθετε τις απόψεις της και μαεστρικά ξέφευγε από το θέμα που με έκαιγε αλλά δεν τολμούσα ν αναφέρω. Πως να ξεστομίσω δίχως να διαπράξω ιεροσυλία τη λέξη Μπελογιάννης; Πως να ζητήσω να γυρίσει τη σελίδα ντροπής της νεοελληνικής ιστορίας το ίδιο το θύμα της υπόθεσης;

Κι όμως φτάσαμε κι εκεί. Μια σειρά μικρών θαυμάτων στη συζήτηση και η κουβέντα οδηγήθηκε μόνη στον άντρα της ζωής της, μυθικό πρόσωπο για μένα, Νίκο Μπελογιάννη. Και καπάκι στον άλλο μύθο. Τον παρεξηγημένο, τον αδικημένο, Νίκο Πλουμπίδη. Μίλησε και γι αυτόν με τρυφερότητα κι αγάπη αμφισβητώντας τα γεγονότα όπως έχουν δοθεί. Κι ύστερα στις δίκες και στο κόμμα. Για τότε… αλλά και για τώρα... Μου είπε αρκετά. Άφησε να εννοηθούν περισσότερα.

Η διαδρομή όσο κι αν καθυστερούσα τέλειωνε. Η πινακίδα στην είσοδο της πόλης το επιβεβαίωνε. Σχεδόν δυο ώρες με την Έλλη Παππά κατέρριπταν ένα μέρος του ιδεολογήματος που είχε κτιστεί μέσα μου με τα υλικά της κομματικής γραφειοκρατίας. Την κοίταξα και είπα.

Αυτά γιατί δε τα λες γιατί δεν τα γράφεις; Σίγουρα άκουσα τόσα λίγα απ᾽όσα έχεις να καταθέσεις. Αλλά δικαιούμαστε να μάθουμε. Επίσημα. Δημόσια από τα χείλη σου και από τη γραφίδα σου.

Η απάντηση δε σήκωνε αντίρρηση. Μερικά πράγματα να ξέρεις, δε λέγονται όσο κάποιοι είμαστε στη ζωή. Κι η κουβέντα έκλεισε.

Να περιμένουμε μήπως τώρα Έλλη;

Στο βιβλιοπωλείο αδιαχώρητο. Οι φόβοι μου αποδείχτηκαν αβάσιμοι. Δεν είναι μόνο ο πολύς κόσμος. Αυτό που εντυπωσιάζει είναι ο βαθύς σεβασμός, η έκδηλη συγκίνηση. Να που δεν ξεχνάμε ως λαός τόσο εύκολα όπως κάποιοι νομίζουν. Άνθρωποι όλων των ηλικιών την προσμένουν και την ακούν με απόλυτη προσήλωση. Κι η ογδοντάχρονη Έλλη Παππά σαν έφηβη, μιλά με έξαψη για τον Πλάτωνα, τη φιλοσοφία του, την επιρροή του στην Μαρξιστική κοσμοθεωρία. Κι ύστερα οι ερωτήσεις. Κι οι απαντήσεις της διεξοδικές, με μεράκι αλλά και πάθος. Τελείωσε εισπράττοντας άλλη μια φορά την αγάπη του κόσμου. Ένα ταξί περίμενε να τη μεταφέρει στην Αθήνα.

Και το επόμενο πρωί το πρώτο τηλέφωνο ήταν της Έλλης.

«Βρε Νίκο μου λέει, έχω την εντύπωση ότι τον κύριο που καθόταν στην άκρη δεξιά της πέμπτης σειράς και έκανε την προτελευταία ερώτηση δεν τον έπεισα. Μήπως πρέπει να του μιλήσω στο τηλέφωνο να τα εξηγήσω καλύτερα»;

Αυτή ήταν η Έλλη Παππά που γνωρίσαμε από κοντά. Που αγαπήσαμε. Που δε θα ξεχάσουμε. Γιατί τέτοιοι άνθρωποι δε πεθαίνουν.

Λαμπρόπουλος Νίκος

«Γεννήθηκα στην Σμύρνη, παραμονή της καταστροφής, πέμπτο παιδί, αθέλητο και παραπεταμένο», γράφει αυτοβιογραφούμενη. «Η μάνα μου αρνήθηκε να με θρέψει», δήλωσε. «Δεν ήμουν παιδί, ήμουν άλλο πράμα και με πέταξε. Επέζησα χάρη στη μεγαλύτερη αδελφή της μητέρας μου. Η καταστροφή έφερε την οικογένεια στον Πειραιά. Την υγεία μου την ανέλαβε η θάλασσα του Πειραιά και την αγωγή μου τα αλητάκια του Πειραιά. Όλα έδειχναν ότι η προλεταριακή μου συνείδηση ήταν εξασφαλισμένη. Τότε μπήκαν στη ζωή μου τα μεγαλύτερα παιδιά της οικογένειας, ο Γιώργος, που έγινε ασυρματιστής, και ο «άγγελος της ζωής μου», η Διδώ (Σωτηρίου), που ζούσε με την πλούσια αντιδραστική θεία, αδελφή του πατέρα μας.

Από τη σκληρή δουλειά του ο Γιώργος, από μια έμφυτη συνείδηση η Διδώ, από κοντά κι η μάνα μας, είχαν γίνει και οι τρεις κομμουνιστές».

Η Ελλη Παππά ήταν ήδη από τα γυμνασιακά της χρόνια οργανωμένη σε αντιδικτατορική ομάδα και μετά, στην κατοχή, προσχώρησε στο ΕΑΜ και στο Κ.Κ.Ε.

Διέτρεξε όλo τον εμφύλιο και έως τη σύλληψή της, το 1950, δούλεψε για τα παράνομα έντυπα, σε στενή συνεργασία με διαπρεπείς αριστερούς διανοούμενους και κυρίως, στους παράνομους μηχανισμούς του Κ.Κ.Ε.

Καταδικάστηκε κι εκείνη σε θάνατο, στη δίκη Μπελογιάννη, αλλά η ποινή της δεν εκτελέστηκε, γιατί ο γιος που απέκτησε από τον Νίκο Μπελογιάννη, και που είχε στο μεταξύ γεννηθεί στη φυλακή, ήταν μόλις επτά μηνών.

«Απελευθέρωση, Δεκεμβριανά, προσπάθειες ανασυγκρότησης της Αριστεράς και της Δημοκρατίας, οι πρώτες εκλογές, ο ερχομός του Μπελογιάννη και του μεγάλου έρωτα», έγραψε η ίδια.

Αποφυλακίστηκε από τις φυλακές Αβέρωφ το 1963, δούλεψε στη σύνταξη της «Δημοκρατικής Αλλαγής» και σε τέσσερα χρόνια η απριλιανή χούντα την εξόρισε στη Γυάρο. Αποφυλακίστηκε σε ενάμιση χρόνο, γιατί είχε αρρωστήσει σοβαρά. Η Σοβιετική Ένωση την προσκαλεί να τη φιλοξενήσει με τον γιο της, αλλά η ίδια αρνείται γιατί είχε διαφωνήσει με την εισβολή των στρατιωτικών τανκς στην, τότε, Τσεχοσλοβακία.

Μέχρι την πτώση της δικτατορίας δεν εργάστηκε σε εφημερίδες της εποχής, αλλά σε εγκυκλοπαίδειες και περιοδικά και αργότερα στην εφημερίδα «Μακεδονία», με ψευδώνυμο.

Στη μεταπολίτευση, η Έλλη Παππά συνοψίζει την επανασύνδεσή της με το ΚΚΕ, ως εξής: «η επανένωση της Αριστεράς ξεκίνησε με καλούς οιωνούς και είχε οικτρό τέλος. Απεχώρησα από το ΚΚΕ, πράγμα που και η ηγεσία του επιθυμούσε».

Επαγγελματικά δούλεψε στις εφημερίδες «Έθνος», «Μακεδονία» και στο περιοδικό «Γυναίκα» έως το 1990, οπότε και αφιερώθηκε αποκλειστικά στο συγγραφικό της έργο. Τα τελευταία πολιτικά βιβλία της είναι «Αποχαιρετισμός στον αιώνα μου» (εκδόσεις Κέδρος) και «Μακιαβέλι ή Μαρξ» (εκδόσεις Αγρα), κυκλοφόρησαν το 2006.

Το αρχείο της Έλλης Παππά φυλάσσεται στο Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (Ε.Λ.Ι.Α).
Τα βιογραφικά στοιχεία προέρχονται από την ΚΑΘΗΜΕΡΙ ΝΗ 27/10/09

ΣΟΦΙΣΤΕΣ οι συκοφαντημένοι στοχαστές τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου στη ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ

Ένα από τα μεγαλύτερα πνευματικά ατοπήματα στην ιστορία της ανθρώπινης σκέψης είναι η διαστρέβλωση και η απαξίωση των σοφιστών από τη συντηρητική ελληνική σκέψη (Σωκράτης, Πλάτων, Αριστοτέλης, Ξενοφών, Ισοκράτης). Ιδιαιτέρως ο Πλάτων σχεδόν σε όλα τα έργα του ασχολείται εν μέρει ή εν όλω με τις σοφιστικές απόψεις και καταφέρεται εναντίον τους, με κύριο σκοπό τη συκοφάντησή τους. Αυτό δηλώνει τον φόβο και την αντίθεση των συντηρητικών απέναντι στο καινούριο και την αλλαγή, στο διαφορετικό και το ριζοσπαστικό, διότι αυτά ακριβώς εκφράζουν οι σοφιστές. Δικαίως χαρακτηρίσθηκαν ως οι πρώτοι διαφωτιστές που σηματοδοτούν τη μετάβαση στην πραγματική ανθρωπολογική, κοινωνική και πολιτική ανάλυση μέσα στα πλαίσια και τις απαιτήσεις του λόγου.

Στις τελευταίες δεκαετίες η έρευνα έχει αποκαταστήσει τους Σοφιστές στη θέση που τους αξίζει, στη θέση των σημαντικών στοχαστών που πρότειναν ρηξικέλευθες απόψεις και άνοιξαν σπουδαίους δρόμους, στους οποίους ακόμη και σήμερα βαδίζουμε. Ο Πρωταγόρας, ο Γοργίας, ο Πρόδικος, ο Αντιφών, ο Ιππίας και οι άλλοι ανέπτυξαν θέσεις που και σήμερα ακόμη διατηρούν την αξία τους και αναγνωρίζονται ως βάσεις της πολιτειολογίας, της κοινωνιολογίας, της θρησκειολογίας, κ. ά. Αξίζει επομένως να αναδειχθούν και να συζητηθούν οι θέσεις τους, πράγμα που μεταξύ άλλων θα εξηγήσει γιατί οι συντηρητικοί φιλόσοφοι υπήρξαν πολέμιοί τους.

Το βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ

σας προσκαλεί στην εκδήλωση με θέμα και ομιλητή

που ζήτησε το ακροατήριό του

Ο δρ. Φιλοσοφίας ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ

θα μιλήσει με θέμα :

ΣΟΦΙΣΤΕΣ οι συκοφαντημένοι στοχαστές

τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου 2009, ώρα 8.15 μ.μ.

στο βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ

(Δημάρχου Ι. Ανδρεαδάκη 49, πρώην Πεσ. Μαχητών, Λιβαδειά).

Ο Γιώργος Ν. Οικονόμου έχει σπουδάσει Μαθηματικά, Μουσική και Φιλοσοφία. Συμμετείχε ενεργώς στο αντιδικτατορικό κίνημα. Παρακολούθησε στο Παρίσι τα μεταπτυχιακά σεμινάρια των Κ. Καστοριάδη, A. Tourain, P. Bourdieu, P. Vidal-Naquet, J. Derrida, J. Bouveresse. Έχει Master φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου της Σορβόννης και είναι Διδάκτωρ φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Κρήτης. Έχει δημοσιεύσεις σε περιοδικά και εφημερίδες, ανακοινώσεις σε συνέδρια και ημερίδες.

Έχει εκδώσει τα βιβλία

(2008) Η αριστοτελική Πολιτεία, Παπαζήσης

(2007) Η άμεση δημοκρατία και η κριτική του Αριστοτέλη, Παπαζήσης

(2007) Ψυχή, λόγος, πόλις, Ύψιλον

Πριν λίγες μέρες κυκλοφόρησε το νέο του βιβλίο

Από την κρίση του κοινοβουλευτισμού στη Δημοκρατία,  Παπαζήση  (2009)

Περισσότερα γι αυτό το βιβλίο ΕΔΩ

Στο βιβλιοπωλείο μας είχε μιλήσει το Μάρτιο του 2009 με θέμα :

"Η άμεση δημοκρατία και η κριτική του Αριστοτέλη" και έρχεται πάλι μετά από παράκληση του κοινού που τον παρακολούθησε.

ΤΟ ΧΑΜΕΝΟ ΣΥΜΒΟΛΟ,ο κόσμος της μασονίας, τα μυστικά του αποκρυφισμού

Κυκλοφόρησε και κατέλαβε τη μια βιτρίνα μας

ΤΟ ΧΑΜΕΝΟ ΣΥΜΒΟΛΟ του Νταν Μπράουν και στην Ελλάδα

Η υπόθεση διαδραματίζεται μέσα σε 12 ώρες.

Καθώς ανοίγει η αυλαία του μυθιστορήματος, ο Ρόμπερτ Λάνγκντον, καθηγητής συμβολογίας στο Χάρβαρντ, καλείται απρόσμενα να δώσει μια βραδινή διάλεξη στο κτίριο του αμερικανικού Καπιτωλίου. Μέσα σε διάστημα ελάχιστων λεπτών από την άφιξή του όμως, η βραδιά παίρνει αλλόκοτη τροπή. Ένα μυστηριώδες αντικείμενο, περίτεχνα κωδικοποιημένο, ανακαλύπτεται στο κτίριο του Καπιτωλίου. Ο Λάνγκντον αντιλαμβάνεται ότι το αντικείμενο είναι μια πανάρχαιη πρόσκληση… ένα μήνυμα που προορίζεται να αποκαλύψει στον αποδέκτη του τα χαμένα μυστικά της σοφίας του αποκρυφισμού…
Στο νέο του μυθιστόρημα ο συγγραφέας προσφέρει μία ακόμα πνευματική πρόκληση στο αναγνωστικό κοινό, μέσα από μια ευφυέστατη, καταιγιστική ιστορία που κρύβει εκπλήξεις σε κάθε σελίδα. Το Χαμένο Σύμβολο είναι αυτό ακριβώς που περίμεναν οι φίλοι του Νταν Μπράουν… Το πιο συναρπαστικό του μυθιστόρημα μέχρι τώρα.

Η παραπάνω εικόνα προέρχεται από την εφημερίδα "ΤΑ ΝΕΑ"  Τρίτη 15 Σεπτεμβρίου 2009. Πατήστε κλικ επάνω της για μεγέθυνση. 

Η αποκρυπτογράφηση της Μασονικής Πυραμίδας

Τι λέει το καινούργιο μυθιστόρημα του Νταν Μπράουν που κινείται στον κόσμο της μασονίας και του αποκρυφισμού και εκτυλίσσεται στην Ουάσιγκτον μέσα σε δώδεκα ώρες. Οι ήρωες, τα σύμβολα, τα συγγραφικά κόλπα.

του ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΒΙΣΤΩΝΙΤΗ

ΤΟ ΒΗΜΑ Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου 2009

Όταν η συνταγή που έχεις χρησιμοποιήσει για να γράψεις ένα μυθιστόρημα, όπως ο Κώδικας Ντα Βίντσι, σε έχει οδηγήσει στη μεγαλύτερη εκδοτική επιτυχία μεταπολεμικά, τότε ασφαλώς δύσκολα την αλλάζεις. Ο Νταν Μπράουν τη χρησιμοποιεί και στο νέο του μυθιστόρημα Το χαμένο σύμβολο: καταιγιστική δράση, επεισόδια που διαδέχονται το ένα το άλλο κατά ριπάς, ο ίδιος πρωταγωνιστής, η ίδια αφηγηματική τεχνική. Οι διαφορές εντοπίζονται μόνο σε δύο πεδία: πρώτον, ότι τώρα δεν έχουμε τον κόσμο της Καθολικής Εκκλησίας αλλά της μασονίας και δεύτερον ότι η δράση δεν εκτυλίσσεται στην Ευρώπη αλλά στις ΗΠΑ και ειδικότερα την Ουάσιγκτον. Όχι πλέον στο Λούβρο αλλά στο Καπιτώλιο. Κατά τα άλλα, η πατέντα παραμένει: αποκρυφιστικά σύμβολα, μυστικοί κώδικες, τρομερά ή όχι μυστικά, συνωμοσίες και τα συναφή. Και αν ο συγγραφέας φαίνεται να μη δίνει δε κάρα για όσα αποτελούν το κύριο μέλημα κάθε πεζογράφου (λ.χ. να δημιουργεί μέσω της υπόθεσης χαρακτήρες και να γράφει διαλόγους που να παραπέμπουν ευθέως στην πραγματική ζωή), αυτά μοιάζει να μην έχουν σημασία. Πάντα κάτι τρομερό συμβαίνει στο τέλος του καθενός από τα 132 κεφάλαια και πάντα κάτι εξίσου τρομερό το ανατρέπει στο επόμενο ή το μεθεπόμενο κεφάλαιο. Υπάρχει αμφιβολία ότι αυτά αρέσουν στο μεγάλο κοινό; Μόνο την πρώτη ημέρα της κυκλοφορίας του το νέο θρίλερ του Νταν Μπράουν πούλησε πάνω από 1.000.000 αντίτυπα στις ΗΠΑ, στον Καναδά και στη Μεγάλη Βρετανία. Μια πλαστή πρόσκληση

Πρωταγωνιστής και εδώ είναι ο καθηγητής του Χάρβαρντ Ρόμπερτ Λάνγκτον που πάει στην Ουάσιγκτον για να δώσει μια βραδινή διάλεξη στο Καπιτώλιο προσκεκλημένος, υποτίθεται, από τον μέντορά του Πίτερ Σόλομον, έναν ευκατάστατο και υψηλόβαθμο μασόνο. Εκεί όμως τον περιμένει μια μεγάλη έκπληξη. Ακροατήριο δεν υπάρχει. Η πρόσκληση ήταν πλαστή...
Για να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο του Αναστάση Βιστωνίτη πατήστε ΕΔΩ

ISBN: 978-960-14-2045-5
BARCODE: 9-789601-420455
Ημερομηνία έκδοσης: 14-10-2009
Τιμή με ΦΠΑ: 24,00
Είδος: Ξένη λογοτεχνία
Σελίδες: 672
Διαστάσεις: 14x20,5

ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΣΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ

Ο Αριστοτέλης στο Μον-Σαιν-Μισέλ 

Οι ελληνικές ρίζες της χριστιανικής Ευρώπης

Ο γάλλος συγγραφέας, καθηγητής της μεσαιωνικής ιστορίας, Συλβαίν Γκουγκενέμ αμφισβητεί την αντίληψη ότι η Δύση ανακάλυψε την ελληνική γνώση κατά τον Μεσαίωνα χάρη στις αραβικές μεταφράσεις. Αποδεικνύει ότι η Ευρώπη διατηρούσε πάντα επαφή με τον ελληνικό κόσμο. Το αββαείο του Μον-Σαιν-Μισέλ, ιδιαίτερα, αποτελούσε ένα δραστήριο κέντρο μετάφρασης των έργων του Αριστοτέλη ήδη από τον 12ο αιώνα, ενώ οι πρώτες μεταφράσεις των ευρωπαίων λογίων προηγήθηκαν αρκετές δεκαετίες των αραβικών, οι οποίες ήταν κυρίως έργο των χριστιανών Αράβων. Ακόμα και ο τομέας της ισλαμικής φιλοσοφίας (Αβικένας, Αβερρόης) παρέμεινε εν μέρει ξένος προς το ελληνικό πνεύμα.

Μέσα από τεκμηριωμένη έρευνα και μελέτη των πηγών, ο συγγραφέας επιχειρεί να αποδείξει ότι ο εξελληνισμός της χριστιανικής Ευρώπης ήταν πρώτα από όλα προϊόν της βούλησης των ίδιων των Ευρωπαίων. Αν ο όρος "ρίζες" έχει νόημα για τους πολιτισμούς, οι ρίζες του ευρωπαϊκού κόσμου είναι ελληνικές. Το έργο, που έγινε αντικείμενο εντονότατων συζητήσεων στη Γαλλία και στο εξωτερικό, παρουσιάζει, ως εκ τούτου, ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το ελληνικό κοινό.

Ο Συλβαίν Γκουγκενέμ βρέθηκε στην Ελλάδα αυτές τις μέρες και έδωσε συνέντευξη τύπου στην οποία αφιέρωσαν  χώρο όλες οι εφημερίδες. Παραθέτουμε το κείμενο του Μανώλη Πιμπλή όπως δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ στις 13/10/09

Ο ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ Σ. ΓΚΟΥΓΚΕΝΕΜ ΕΓΙΝΕ «ΣΑΚΟΣ ΤΟΥ ΜΠΟΞ» 

«Δεν διέσωσαν μόνον οι Άραβες τον ελληνικό πολιτισμό»

Για την Ελλάδα έγραφε,αλλά έμπλεξε στη συζήτηση για το Ισλάμ. Ο ιστορικός Συλβαίν Γκουγκενέμ, με τον «Αριστοτέλη στο Μον Σαιν-Μισέλ», που έγραψε για να δείξει τη συνεισφορά του βυζαντινού ελληνισμού στην Ευρώπη, έγινε «σάκος του μποξ»

Oργάνωσαν δύο συνέδρια εναντίον του. Στο ένα τoν κάλεσαν, αλλά ήταν μόνος εναντίον είκοσι «αντιπάλων», στο άλλο δεν τον κάλεσαν καν. Έγραψαν και βιβλίο εναντίον του (τίτλος: «Οι Έλληνες, οι Άραβες και εμείς») με δώδεκα άρθρα γνωστών Γάλλων διανοουμένων που τον κατακεραύνωναν, τόσο που ο εκδοτικός οίκος που το εξέδωσε το έδωσε πρώτα σε δικηγόρο να το διαβάσει. Ο Γάλλος πανεπιστημιακός Συλβαίν Γκουγκενέμ έγινε «σάκος του μποξ», όπως ο ίδιος λέει, αλλά διατηρεί την ψυχραιμία του. Ύστερα από έξι πολύ δύσκολους μήνες στους οποίους υποχρεώθηκε να σταματήσει και τη διδασκαλία, τώρα αρχίζει να ζει ξανά μια σχεδόν φυσιολογική ζωή· μέχρι και στα μαθήματά του επέστρεψε. Αξιοπρόσεκτο: το «έγκλημά» του έχει να κάνει με την Ελλάδα.

Καθηγητής Μεσαιωνικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Λυών, ο Συλβαίν Γκουγκενέμ υποστήριξε σε βιβλίο του κάτι, όπως φαίνεται, αιρετικό: ότι ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός δεν μεταδόθηκε στη Δύση μόνο μέσω των Αράβων, μέσω δηλαδή των μεταφράσεων στα λατινικά που έγιναν από αραβικές μεταφράσεις των αρχαίων ελληνικών κειμένων, αλλά και απευθείας από τα ελληνικά αφού, αντίθετα με αυτό που γενικά υποστηρίζεται, η επαφή της Δύσης με τον ελληνικό κόσμο δεν διακόπηκε ποτέ, ο Μεσαίωνας δεν ήταν τόσο σκοτεινός όσο συνή θως τον θέλουμε, και μάλιστα οι Δυτικοί ήρθαν σε επαφή με την Ελλάδα με ποικίλους τρόπους: «σε πολιτικό επίπεδο, οι σχέσεις των δυτικών βασιλείων με το Βυζάντιο ήταν περισσότερο κακές παρά καλές, αυτό όμως δεν απαγόρευε τις πολιτιστικές επαφές. Όποιος ενδιαφερόταν για την ελληνική γλώσσα μπορούσε να πάει στην Κωνσταντινούπολη ή στην Αντιόχεια, ενώ υπήρχαν και ορθόδοξοι μοναχοί που αποδεδειγμένα ταξίδεψαν στη Δύση. Ο Αναστάσιος, λ.χ., ταξίδεψε τον 10ο αιώνα στο Μον Σαιν Μισέλ, στα όρια Νορμανδίας και Βρετάνης, όπου και βρέθηκαν αργότερα μια δεκάδα χειρογράφων του έργου του Αριστοτέλη. Αργότερα, βέβαια, ιδίως μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς, πολλοί ήταν οι Έλληνες λόγιοι που έφυγαν προς τη Δύση».

Το βιβλίο «Ο Αριστοτέλης στο Μον Σαιν-Μισέλ» περιγράφει αυτούς ακριβώς τους διαύλους Βυζαντίου και Δύσης, επισημαίνοντας ότι το όρος αυτό, ένας βράχος-νησί που βρίσκεται λίγες δεκάδες μέτρα από τη στεριά και σήμερα τον επισκέπτονται ορδές τουριστών, ήταν ήδη από τον 10ο αιώνα πολιτιστικό κέντρο- ενδεχομένως όχι όσο το Τολέδο αλλά εν πάση περιπτώσει δραστήριο. Οι μεταφράσεις από τα ελληνικά έγιναν ενδεχομένως από τον Ιάκωβο της Βενετίας, μεταφραστή του Αριστοτέλη που πήγε εκεί τον 12ο αιώνα.

Γιατί όμως μια τέτοια άποψη προκάλεσε τόση πολεμική; «Αν το βιβλίο είχε γραφτεί πριν από δέκα χρόνια δεν θα υπήρχε καμία αντίδραση», λέει ο Συλβαίν Γκουγκενέμ. «Σήμερα, μέχρι και για τη "Γραμματική των Πολιτισμών" του Φερνάν Μπροντέλ λένε ότι είναι ισλαμοφοβικό και ρατσιστικό βιβλίο. Σύμφωνα με αυτή τη ρητορική δεν υπάρχουν "πολιτισμοί"- civilisation- αλλά μόνο κουλτούρες- cultures. Και αν δεχτούμε ότι υπάρχουν "πολιτισμοί" τότε δίνουμε έδαφος και στην κατά Χάντιγκτον "σύγκρουση των πολιτισμών"». Προσθέτει δε ότι «στο τέλος έφτασε να μου επιτίθεται και μερίδα της Εκκλησίας, επειδή μέσω του Βυζαντίου υποτίθεται ότι έδινα νέο βάρος στην Ορθοδοξία». Ο Συλβαίν Γκουγκενέμ δηλαδή, που είχε ως αρχική ιδέα να μιλήσει για την πολύπλευρη προσφορά του ελληνικού πολιτισμού στον ευρωπαϊκό, τόσο δηλαδή του αρχαίου όσο και του βυζαντινού, ενεπλάκη σε μια άλλου τύπου συζήτηση αιχμής αυτήν τη στιγμή στη Γαλλία.

Το πρόβλημα δεν είναι η Ελλάδα, της οποίας δεν αμφισβητείται η προσφορά, το πρόβλημα είναι όμως το Ισλάμ.

Υπάρχει μία ισχυρή τάση διανοουμένων να υπερασπίζεται σθεναρά τον ισλαμικό πολιτισμό και τη συνεισφορά του στη Δύση, ενώ ταυτόχρονα ενοχοποιείται η ευρωπαϊκή συμπεριφορά, καθώς από πολλούς αριστερούς διανοουμένους ζητείται από την Ευρώπη- τη Γαλλία εν προκειμένω- να ζητήσει συγγνώμη για την αποικιοκρατία ή για τη δουλεία. Παραδέχεται πάντως και ο ίδιος ότι αν δεν υπήρχε αυτή η συζήτηση, το ίδιο βιβλίο θα το είχε γράψει κάπως διαφορετικά.

«Έχουμε φτάσει σε υπερβολές», λέει. «Ο Ομπάμα είπε στο Κάιρο ότι η Ευρώπη οφείλει τη γραφή και την τυπογραφία στο Ισλάμ, πράγμα που είναι λάθος. Δεν υπήρχε άραγε γραφή στην Αθήνα, στη Ρώμη, αλλά και αλλού; Αλλά κανείς στη Γαλλία δεν αντέδρασε. Αν δεν υπερασπίζεσαι φανατικά το Ισλάμ, σήμερα είσαι φασίστας», λέει.

Βυζάντιο και Αρχαία Ελλάδα

«Δεν μπορεί να απαντήσει κανείς εύκολα σε ποιο βαθμό το Βυζάντιο ήταν ελληνικό και σε ποιο δεν ήταν», λέει ο Συλβαίν Γκουγκενέμ σε σχετική ερώτηση των «ΝΕΩΝ». «Το βέβαιο είναι ότι η Βυζαντινή Αυτοκρατορία ήταν γλώσσας ελληνικής, ότι ο κορμός των εδαφών της βρισκόταν στην Αρχαία Ελλάδα, την ευρωπαϊκή και την ασιατική, αλλά και ότι εκτεινόταν και πέρα από εκεί, στα βάθη της σημερινής Τουρκίας, στην Ιταλία και αλλού. Πήρε αρκετά πράγματα από τον ελληνικό κόσμο παρά τις μεγάλες διαφορές που σηματοδοτεί το πέρασμα στη χριστιανική θρησκεία. Ο χριστιανισμός και ο αρχαίος ελληνικός κόσμος βρέθηκαν σε συγκρουσιακή σχέση, αν και από τον 10ο και 11ο αιώνα οι Βυζαντινοί ανακαλύπτουν ξανά τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη. Νομίζω ότι το χριστιανικό Βυζάντιο μπόρεσε να συμφιλιωθεί με την Αρχαία Ελλάδα όταν σταμάτησε να βλέπει την τελευταία ως ειδωλολατρική, και την είδε απλά ως κοσμική». 

http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&artid=4540857&ct=4

Ιδού το αποτέλεσμα συνδυασμού ιστορικής μνήμης και καλλιτεχνικής ευαισθησίας

Είχα στον υπολογιστή μου αυτό το εκπληκτικό video αρκετό καιρό μέσα από σκυταλοδρομία αποστολών και δεν το ανέβαζα γιατί αγνοούσα περί τίνος ακριβώς πρόκειται. Μέχρι που το βρήκα στη σελίδα του ιστότοπου "Άνεργοι δημοσιογράφοι" με όλες τις πληροφορίες που χρειάζονται και που αμέσως σας δίνω.


Η εμφάνιση μιας ντροπαλής 24χρονης σε σόου ταλέντων της ουκρανικής τηλεόρασης προκάλεσε το κλάμα μίας ολόκληρης χώρας, καθώς και διεθνή αίσθηση.
Περίπου 13.000.000 άνθρωποι είδαν την Kseniya Simonova στο σόου "Ουκρανία έχεις ταλέντο" σε μια εξαιρετική επίδειξη της τέχνης της άμμου. Η Ουκρανία προετοιμάζεται για τις προεδρικές εκλογές του Ιανουαρίου του 2010, ενώ βρίσκεται σε πολύ κακή οικονομική κατάσταση ως χώρα.
Από τον περασμένο Μάιο, οπότε και εμφανίστηκε για πρώτη φορά η Simonova, με ένα κουτί γεμάτο άμμο,ζωγραφίζοντας πανέμορφες εικόνες πάνω σε αυτό,απεικονίζοντας την ιστορία της πρώην σοβιετικής χώρας, όλο και περισσότεροι θαυμαστές κάθονταν μπροστά από τους τηλεοπτικούς τους δέκτες για να τη δουν.
Τα βίντεό της στο Youtube έχουν συγκεντρώσει πάνω από 4.000.000 κλικ, αριθμός απίθανος για ένα κοινό που γνωρίζει λίγα για την ιστορία της Ουκρανίας. Η Ουκρανία έχασε πρίπου το 1/4 του πληθυσμού της κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο 20% των συνολικών θανάτων. Με τη βοήθεια της άμμου, τα πορτραίτα της Simonova δείχνουν τις ανθρώπινες απώλειες από τη γερμανική εισβολή του 1941.
Η σκηνή στο άνοιγμά της, δείχνει ένα ζευγάρι να κάθεται σε ένα παγκάκι κάτω από έναν ουρανό γεμάτο αστέρια. Ξαφνικά, εμφανίζονται πολεμικά αεροπλάνα και η ευτυχισμένη σκηνή αντικαθίσταται από θλιμμένα πρόσωπα.
Στη συνέχεια,έρχεται ένα μωρό και η γυναίκα χαμογελά ξανά, αλλά ο όλεθρος του πολέμου τη μετατρέπει σε χήρα, πριν η εικόνα με τη σειρά της να πάρει τη μορφή του Αγνώστου Στρατιώτη της Ουκρανίας.
Η 24χρονη κέρδισε, φυσικά, το πρώτο βραβείο του παιχνιδιού (80.000 λίρες) και επέστρεψε στην κανονική της ζωή στην Κριμαία. Έκπληξη αποτελεί πάντως το κίνητρό της για τη συμμετοχή στο παιχνίδι. "Δήλωσα συμμετοχή για να βοηθήσω ένα παιδί, το οποίο χρειαζόταν να υποβληθεί σε εγχείρηση. Δεν είχα σκοπό να κάνω όλη τη χώρα να κλάψει" είπε χαρακτηριστικά.

ΑΠΟΛΑΥΣΤΕ ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΑΞΙΖΕΙ ΤΟΝ ΚΟΠΟ

Στην άγνωστη στην Ελλάδα Χέρτα Μίλερ το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 2009

Η γεννημένη στη Ρουμανία Γερμανίδα συγγραφέας Χέρτα Μίλερ κέρδισε το φετινό Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας.

Η Ακαδημία της Σουηδίας αναφέρει ότι η Μιλέρ επιλέχθηκε γιατί «με την αφοσίωση στην ποίηση και την ειλικρίνεια της πρόζας, περιγράφει το τοπίο των μη εχόντων».

Η 56χρονη συγγραφέας, που μετανάστευσε στη Γερμανία από την κομμουνιστική Ρουμανία το 1987, έκανε το ντεμπούτο της το 1982 με μια συλλογή μικρών ιστοριών που λογοκρίθηκαν και απαγορεύτηκαν από το ρουμανικό καθεστώς το 1984. Η συλλογή δημοσιεύτηκε τελικά στη Γερμανία, και το έργο της που παρουσίαζε τη ζωή σε ένα μικρό, γερμανόφωνο χωριό στη Ρουμανία ενθουσίασε τους αναγνώστες.

Ακολούθησε το «Τανγκό της Καταπίεσης» στη Ρουμανία. Η ίδια και ο άντρας της αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρα εξαιτίας των απόψεων που εξέφραζαν για το καθεστώς στη χώρα και το φόβο σύλληψης από τη μυστική αστυνομία.

Το Βραβείο θα απονεμηθεί στη Μίλερ στις 10 Δεκεμβρίου στη Στοκχόλμη.

www.kathimerini.gr με πληροφορίες από Associated Press

Στα ελληνικά το μόνο βιβλίο της που βρήκαμε να έχει κυκλοφορήσει είναι το «Μετέωροι Ταξιδιώτες» (1993) εκδ.Ηρόδοτος.

Ο φόβος των βαρβάρων

Tzvetan Todorov

Πέρα από τη σύγκρουση

των πολιτισμών

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ

ΣΕΛΙΔΕΣ: 360

ΤΙΜΗ: 20 ΕΥΡΩ

 «Η σύγκρουση των πολιτισμών σημαίνει: οι δυτικές δημοκρατίες από τη μια πλευρά, το Ισλάμ από την άλλη. Δύο κόσμοι, παγιωμένοι στις ιστορικές, πολιτισμικές, θρησκευτικές διαφορές τους και καταδικασμένοι ως εκ τούτου να συγκρουστούν. Μπροστά στην απειλή δεν υπάρχει πια θέση για διάλογο ή για μείξη. Και δεν μένει άλλη λύση από την αδιαλλαξία – ή και τον πόλεμο. Με όλα τα μέσα.

Μπορούμε πραγματικά να εξασφαλίσουμε, όταν σκεφτόμαστε έτσι, ότι η βαρβαρότητα και ο πολιτισμός θα εξακολουθήσουν να βρίσκονται στην πλευρά που πιστεύουμε;

Αν είναι επιτακτικό να υπερασπιστούμε τη δημοκρατία, είναι εξίσου κρίσιμο να μην αφήσουμε να μας κυριεύσει ο φόβος και να μας παρασύρει σε καταχρηστικές αντιδράσεις. Ο φόβος των βαρβάρων είναι αυτό που απειλεί να μας κάνει βάρβαρους. Και το κακό που θα κάνουμε στον εαυτό μας θα ξεπερνά το κακό που φοβόμασταν αρχικά. Η ιστορία μάς το διδάσκει: το φάρμακο μπορεί να είναι χειρότερο από την αρρώστια».

Τ. Τ.

Σε έναν στοχασμό που μας ταξιδεύει ανά τους αιώνες της ευρωπαϊκής ιστορίας, ο Τσβετάν Τοντορόφ φωτίζει τις ιδέες της βαρβαρότητας και του πολιτισμού, της κουλτούρας και της συλλογικής ταυτότητας, για να ερμηνεύσει τις έριδες που θέτουν σήμερα αντιμέτωπες τις δυτικές χώρες με τον υπόλοιπο κόσμο. Ένα αριστοτεχνικό μάθημα ιστορίας και πολιτικής – κι ένα αληθινό «εργαλείο» για να αποκρυπτογραφήσουμε τα μείζονα προβλήματα της εποχής μας.

* * *

Από τις εκδόσεις ΠΟΛΙΣ έχουν κυκλοφορήσει τα βιβλία του Tzvetan Todorov:

* Κριτική της Κριτικής

* Οι καταχρήσεις της μνήμης (ως επίμετρο στον συλλογικό τόμο των

J. Hassoun, Γ.Θανασέκου, Ρ. Μπενβενίστε και Ο. Βαρών-Βασάρ: Εβραϊκή ιστορία και μνήμη)

* Ο εκπατρισμένος.

... και πάντα προδομένε...

Όταν η καταμέτρηση των ψήφων αναδεικνύει πρώτη δύναμη το λευκό ...

Περί φωτίσεως

Ένα επίκαιρο μυθιστόρημα του μεγάλου νομπελίστα

Ζοζέ Σαραμάγκου.

Σε κάποια χώρα γίνονται εκλογές. Η καταμέτρηση των ψήφων στην πρωτεύουσα αναδεικνύει πρώτη δύναμη το λευκό με ποσοστό περίπου 70%. Oι εκλογές επαναλαμβάνονται την επόμενη Κυριακή και το λευκό ξεπερνά το 80%.
Μπροστά στο διαφαινόμενο κενό εξουσίας, τα δύο μεγάλα κόμματα, ο κρατικός μηχανισμός και οι δημόσιες υπηρεσίες εγκαταλείπουν την πόλη, καταστρώνοντας αστυνομικά σχέδια για να ανακαλύψουν τον υποκινητή. Μια έκπληξη όμως περιμένει τους κρατούντες: ο πληθυσμός της πόλης αφυπνίζεται, «φωτίζεται», και ανακαλύπτει από την αρχή τις αξίες της αλληλεγγύης, της προσωπικής ευθύνης, της αλληλοβοήθειας.

Το Κράτος όμως δεν έχει πει ακόμα την τελευταία λέξη…

Η φανταστική χώρα που περιγράφει ο Ζοζέ Σαραμάγκου έχει πολλές ομοιότητες με τη δική μας. Λίγο πριν από τις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου, είναι μια ευκαιρία να διαβάσουμε, και για αρκετούς ίσως να ξαναδιαβάσουμε, το μυθιστόρημα του νομπελίστα συγγραφέα και να σκεφτούμε πως αντί για απογοητευμένοι και αδιάφοροι πολίτες μπορούμε να γίνουμε ενεργοί και να διασφαλίσουμε τη δημοκρατία.

Περί φωτίσεως

Μυθιστόρημα
Ζοζέ Σαραμάγκου, Νόμπελ Λογοτεχνίας [1998]

μετάφραση: Αθηνά Ψυλλιά

Καστανιώτη, 2006

362 σελ.

Τιμή € 16,72

Το «Χαμένο Σύμβολο», του Νταν Μπράουν έσπασε τα ρεκόρ πωλήσεων σε μια ημέρα

Το νέο μυθιστόρημα του Νταν Μπράουν, το «Χαμένο Σύμβολο», έσπασε τα ρεκόρ πωλήσεων σε μια ημέρα, ανακοίνωσε ο εκδοτικός οίκος του συγγραφέα.

Οι αναγνώστες κυριολεκτικά εξαφάνισαν περισσότερα από ένα εκατομμύριο αντίτυπα στις ΗΠΑ, τον Καναδά και τη Βρετανία, ανακοίνωσε η Knopf Doubleday, θυγατρική της Random House Inc.
«Σημειώνονται ιστορικά ρεκόρ πωλήσεων του βιβλίου στη Βόρεια Αμερική», δήλωσε ο Σόνι Μέχτα, επικεφαλής του εκδοτικού οίκου.
Το Amazon.com Inc περιέλαβε το βιβλίο στα μπεστ-σέλερ από την πρώτη ημέρα της εκδοσής του.
Το «Χαμένο Σύμβολο», το πολυαναμενόμενο βιβλίο του Νταν Μπράουν εκδίδεται έξι χρόνια μετά τον «Κώδικα Ντα Βίντσι» και έχει τον ίδιο βασικό ήρωα, τον καθηγητή του Χάρβαρντ Ρόμπερτ Λάνγκτον που αυτή τη φορά ερευνά τον μυστικό κόσμο των Μασόνων με φόντο την Ουάσινγκτον.


Ο «Κώδικας Ντα Βίντσι» πούλησε 80 εκατομμύρια αντίτυπα σε όλον τον κόσμο.

Η Ουάσιγκτον στον πυρετό του

«Χαμένου Συμβόλου»

Πανικός για το σίκουελ του «Κώδικα ντα Βίντσι»
από τον Νταν Μπράουν

Αποκάλυψε θρησκευτικά μυστικά που συγκλόνισαν συθέμελα τη χριστιανοσύνη. «Αλώνισε» Ρώμη, Παρίσι και Λονδίνο.

Έλειψε για πέντε χρόνια. Και σήμερα επιστρέφει. Αυτή τη φορά στην καρδιά των ΗΠΑ, την Ουάσιγκτον. Μπαράκ Ομπάμα, έχε τον νου σου! Ο Ρόμπερτ Λάνγκτον ψαχουλεύει για χαμένα σύμβολα στο κατώφλι του Λευκού Οίκου...

O εκκεντρικός καθηγητής τού Χάρβαρντ και ειδικός στη μελέτη αρχαίων συμβόλων είναι ξανά εδώ. Από σήμερα το πρωί βρίσκεται στις προθήκες των βιβλιοπωλείων το πολυαναμενόμενο σίκουελ του «Κώδικα ντα Βίντσι». Ο τίτλος του; «Το Χαμένο Σύμβολο». Η υπόσχεση; Σύμφωνα με τον συγγραφέα, η αδρεναλίνη να ανέβει κατακόρυφα.

Στο «Ιlluminati: Οι Πεφωτισμένοι» ο ήρωας του Νταν Μπράουν, Ρόμπερτ Λάνγκτον, επιδίδεται σε έναν αγώνα ταχύτητας στις κατακόμβες του Βατικανού. Στον «Κώδικα ντα Βίντσι» αρχίζει νέα κούρσα, αυτή τη φορά στο Παρίσι και το Λονδίνο, ψάχνοντας το Ιερό Δισκοπότηρο. Σήμερα, επιστρέφει για να κυνηγήσει ένα «χαμένο σύμβολο» στην Ουάσιγκτον. Ποιο ήταν ακριβώς το «χαμένο σύμβολο» παρέμενε έως χθες τα μεσάνυχτα μυστικό. Στα πέντε χρόνια που διήρκεσε η έρευνά του και η συγγραφή του μυθιστορήματος ελάχιστα στοιχεία της πλοκής είδαν το φως της δημοσιότητας.

Το κλειδί του Σολομώντα

Το εξώφυλλο του βιβλίου που είχε δοθεί στη δημοσιότητα έκανε σαφές ότι αυτή τη φορά η δράση μεταφερόταν στην πρωτεύουσα των ΗΠΑ. Ο προσωρινός τίτλος που του είχε δοθεί («Το κλειδί του Σολομώντα») σε συνδυασμό με την αποκωδικοποίηση μηνυμάτων κρυμμένων στην (πρωτότυπη) έκδοση του «Κώδικα ντα Βίντσι» οδήγησαν πολλούς στο συμπέρασμα πως αυτή τη φορά ο Ρόμπερτ Λάνγκτον μπαίνει σε μασονικές στοές.

Αναβρασμός πάντως επικρατεί τις τελευταίες ημέρες στο Ίντερνετ. Θεωρίες συνωμοσίας δίνουν και παίρνουν και υποτιθέμενες «διαρροές» πληροφοριών. Η ιστοσελίδα Αmazon. com αναγκάστηκε να διαβεβαιώσει επισήμως όσους έχουν παραγγείλει ηλεκτρονικά τα αντίτυπά τους πως ειδικοί φρουροί τα φυλάσσουν 24 ώρες το 24ωρο σε... θησαυροφυλάκιο με σούπερ συστήματα ασφαλείας για να μη διαρρεύσει το περιεχόμενό τους πριν από την ώρα του, ενώ σε Facebook και Τwitter εκατομμύρια χρήστες προσπαθούν να αποκρυπτογραφήσουν παράξενους κώδικες όπως «ΑΟFΑCFSΟΑ FSΖWΒΕΙC ΕΙΟΑ ΖΟΗSFWQWΟΑ ΟQQSDW» που αφήνει η ομάδα του Νταν Μπράουν στις δημοφιλείς σελίδες κοινωνικής δικτύωσης.

Στο μεταξύ, η Ουάσιγκτον στρώνει τα... κόκκινα χαλιά. Όχι για κάποια επίσημη εκδήλωση του Λευκού Οίκου, αλλά για τους τουρίστες που με τα βιβλία ανά χείρας αναμένεται να κατακλύσουν την πόλη. Οι Ελευθεροτέκτονες (μασόνοι) τρίβουν τα χέρια τους και περιμένουν τους επισκέπτες στα μνημεία με «μασονικό» παρελθόν. Δεν είναι λίγοι πάντως εκείνοι που φοβούνται πως η ιστορία του «Χαμένου Συμβόλου» θα επισκιάσει την πραγματική ιστορία τους. Και δεν έχουν και πολύ άδικο. Στη Βρετανία και την Ιταλία, ορδές τουριστών έκαναν επιδρομές σε ναούς και μουσεία δείχνοντας ενδιαφέρον αποκλειστικά για γεγονότα βγαλμένα από τη φαντασία του Μπράουν.

Η κλωνοποίηση και το αίμα στον Τίμιο Σταυρό

ΔΕΚΑΔΕΣ ΒΙΒΛΙΑ έχουν ήδη κυκλοφορήσει με υποτιθέμενες απαντήσεις στα ερωτήματα που θα προκαλέσει το «Χαμένο Σύμβολο» προτού καν εκδοθεί. «Το θέμα είναι τι ακριβώς θα υποστηρίξει ο Νταν Μπράουν», λέει στην «Washington Ρost» ο Νταν Μπερστάιν, συγγραφέας του μπεστ σέλερ «Τα απόκρυφα του Κώδικα ντα Βίντσι» που συμμετείχε στην έκδοση των «Μυστικών του Γιου της Χήρας» (στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Καστανιώτη). «Θα μπορούσε ίσως να στραφεί στο θέμα της ανθρώπινης κλωνοποίησης;» αναρωτιέται με νόημα. «Θα μπορούσαν κάποιοι Ελευθεροτέκτονες να έχουν ασχοληθεί με τους κλώνους; Επίσης, γνωρίζουμε πως πρόσφατα ο Νταν Μπράουν έχει δείξει ενδιαφέρον για τους Ροδόσταυρους, μια οργάνωση αποκρυφιστών στη μεσαιωνική Ευρώπη», συνεχίζει. «Θεωρίες θέλουν τους Ροδόσταυρους να κατέχουν ένα τμήμα του Τιμίου Σταυρού. Ίσως να αρκούσαν μερικές σταγόνες αίματος από ένα... κομμάτι ξύλου για να κλωνοποιηθεί ο Ιησούς Χριστός!».

Θα μπορούσε άραγε; Θα το μάθουμε σύντομα. Όπως έχει δηλώσει ο Νταν Μπράουν, αυτή τη φορά ο Λάνγκτον θα έχει μόλις 12 ώρες στη διάθεσή του για να λύσει το μυστήριο. Προσδεθείτε. Η κούρσα αρχίζει...

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ την Τρίτη 15 Σεπτεμβρίου 2009
σε επιμέλεια του Γιάννη Βασαλάκη

http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&ct=2&artid=4536262

Το νέο βιβλίο του Νταν Μπράουν βρίσκεται ήδη στο βιβλιοπωλείο μας (εννοείται στην Αγγλική γλώσσα) και όσοι δεν αντέχετε να περιμένετε τη μετάφραση μπορείτε να το προμηθευτείτε άμεσα.

ΘΑ ΦΩΝΑΞΩ ΤΗΝ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ

ΘΑ ΦΩΝΑΞΩ ΤΗΝ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΠΩΘΗΣΗΣΚΑΙ ΑΝΑΚΤΗΣΗΣ

IRVIN D. YALOM - ROBERT L. BERGER

Καθώς το αποχαιρετιστήριο δείπνο έφτανε στο τέλος του, ο Μπόμπ Μπέργκερ, ο φίλος μου από τα παλιά, έκανε νόημα ότι είχε ανάγκη να μου μιλήσει. Είχαμε ακολουθήσει διαφορετικές επαγγελματικές κατευθύνσεις, εκείνος χειρουργούσε καρδιές, εγώ θεράπευα ραγισμένες καρδιές μέσα από τη συζήτηση, κι όμως μεταξύ μας υπήρχε ένας στενός σύνδεσμος πού το νιώθαμε κι οι δύο πως θα διαρκούσε όλη μας τη ζωή. Όταν με πήρε απ’ το μπράτσο για να με τραβήξει παράμερα, κατάλαβα πώς συνέβαινε κάτι εξαιρετικό. Ο Μπόμπ πολύ σπάνια με άγγιζε. Κάτι τέτοια τα παρατηρούμε εμείς οι ψυχίατροι. Έσκυψε στο αυτί μου και είπε βραχνά: « Μου συμβαίνει κάτι πολύ βαρύ. .. ξεσπάει το παρελθόν... οι δύο ζωές μου, της νύχτας και της μέρας, γίνονται ένα. Έχω ανάγκη να μιλήσω σε κάποιον ». Κατάλαβα. Μετά τα παιδικά του χρόνια, που τα πέρασε στην Ουγγαρία την εποχή του Ολοκαυτώματος, ο Μπόμπ ζούσε δυο ζωές: μία το πρωί, σαν ένας γλυκομίλητος, αφοσιωμένος και ακούραστος καρδιοχειρουργός, και μια άλλη τη νύχτα, όπου στα όνειρά του περιφέρονταν θραύσματα από φρικτές αναμνήσεις. Για την πρωινή του ζωή γνώριζα τα πάντα, για τη νυχτερινή όμως στα πενήντα χρόνια της φιλίας μας δεν είχε αποκαλύψει τίποτα. Ούτε ποτέ είχα ακούσει απ’ το στόμα του ένα ξεκάθαρο αίτημα για βοήθεια: ήταν κλειστός, μυστηριώδης, αινιγματικός. [...] Δημοσίευε πυρετωδώς, δίδασκε και χειρουργούσε ακαταπόνητα. Ήταν ο πρώτος άνθρωπος στον κόσμο πού εμφύτευσε τεχνητή καρδιά μερικής υποβοήθησης, εξασφαλίζοντας μακρόχρονη επιβίωση. Και όλ’ αυτά απόλυτα μόνος στον κόσμο -είχε χάσει όλους τους δικούς του στο Ολοκαύτωμα. Για το παρελθόν του όμως δεν έλεγε τίποτα. Μ' έτρωγε η περιέργεια, γιατί δεν είχα γνωρίσει άλλον άνθρωπο που να έζησε από πρώτο χέρι τη φρίκη των στρατοπέδων, ο Μπόμπ όμως απόδιωχνε τις ερωτήσεις μου και με κατηγορούσε γιά ηδονοβλεψία. [... ] ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Ο IRVIN D. YALOM (I93I-) είναι ομότιμος καθηγητής ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Στάνφορντ των ΗΠΑ. Μαθητής και συνεργάτης του Rollo May, θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους, εν ζωή, εκπροσώπους της υπαρξιακής σχολής στην ψυχιατρική και είναι συγγραφέας του εγκυρότερου και πληρέστερου εγχειριδίου υπαρξιακής ψυχοθεραπείας (Existential Psychotherapy). Στον επιστημονικό χώρο είναι ιδιαίτερα γνωστό το κλινικό και ερευνητικό έργο του στην ομαδική ψυχοθεραπεία Το πρώτο του βιβλίο, που το 2006 κυκλοφόρησε ή νέα αναθεωρημένη και επαυξημένη του έκδοση, Theory and Practice of Group Psychotherapy (Θεωρία και πράξη της ομαδικής ψυχοθεραπείας, Άγρα, 2006), έχει μεταφραστεί σε 14 γλώσσες και αποτελεί βασικό διδακτικό εγχειρίδιο σε πολλές σχολές ψυχιατρικής και ψυχοθεραπείας. Ό Γιάλομ έχει γράψει πολλά ακόμη επιστημονικά βιβλία και άρθρα Το λογοτεχνικό του έργο αρχίζει όψιμα και περιλαμβάνει δύο συλλογές διηγημάτων (Ό δήμιος του έρωτα και Ή μάνα και το νόημα της ζωής) και τρία μυθιστορήματα (Όταν έκλαψε ο Νίτσε, Στο ντιβάνι και Η θεραπεία του Σοπενάουερ), πού έχουν γίνει μπέστ-σέλλερ σε πολλές χώρες. Όλα του τα λογοτεχνικά βιβλία αποτελούν ιστορίες ψυχοθεραπείας και ο ίδιος τα θεωρεί προέκταση του διδακτικού του έργου, το όποιο, όπως λέει, βρίθει ούτως ή άλλως ιστοριών και διηγήσεων. Στις Εκδόσεις Άγρα κυκλοφορούν το βιβλία του:

Όταν έκλαψε ο Νίτσε, Στο ντιβάνι, Ο δήμιος του έρωτα, Θρησκεία και ψυχιατρική, Το δώρο τής ψυχοθεραπείας, Θεωρία και πράξη τής ομαδικής ψυχοθεραπείας, Η μάνα και το νόημα της ζωής και Στον κήπο του Επίκουρου - Αφήνοντας πίσω τον τρόμο του θανάτου, ενώ ετοιμάζονται τα βιβλία Κάθε μέρα πιο κοντά, Υπαρξιακή ψυχοθεραπεία και 'Ενδονοσοκομειακή ομαδική ψυχοθεραπεία.

Ό ROBERT L. BERGER είναι κάρδιο- και θωρακο-χειρουργός, Διευθυντής Κλινικής Έρευνας στο Beth Israel Deaconess Medical Center και μέλος του διδακτικού προσωπικού της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ. Στο παρελθόν υπήρξε Διευθυντής του Τμήματος Καρδιοχειρουργικής και Καθηγητής Χειρουργικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Βοστόνης. Έχει δημοσιεύσει περισσότερα από 250 επιστημονικά άρθρα και ήταν ο πρώτος στον κόσμο που εμφύτευσε τεχνητή καρδιά μερικής υποβοήθησης σε ασθενή, ο οποίος επιβίωσε. Είναι παντρεμένος και έχει δύο κόρες.

Μετάφραση: ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΑΝΔΡΙΤΣΑΝΟΥ Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Δεκέμβριος 2008 Αριθμός σελίδων : 64, Τιμή : 12,00 Ευρώ ISBN: 978-960-325-781-3

ΓΥΜΝΑΣΙΟΝ ΕΝ ΛΕΒΑΔΕΙΑ

Σήμερα 11-9-09 ημέρα έναρξης μιας καινούργιας σχολικής περιόδου, προτείνουμε στους φίλους μας να αναπολήσουν την ιστορία της εκπαίδευσης στην πόλη μας, μέσα από τις σελίδες του εξαιρετικού βιβλίου των εκπαιδευτικών μας Γιώργου και Φοίβης Μυτιληναίου.

ΓΥΜΝΑΣΙΟΝ ΕΝ ΛΕΒΑΔΕΙΑ Συγγραφείς: Γιώργος και Φοίβη Μυτιληναίου Κεντρική διάθεση:

Βιβλιοπωλείο «ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ» Τιμή 15€

Σε όσες πόλεις βρέθηκα κατά το πρόσφατο παρελθόν φρόντισα να επισκεφθώ το σύνολο των βιβλιοπωλείων τους. Κοινή συνισταμένη των εντυπώσεών μου ήταν κάποια γεμάτα ράφια με πολυτελείς τόμους αλλά και μικρότερα βιβλία με την ιστορία της κάθε περιοχής, γεγονός που μου δημιουργούσε αισθήματα πικρίας και απογοήτευσης καθώς έκανα αναπόφευκτα τη σύγκριση με την βιβλιογραφία της Λιβαδειάς. Ευτυχώς οι ελλείψεις αυτές περιορίστηκαν αισθητά, κατ’ αρχήν με την εμφάνιση του λευκώματος του κ. Αριστ. Ρούσαρη που δυστυχώς εξαντλήθηκε πολύ γρήγορα και αμέσως μετά με την μελέτη του συμπολίτη δικηγόρου κ. Φλώρου «Λεβαδειακή τριλογία». Σήμερα η πόλη μας αποχτά ένα ακόμα βιβλίο καρπό επίμονης και επίπονης εργασίας του αγαπητού μας λυκειάρχη Γιώργου Μυτιληναίου και της κόρης του Φοίβης. Σήμερα η πόλη μας χαιρετίζει την έκδοση ενός ακόμα βιβλίου που φωτίζει πτυχές της σύγχρονης ιστορίας της, και κρατά ζωντανή την ιστορική μνήμη μέσα από ντοκουμέντα και πράξεις του Γυμνασίου Λιβαδειάς, με προεκτάσεις όμως που άγγιξαν ολόκληρο τον κοινωνικό ιστό της πόλης μας. Ενός βιβλίου που σε κάποιους θα ξυπνήσει μνήμες απασφαλίζοντας και ενεργοποιώντας ευαίσθητες χορδές μιας αξεπέραστης εφηβείας, σ’ άλλους θα ζωντανέψει την εικόνα μιας Λιβαδειάς τόσο κοντινών χρόνων αλλά ταυτόχρονα και τόσο ξεθωριασμένων. Ενός βιβλίου που μέσα στις σελίδες παρελαύνουν οι μαθητές κάποιων άλλων δεκαετιών σημερινοί παππούδες και γλυκύτατες γιαγιάδες με τις σκανταλιές αλλά και τις επιδόσεις τους, με τις πλάκες αλλά και τις πράξεις ηρωισμού και αυτοθυσίας όταν οι συνθήκες το απαίτησαν. Η ιστορία του «Γυμνασίου εν Λεβαδεία» όπως αποδελτιώθηκε και παρουσιάζεται από τον Γιώργο και την Φοίβη δεν απευθύνεται στο θυμικό μόνο για όσα έλαβαν χώρα εντός των αιθουσών διδασκαλίας. Αυτά είναι τα λιγότερα. Αυτό το βιβλίο θέλει να συναντηθεί με τον επαγγελματία ιστορικό και να συνομιλήσει για τον αντίχτυπο που είχε η κατοχή στους μαθητές αλλά και στο περιβάλλον τους. Για την Αντίσταση των μαθητών και την αυτοθυσία τους, για τον Εμφύλιο και την πρόωρη ωρίμανσή τους. Για το πέρασμα από τις στρακα στρούκες την ώρα του μαθήματος στο ραντεβού με την ιστορία. Θέλει να μιλήσει με τον ερευνητή για το ρόλο που διαδραμάτισε στις συγκεκριμένες συνθήκες το εκπαιδευτικό προσωπικό με τις παιδαγωγικές ή αντιπαιδαγωγικές (ανάλογα με την οπτική σκοπιά του καθενός) μεθόδους του. Για την απαγόρευση της κυκλοφορίας τις βραδινές ώρες, την απαγόρευση της διασκέδασης, ακόμα και της παρακολούθησης ποδοσφαιρικών αγώνων με όλα τα κωμικά συνεπακόλουθα. Για την ΑΡΜΟΝΙΑ και το ΑΛΚΑΖΑΡ χώρους στους οποίους δεν αποθεωνόταν η έβδομη τέχνη αλλά το προσφιλές παιχνίδι «κλέφτες και αστυνόμοι» μεταξύ μαθητών και καθηγητών. Θέλει να συνδιαλεχθεί με τον κοινωνιολόγο και να του δώσει πρωτόλειο υλικό για τη στασιμότητα της εξέλιξης καθώς από την «εν χρω» και «δια μηχανής κεκομμένην κόμμωσιν του 1930» περνάμε στην διατυπωμένη στο άρθρο 2 του κανονισμού του σχολείου της περιόδου 1963-64 - δηλ. μετά από 35 ολόκληρα χρόνια - θέση ότι «οι μαθηταί καρώσι κοσμίως, ουχί εν χρω, φέρωσι πηλήκια και χαιρετώσι στρατιωτικώς». Το βιβλίο της Φοίβης και του Γιώργου Μυτιληναίου μας περιμένει στα ράφια των βιβλιοπωλείων και μας καλεί σε μια συναρπαστική περιήγηση στην ιστορία της πόλης μας μέσα από το αρχείο του Γυμνασίου της Λιβαδειάς.

Λαμπρόπουλος Νίκος

Το παραπάνω κείμενο διαβάστηκε κατά την παρουσίαση του βιβλίου στο συνεδριακό κέντρο της Κρύας το 2004.

Η κόκκινη Μασσαλία

Η κόκκινη Μασσαλία MAURICE ATTIA

ΝΟΥΑΡ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ

ΜΕΤΑΦΡΑΣ Η : Ρ Ι ΤΑ ΚOΛΑΪΤΗ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΟΛΙΣ, Σελίδες: 552, Τιμή: 20 €

Ο πόλεμος της Αλγερίας τελείωσε. Όλοι οι πόλεμοι κάποτε τελειώνουν. Πέντε χρόνια μετά, το ζευγάρι που γνωρίσαμε στο Μαύρο Αλγέρι, ο αστυνόμος Πάκο Μαρτίνεθ και η Ιρέν, συνεχίζουν τη ζωή τους· εκείνος στη Μασσαλία, εκείνη στο Αιξ-αν-Προβάνς. Ένας νεκρός στη φοιτητική εστία θα φέρει τον Πάκο και τον Κουπιγκιάν, τον συνεργάτη του, κοντά στους φοιτητές και τις πολιτικές τους ανησυχίες. Ο κόσμος των αριστεριστών κάθε απόχρωσης, τροτσκιστές, αναρχικοί, μαοϊκοί, οπαδοί της Ρόζας Λούξεμπουργκ, ασφυκτιά κάτω από το γκωλικό καθεστώς. Η αστυνομική έρευνα δεν καταλήγει πουθενά, οι θάνατοι διαδέχονται ο ένας τον άλλο. Υπόκοσμος και παρακρατικοί, «άνθρωποι της σιωπής, υπηρέτες της σκιάς» κινούνται στη Μασσαλία. Ποιος κρύβεται πίσω τους και τι επιδιώκει; Ενώ «η Γαλλία πλήττει», ασυγκίνητη από τα μεγάλα γεγονότα που συγκλονίζουν τον πλανήτη – Βιετνάμ, Μέση Ανατολή –, οι γάλλοι φοιτητές αποφασίζουν ότι «θα εξηγήσουν τις θέσεις τους απευθείας στον δρόμο». Τον Μάη του ’68, η πεποίθηση ότι το παρελθόν θα υπαγορεύει το μέλλον φαίνεται ξεπερασμένη. Σ’ αυτό το πλαίσιο, οι ήρωες του Μωρίς Αττιά θα περάσουν ο καθένας από τις δικές του Συμπληγάδες και θα διασωθούν, ο καθένας με τα δικά του τραύματα. Παίρνουν δύναμη από τις αδυναμίες τους, ζητούν δικαίωση και δικαιοσύνη. Η φωνή τους, πότε ψύχραιμη πότε λαχανιασμένη, πάντοτε αληθινή, εξομολογείται, καταγγέλλει, διεκδικεί, ελπίζει... Ιστορίες προσαρμογής και εξέγερσης, έρωτα, συντροφικότητας και συνωμοσίας, σ’ ένα νουάρ πολυφωνικό μυθιστόρημα με πολιτικές προεκτάσεις, που ζωντανεύει με δεξιοτεχνία την εποχή και συνδέει τα ατομικά πεπρωμένα με την Ιστορία. Α.Κ. * * * Από τις εκδόσεις ΠΟΛΙΣ κυκλοφορεί και το βιβλίο του το «Μαύρο Αλγέρι » που τιμήθηκε με το βραβείο Jean Amila-Meckert (2007) ως το καλύτερο βιβλίο λαϊκής έκφρασης και κοινωνικής κριτικής της χρονιάς, το βραβείο Michel Lebrun αστυνομικού μυθιστορήματος (2006) και το βραβείο του Φεστιβάλ μεσογειακού αστυνομικού μυθιστορήματος.

"Ημίν τοις φίλοις πένθος"

…Τον Χρήστο Παλαιολόγο (1950-2009) γνώρισα από τον πρώτο καιρό στο Πανεπιστήμιο στη Θσσλνκ. από τον φίλο Γρ. Δουγαλή. Έμεναν στην ίδια οικοδομή επί της οδού Λιτοχώρου 18 κι εγώ τους επισκεπτόμουν. Αργότερα σε κοινούς πολιτικούς και κομματικούς τρόπους έγινε πιο ζεστή η γνωριμία παρότι σ' αυτούς τους χώρους δεν ευδοκιμούν και πολύ σχέσεις ανθρώπινες. Τώρα, "Ημίν τοις φίλοις πένθος".

Από το λακωνικό σχόλιο του εκ Κοζάνης φίλου Βασίλη Καραγιάννη, για τον ΧΡΗΣΤΟ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟ. Μέρες τώρα η σελίδα δεν ανανεώθηκε. Τα γραπτά σκοντάφτουν στο σοκ της δυσάρεστης είδησης και στην εικόνα της απέραντης οδύνης και ολοφυρμού της Γεωργίας, της Ειρήνης, του Κωνσταντή.

Κουράγιο…

Μύθοι και ιστορίες της Αρχαίας Βοιωτίας

Η δεύτερη έκδοση του βιβλιοπωλείου μας είναι γεγονός. Όπως είχαμε προαναγγείλει οι «Μύθοι και ιστορίες της Αρχαίας Βοιωτίας» με κείμενα του Αριστείδη Ρούσσαρη και εξαιρετική εικονογράφηση από τη Μάρω Αλεξάνδρου συγκεντρωμένοι σε ένα τόμο κυκλοφορούν για πρώτη φορά και απευθύνονται σε όλες τις ηλικίες από 7 ετών και πάνω.

ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΙΤΕ ΤΟ ...........................................ΔΙΑΔΩΣΤΕ ΤΟ γιατί

«ο λαός που μελετάει και γνωρίζει την ιστορία του,

κρίνει σχεδόν πάντα ασφαλέστερα και ορθότερα…»

Ο Βοιωτός ήταν γιος του Ποσειδώνα και της Άρνης και εγγονός του Κρόνου. Λεγόταν γι’ αυτόν και τον αδερφό του Αίολο ότι είχαν γεννηθεί στο Μεταπόντιο, όπου είχε καταφύγει η μητέρα τους Άρνη γιατί εκδιώχθηκε από τον πατέρα της, όταν ανακαλύφθηκε ότι ήταν έγκυος. Από εκεί είχαν φύγει μετά τον φόνο της θετής μητέρας τους Αυτολύτης, διότι είχε συγκρουστεί με τη μητέρα τους Άρνη. Λεγόταν ακόμα ότι ο Βοιωτός κατέφυγε τότε στον παππού του Αίολο, ο οποίος και τον υιοθέτησε. Όταν διαδέχτηκε τον παππού του έχτισε πόλη, την οποία ονόμασε Άρνη προς τιμήν της μητέρας του και την κατέστησε πρωτεύουσα της χώρας, η οποία προς τιμήν του ονομάστηκε Βοιωτία.

Στην απέναντι όχθη : Τηλέμαχος Κώτσιας .............. Ζωές και όνειρα κομμένα στη μέση.

Ο Πέτρος Χαρίσης παντρεύεται... (την 15χρονη Ακρίβω) και αμέσως φεύγει μετανάστης για την Αμερική, ενώ εκείνη περιμένει το παιδί τους. Στο γυρισμό του έπειτα από πέντε χρόνια, βρήκε το χωριό του πάνω στη γραμμή των νέων συνόρων, χωρισμένο στα δυο, μισό στην Ελλάδα και μισό στην Αλβανία...

Στην απέναντι όχθη : Τηλέμαχος Κώτσιας

Ο Πέτρος Χαρίσης θα θυμάται για πάντα εκείνο το πρωινό του 1924, όταν επέστρεφε από την Αμερική. Tα ξερά φύλλα που είχαν σκεπάσει το μονοπάτι του δάσους έτριζαν κάτω από τα πόδια του, και το κυπρί του μουλαριού χτυπούσε ρυθμικά σε κάθε του βήμα. Αναρωτιόταν αν η επιστροφή αυτή θα ήταν η στερνή έπειτα από τόσες περιπέτειες ή, αντίθετα, θα αποτελούσε μια νέα σελίδα στη ζωή του.Κάπως έτσι, κοντά στα βουνά της Μουργκάνας, στα σύνορα Αλβανίας και Ελλάδας, ο Πέτρος Χαρίσης κάνει το καινούργιο του ξεκίνημα. Εκεί, στην όχθη του Ξεριά, αποφασίζει να χτίσει μια παράγκα γύρω από την οποία στη συνέχεια θα αναπτυχθεί το κέντρο του νέου χωριού. Η φαμίλια του αβγαταίνει, το ίδιο και η περιουσία του, ώσπου τα σύνορα που είχαν χωρίσει το χωριό στα δύο έκλεισαν. Ο Πέτρος Χαρίσης θα θεωρείται πλέον Αλβανός πολίτης. Και η ζωή του, όπως την ονειρευόταν, δε θα είναι ποτέ πια η ίδια.Πολιτικές συγκρούσεις, εθνικοί κατατρεγμοί, διαψεύσεις προσδοκιών, υποθέσεις κατασκοπείας που διαπλέκονται με προσωπικές ιστορίες, ζωές και όνειρα κομμένα στη μέση, οικογενειακά δράματα, όλα ρίχνουν φως σε μια σκοτεινή ιστορική περίοδο τριάντα πέντε χρόνων.

Εκδόσεις Ψυχογιός 2009

...Ξαφνιάστηκαν οι χωριανοί στη Βάλτιστα. Χαρές, κλάματα, ιστορίες, ο γαμπρός του κατέβηκε στο κατώι κι έσφαξε αμέσως ένα βετούλι. μαζεύτηκαν οι συγγενείς. Εκεί ο Πέτρος έμαθε τα νέα. Το θάνατο του πατέρα του τον είχε πληροφορηθεί από το γείτονά του τον Σταύρο Χρόνη, ο οποίος τον είχε ακολουθήσει στην Αμερική ύστερα από ένα χρόνο. Ο μικρός Αντώνης μεγάλωνε ώρα την ώρα, του είπε η Τασία. Είχε πάρει το όνομα του παππού, αλλά μόλις περπάτησε ο μικρός, ο θεός απέσυρε τον πρεσβύτερο. Πέρσι πέρασε την οστρακιά και κόντεψαν να τον χάσουν, αλλά τώρα ήταν καλά. Τα σύνορα, του είπαν, είχαν παραμείνει στην Κατούνα όπως ορίστηκαν το 1914, και καθώς το χωριό βρισκόταν πάνω στο σέλωμα, είχε χωριστεί στα δυο, το μισό είχε πέσει στην Αλβανία και το άλλο μισό στην Ελλάδα. Το σπίτι τους ήταν στην Αλβανία, αλλά το αχούρι και το πηγάδι είχαν μείνει στην Ελλάδα. τι να πει κανείς… Ύστερα οι άντρες μίλησαν για την πολιτική, για τον Βενιζέλο, το βασιλιά, τη Μικρασιατική καταστροφή. Είχαν πιστέψει ότι τα σύνορα θα μετακινούνταν βορειότερα, αλλά αποδείχτηκε ότι δεν ήταν θέλημα θεού. Έμεινε στην Αλβανία όλη η Δρόπολη. Στην Κακαβιά, είπαν, έβαλαν τελωνείο – ένα νόμιμο λησταρχείο που γυρεύει διαβατικά από τους περαστικούς. Η Κακαβιά είχε πέσει στην Αλβανία, αλλά το μεγαλύτερο μέρος του κάμπου της έμεινε στην Ελλάδα. Κάτω, εκεί που σμίγουν το Ραγόζι και ο Ξεριάς, υπήρχαν πολλά χωράφια που κανένας δεν ήξερε σε ποια χώρα ανήκαν. Τα δυο ποτάμια άλλαζαν συχνά κοίτη έπειτα από κάθε μεγάλη πλημμύρα. Εκεί που έσμιγαν, πάλευαν και κουλουριάζονταν σαν φίδια που βατεύονται...

Οι θρησκόληπτοι που άλλοτε ακρωτηρίαζαν τα αγάλματα, σήμερα επεμβαίνουν και κόβουν τις εικόνες

Χριστιανοί ρασοφόροι σκαρφαλώνουν στις μετόπες του Παρθενώνα και καταστρέφουν τα φειδιακά ανάγλυφα που κοσμούσαν το αέτωμα του ναού θεωρώντας τα είδωλα και αναπαραστάσεις ακολασίας. Η σκηνή αυτή κόπηκε από το ενημερωτικό φιλμ του σκηνοθέτη Κώστα Γαβρά που προβάλλεται στον προθάλαμο της γυάλινης αίθουσας με τα γλυπτά του Παρθενώνα στο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης μετά από πιέσεις εκπροσώπων της Εκκλησίας. Ο διεθνούς φήμης σκηνοθέτης, με επιστολή του στα ελληνικά ΜΜΕ, διαμαρτύρεται για την περικοπή σκηνής επισημαίνοντας: "Σκοπός μου ήταν να δείξω - βασιζόμενος σε αναμφισβήτητα ιστορικά γεγονότα - ότι η σταδιακή " συρρίκνωση " του Παρθενώνα δεν πρέπει να αποδοθεί σε τυχόν φθορές μέσα στο χρόνο ή σε ενδεχόμενες αδυναμίες της κατασκευής του αλλά αντίθετα οφείλεται στον φανατισμό των ανθρώπων καθώς και στην βαρβαρότητα των διαδοχικών εισβολέων, χωρίς να ξεχνά κανείς τις ασύστολες λεηλασίες του λόρδου Eλγιν, πρέσβη της Μεγάλης Βρετανίας. Στη σκηνή που κόπηκε βλέπουμε μερικούς βανδάλους " παλαιοχριστιανούς " να καταστρέφουν τα γλυπτά που κοσμούσαν το αέτωμα του ναού θεωρώντας τα είδωλα και αναπαραστάσεις ακολασίας. Φαίνεται ότι ο ελληνικός κλήρος ζήτησε στη Διοίκηση του Μουσείου της Ακρόπολης όπου προβάλλεται η ταινία να κόψει αυτή τη σκηνή. Η ιστορία επαναλαμβάνεται : οι θρησκόληπτοι που άλλοτε ακρωτηρίαζαν τα αγάλματα, σήμερα επεμβαίνουν και κόβουν τις εικόνες. Το πεδίο των λογοκριτών εμπλουτίσθηκε με ανώτερους δημοσίους λειτουργούς των οποίων το καθήκον είναι η προστασία της Δημοκρατίας. Οι νόμοι που προστατεύουν τα Πνευματικά Δικαιώματα των Δημιουργών ( Droits d'Auteur) απαγορεύουν ρητά οποιαδήποτε αλλαγή σε μία κινηματογραφική ταινία χωρίς τη συγκατάθεση του σκηνοθέτη". Στον επίλογο της επιστολής ο σκηνοθέτης σημειώνει:"Θέλω να κάνω σαφές το εξής: ο κύριος σκοπός της ταινίας μου είναι να αποδειχθεί ότι ο λόρδος Eλγιν κατέστρεψε μέρος του ναού και έκλεψε τα αγάλματά του για κερδοσκοπικούς λόγους : ο αγοραστής - δηλαδή ο κλεπταποδόχος - ήταν το αγγλικό κράτος.Τα αγάλματα αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο του Παρθενώνα". Και το κερασάκι στην τούρτα από τη δήλωση του ΛΑ.Ο.Σ Απολαύστε τη. Αναφορικά με το θέμα, ο εκπρόσωπος του ΛΑ.Ο.Σ Κωστής Αϊβαλιώτης δήλωσε τα εξής: «Ο ευκολότερος αντίπαλος κάθε είδους προοδευτικού (ή δήθεν «προοδευτικού») είναι το έθνος και οι συνιστώσες του. Ο κ. Γαβράς (που προαλείφετο για επικεφαλής του Ευρωψηφοδελτίου του ΠΑ.ΣΟ.Κ) θεώρησε απαραίτητο να συμπεριλάβει στο πανάκριβο ντοκιμαντέρ του ιερείς να σπάνε το αέτωμα του Παρθενώνα. Δεν είναι νεοείσακτη ιδέα ο πόλεμος κατά της Εκκλησίας...». Ποιος είπε ότι οι ΤΑΛΙΜΠΑΝ είναι μακριά μας;

Όταν η άγνοια διαθέτει θράσος!

Διαβάσαμε πρόσφατα σε κάποιο περιοδικό πως μια από τις πολλές «τηλε- στάρ», με μακρόχρονη προϋπηρεσία στο επάγγελμα της «γλάστρας», κατοπινή θητεία σε αμφίβολης ποιότητας τηλεοπτικές σειρές και συχνές εμφανίσεις σε εκδηλώσεις του λεγόμενου «life style», ανακοίνωσε το εξής απίστευτο: Όταν προ διετίας απέκτησε γιο (τον πατέρα του οποίου δεν θέλει να αποκαλύψει), διαπίστωσε, όπως ισχυρίζεται, ότι δεν υπήρχαν νανουρίσματα για να πει στο μωρό της, ούτε ελληνικά ούτε ξένα, ούτε παλιά ούτε καινούργια! Γι’ αυτό κι αποφάσισε να γράψει νανουρίσματα η ίδια, ώστε να καλυφθεί επιτέλους το φοβερό αυτό κενό.

Ω, της αγνοίας!

Ω, του θράσους!

Λ.Π.-Α.

Το παραπάνω σχόλιο προέρχεται από το νέο τεύχος του ηλεκτρονικού περιοδικού ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2009 που μπορείτε να ξεφυλλίσετε κάνοντας κλικ ΕΔΩ ή επάνω στην εικόνα του σε κάποια από τις δεξιές στήλες του blog.

Μύηση λογοτεχνίας στο κονάκι του Θωμά Κοροβίνη

Η ιστορία ξεκίνησε ένα κυριακάτικο απόγευμα αρχές της άνοιξης. Την ώρα που ο Θωμάς Κοροβίνης κέρναγε τα καφεδάκια του και μας φίλευε πορτοκάλια και μήλα Πηλίου, η παρέα στην οποία είχα τη τύχη να συμμετέχω άκουγε για πρώτη φορά τη σκέψη του Κώστα Ακρίβου για τον τρόπο που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί το κτήμα του Θωμά για μια λογοτεχνική συνάντηση. Η θετική υποδοχή της πρότασης και οι πρώτες ζυμώσεις φανέρωσαν αμέσως τις καλές προοπτικές της · σε κανενός όμως το μυαλό δεν ήρθαν οι εικόνες που έφερε η πραγμάτωσή της λίγους μήνες αργότερα. Βέβαια για την υλοποίησή της κινητοποιήθηκε πλήθος κόσμου και φορέων που εκείνη τη στιγμή ούτε καν φανταζόμαστε. Ο εκδότης Νώντας Παπαγεωργίου (Μεταίχμιο) που το έμαθε σχεδόν αμέσως, υιοθέτησε την πρόταση πλήρως, δήλωσε την απόλυτη υποστήριξη και συμμετοχή του και έσπρωξε την εξέλιξη. Ακολούθησαν τοπικοί φορείς, ΜΜΕ, και πλήθος άλλων που καλό θα είναι να αναφέρει παρακάτω σε σχόλιό του ο Κώστας Ακρίβος για την ιστορία.

Ξεπέρασε κάθε προσδοκία λοιπόν η βραδιά ανάγνωσης στο κονάκι του Θωμά Κοροβίνη η οποία ξεκίνησε λίγο πριν δύσει ο ήλιος το Σάββατο 11 Ιούλη και έληξε λίγο πριν χαράξει η Κυριακή στο ειδυλλιακό του κτήμα, στα Πλατανίδια Βόλου. Άνθρωποι κατά τα άλλα φυσιολογικοί- όπως ακούστηκε από περίοικο- όλων των ηλικιών συνέρεαν από νωρίς στο κτήμα δημιουργώντας κυκλοφοριακό χάος στους γύρω δρόμους και καταλαμβάνοντας κάθε ελεύθερο χώρο του κτήματος έβγαζαν από τσαντάκια και σακίδια ύποπτα αντικείμενα ενώ κάποιοι από αυτούς είχαν το θράσος να τα κρατούν και στα χέρια τους. Ήταν όπως αποδείχτηκε βιβλία. Πολλά εξ αυτών φθαρμένα, πολυκαιρισμένα, πολυδιαβασμένα γι’ αυτό και αγαπημένα. Κι έρχονταν να τα διαβάσουν και να τα μοιραστούν με ένα κοινό άγνωστο μεταξύ του - ως επί το πλείστον - αλλά εξαιρετικά οικείο. Κι όσο αυτή η παράξενη, πρωτόγνωρη μυητική τελετή λογοτεχνίας συνεχιζόταν κάτω από το αδιάκοπο κρυφτοκυνηγητό ενός λαμπερού φεγγαριού με τα σύννεφα, τόσο κορυφωνόταν το ενδιαφέρον για ό,τι ακολουθήσει. Και δεν ήταν μόνο ο λόγος. Δεν ήταν μόνο τα πεζά κείμενα από έργα αγαπημένα που διάβαζαν επώνυμοι αλλά κι ανώνυμοι, ο καθένας με το δικό του τρόπο και πάθος μοναδικό, μαρτυρία αψεγάδιαστη της βιωματικής σχέσης μαζί τους.

.

Ήταν κι ο οικοδεσπότης που με φίλους του μουσικούς άλλαζαν όποτε χρειαζόταν το κλίμα με γοητευτικούς ρυθμούς και τραγούδια. Και ξάφνιασε ευχάριστα ο Θωμάς Κοροβίνης την ώρα που διάλεξε να τραγουδήσει για τους «Νικητές» της ζωής και όχι τους κερδισμένους όπως διευκρίνισε. Κοντεύαμε στο τέλος κι εκατοντάδες άτομα παρέμεναν καρφωμένα στις θέσεις τους. Κοιτάζοντάς τους διαπίστωνες ότι υπάρχει ακόμα ένα κομμάτι της Ελλάδας που αντιστέκεται στην ευτέλεια και την υποδούλωση, στο εύπεπτο και το χυδαίο. Παραθέτουμε για την ιστορία τα ακούσματα της βραδιάς και τα ονόματα που τα επέλεξαν και βέβαια διάβασαν. ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΣΤ' ΑΣΤΕΡΙΑ

1. ΜΑΝΟΣ ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ Ζαχαρίας Παπαντωνίου, Πεζοί ρυθμοί 2. ΜΑΡΛΕΝΑ ΠΟΛΙΤΟΠΟΥΛΟΥ Πηνελόπη Δέλτα, Στον καιρό του Βουλγαροκτόνου 3. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΒΑΣΙΛΟΣ Μ. Καραγάτσης, Ο συνταγματάρχης Λιάπκιν 4. ΗΛΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΣ Θεόφιλος Φραγκόπουλος, Κτέρισμα για το Ρόδη 5. ΕΛΕΝΑ ΨΑΡΑΛΙΔΟΥ Παύλος Μάτεσις, Η μητέρα του σκύλου 6. ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΦΟΙΝΙΚΟΠΟΥΛΟΣ Στρατής Τσίρκας, Ακυβέρνητες Πολιτείες 7. ΡΙΤΑ ΒΑΡΑΝΑΚΗ Γιάννης Καλπούζος, Ιμαρέτ 8.ΓΙΩΤΑ ΚΟΥΓΙΑΛΗ Νίκος Καζαντζάκης, Ο τελευταίος πειρασμός 9. ΘΩΜΑΣ ΨΥΡΡΑΣ Χρήστος Βακαλόπουλος, Η γραμμή του ορίζοντος 10. ΚΩΣΤΙΑ ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ Θανάσης Τριαρίδης, Ich bebe 11. ΘΩΜΑΣ ΚΟΡΟΒΙΝΗΣ Γιάννης Σκαρίμπας, Ο κύριος του Τζακ 12. ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Μάρω Δούκα, Ουράνια μηχανική 13. ΒΑΣΩ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Μάριος Χάκκας, Ο μπιντές και άλλες ιστορίες 14. ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΟΔΙΝΟΣ Ανδρέας Καρκαβίτσας, Ο ζητιάνος 15. ΝΑΤΑΣΑ ΚΑΡΑΚΑΤΣΑΝΗ Κώστας Ντόλκος, Η εσωστρέφεια του ειδώλου 16. ΣΟΦΙΑ ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Μάρω Βαμβουνάκη, Το χρονικό μιας μοιχείας 17. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΝΤΩΝΑΚΑΚΗ Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Όνειρο στο κύμα 18.ΝΙΚΟΣ ΣΙΔΕΡΗΣ Γιώργος Βέης, Με τις Μογγόλες 19. ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Φώτης Κόντογλου, Τα ταξίδια μου 20. ΜΑΡΩ ΑΙΣΩΠΟΥ Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου, Αυτοβιογραφία 21. ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΝΤΑΜΗΣ Νίκος Κάσδαγλης, Το θολάμι 22. ΓΙΩΤΑ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Ασημένια Σαράφη, Platanus Orientalis 23. ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΤΖΑΚΑΣ Ηλίας Λεφούσης, Κολλήγοι 24. ΕΛΕΝΗ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Ζυράννα Ζατέλη, Στην ερημιά με χάρι 25. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ ΦΙΛΙΠΠΙΤΖΗΣ Ι.Μ.Παναγιωτόπουλος, Από την ανθολογία «Κωνσταντινούπολη» 26. ΚΑΒΟΥΡΑΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Μάγδα Έλληνα, Το στοιχειό της λίμνης 27.ΣΤΕΛΛΑ ΝΤΑΒΑΡΟΥΚΑ Νίκος Χουλιαράς, Το άλλο μισό 28. ΜΑΚΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ Εμμανουήλ Ροΐδης, Η πάπισσα Ιωάννα 29. ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΚΑΤΣΑΔΗΜΑ Γιάννης Σκαρίμπας, Τρεις άδειες καρέκλες 30. ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΟΜΠΟΣ Άγγελος Τερζάκης, Του έρωτα και του θανάτου 31. ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΚΑΤΣΩΡΗΣ Μ. Καραγάτσης, Στο χέρι του Θεού 32. ΚΩΣΤΑΣ ΚΟΤΡΩΝΗΣ Θοδωρής Καλλιφατίδης, Φίλοι και εραστές 33. ΠΕΤΡΟΣ ΤΑΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Εμμανουήλ Ροΐδης, Συριανά διηγήματα 34. ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Α.Κ. Χριστοδούλου, Η κυρία Νοεμί 35.ΚΩΣΤΑΣ ΑΚΡΙΒΟΣ Στρατής Μυριβήλης, Ο Βασίλης ο Αρβανίτης 36. ΝΩΝΤΑΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Βόλος-μια πόλη στη λογοτεχνία & Λάρισα-μια πόλη στη λογοτεχνία Και του χρόνου λοιπόν ραντεβού στο κονάκι του Θωμά, το δεύτερο Σάββατο του Ιουλίου, όπως μας υποσχέθηκαν οι διοργανωτές.

Λαμπρόπουλος Νίκος

Το κλουβί της σαύρας

Karen Connelly Το κλουβί της σαύρας Bραβείο Orange πρώτου μυθιστορήματος (2007) ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: ΧΡΥΣΑ ΤΣΑΛΙΚΙΔOΥ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΖΑΧΑΡΙΑΔΟΥ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΟΛΙΣ ΤΙΜΗ: 20 ΕΥΡΩ Στη Βιρμανία ένας νεαρός καλλιτέχνης, ο οποίος με τα τραγούδια του επιτίθεται στο δικτατορικό καθεστώς που κυβερνά τη χώρα με απίστευτη βιαιότητα, ρίχνεται στη φυλακή σε συνθήκες απόλυτης απομόνωσης. Υφίσταται φρικτά βασανιστήρια, μεταξύ των οποίων και στέρηση τροφής. Του κρατούν συντροφιά οι σαύρες του κελιού του. Αλλά αυτοί οι μοναδικοί του φίλοι είναι και εκείνοι που μπορούν να τον θρέψουν. Ο ήρωας, πιστός βουδιστής, αισθάνεται ένοχος που σκοτώνει τις σαύρες. Αλλά για να επιβιώσει, πρέπει να φάει… Το Kλουβί της σαύρας παρουσιάζει με έξοχο λογοτεχνικό ύφος και θαυμαστή ιστορική ακρίβεια την ανήκουστη βία που υφίσταται ο λαός της Βιρμανίας,και αποτελεί ύμνο στην αντίσταση,ψυχική και σωματική, εναντίον της τυραννίας και της αδικίας, εναντίον της ταπείνωσης του ανθρώπου. Μέσα από την περιγραφή της φιλίας του ήρωα μ’ έναν δωδεκάχρονο που μεγαλώνει στο χώρο της φυλακής και κατορθώνει να σπάσει την απομόνωσή του, αλλά και της έντιμης στάσης ενός φρουρού, εκφράζεται η εμπιστοσύνη στον άνθρωπο και εξυμνείται η γενναιοδωρία, απόδειξη ότι η καλή λογοτεχνία μπορεί να συνυπάρχει με τα καλά αισθήματα. Le Nouvel Observateur

* * *

Η Κάρεν Κόνελι γεννήθηκε το 1969 στο Κάλγκαρυ του Καναδά. Έχει ζήσει στην Ταϊλάνδη, την Ισπανία, τη Γαλλία και την Ελλάδα. Πέρασε δύο χρόνια στη μεθόριο Ταϊλάνδης – Βιρμανίας,ανάμεσα σε Βιρμανούς εξόριστους που αντιστέκονταν στο δικτατορικό καθεστώς της χώρας τους. Σήμερα διδάσκει δημιουργική γραφή στο Πανεπιστήμιο York του Τορόντο. Έχει δημοσιεύσει ποιήματα, ταξιδιωτικά κείμενα και δοκίμια. Το βιβλίο της Touch of the Dragon, A Thai Journal τιμήθηκε με το σημαντικότερο βραβείο του Καναδά, το βραβείο του Γενικού Κυβερνήτη. Η ποιητική της συλλογή The Small World in my Body τιμήθηκε με το βραβείο Pat Lowther.

«Είμαστε άνθρωποι, είμαστε παιδιά» δηλώνουν με κάθε τρόπο οι ανήλικοι πρόσφυγες.

ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ Προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Τον Πρωθυπουργό, Τον Πρόεδρο και τους Αρχηγούς των Κομμάτων της Ελληνικής Βουλής, Τους Βουλευτές και Ευρωβουλευτές Με μεγάλη ανησυχία παρακολουθούμε το τελευταίο διάστημα την αντιμετώπιση του ζητήματος των μεταναστών και των προσφύγων στη χώρα μας, που αφορά επίσης εκατοντάδες ανήλικα παιδιά για τα οποία δεν γίνεται λόγος. Η αντιμετώπισή τους με το χαρακτηρισμό «λαθρομετανάστες» και «παράνομοι» υποδηλώνει, σε μεγάλο βαθμό, την παράλειψη της πολιτείας για παροχή προστασίας σε αιτούντες άσυλο και ασυνόδευτους ανήλικους. Οι πρόσφυγες και τα ανήλικα παιδιά που εγκαταλείπουν τις πατρίδες τους εξαιτίας εμπόλεμων καταστάσεων και διώξεων δικαιούνται προστασίας και φροντίδας σύμφωνα με τις Διεθνείς Συνθήκες και τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού του ΟΗΕ. Τα παιδιά-πρόσφυγες δεν ευθύνονται τα ίδια γιατί έχασαν τα σπίτια και τους γονείς τους, γιατί βρέθηκαν ξαφνικά σε μια βάρκα να θαλασσοπνίγονται, ούτε για τους κινδύνους και τις κάθε είδους ταλαιπωρίες και κακοποιήσεις που υφίστανται. Τα παιδιά-πρόσφυγες φτάνουν στην Ελλάδα σε κατάσταση απόγνωσης, συχνά ασυνόδευτα, εγκαταλείποντας τη χώρα τους προκειμένου να διαφύγουν τον κίνδυνο και έχοντας βιώσει τραυματικές εμπειρίες, έχοντας δει γονείς και συγγενείς να φυλακίζονται, να εξαφανίζονται ή ακόμη και να εκτελούνται. Αντιμετωπίζουν σοβαρότατα προβλήματα επιβίωσης, στερούνται οικογενειακών και κοινωνικών δεσμών, και έχουν προβλήματα επικοινωνίας, λόγω γλωσσικών και πολιτισμικών διαφορών. Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ επισημαίνει την ανάγκη προστασίας και την έλλειψη κατάλληλων κέντρων υποδοχής στη χώρα μας, καθώς τα ήδη υπάρχοντα «κέντρα διαμονής και φιλοξενίας» είναι στην πραγματικότητα «κέντρα διοικητικής κράτησης». Σε κάθε περίπτωση, θεωρούμε ότι το πρόβλημα δεν λύνεται με επιχειρήσεις «σκούπα» που καταλήγουν σε καταπάτηση των δικαιωμάτων των ανηλίκων και σε πογκρόμ, ούτε και είναι της αποκλειστικής αρμοδιότητας της ΕΛΑΣ. Απαιτείται αποτελεσματικότερη λειτουργία των δημοσίων υπηρεσιών, δημιουργία δομών υποδοχής στα σημεία εισόδου που θα επιτρέπουν τον εντοπισμό των ατόμων που δικαιούνται διεθνούς προστασίας και Κέντρα Κρατικής Μέριμνας που οφείλει να εξασφαλίσει για τους ανήλικους το υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας. Για τους παραπάνω λόγους ζητούμε από την ελληνική Πολιτεία: -Να διασφαλίσει το σύστημα ασύλου στην Ελλάδα και να μην επαναπροωθεί ασυνόδευτους ανηλίκους, χαρακτηρίζοντάς τους συλλήβδην λαθρομετανάστες. Μεταξύ των αιτούντων άσυλο περιλαμβάνεται μεγάλος αριθμός ασυνόδευτων ανηλίκων που στερούνται ταξιδιωτικών εγγράφων και προέρχονται από χώρες από τις οποίες είναι αδύνατον, εξαιτίας αντικειμενικών λόγων, να προσκομίσουν τα σχετικά επίσημα έγγραφα αποδεικτικά της ταυτότητάς τους. Θα πρέπει να τηρείται η αρχή για γρήγορη, δίκαιη και αποτελεσματική διαδικασία ασύλου. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόλις το 0,05% των αιτήσεων ασύλου σε πρώτο βαθμό έγιναν δεκτές το 2008, ενώ πολύ χαμηλά ήταν τα ποσοστά και στο δεύτερο βαθμό εξέτασης της αίτησης ασύλου (10,29%). Το Προεδρικό Διάταγμα που προωθεί η κυβέρνηση υπονομεύει σοβαρά τη δίκαιη εξέταση των αιτημάτων ασύλου. Το Προεδρικό Διάταγμα αναθέτει την αρμοδιότητα λήψης πρωτοβάθμιων αποφάσεων στους Αστυνομικούς Διευθυντές ανά τη χώρα, ενώ καταργεί τη δευτεροβάθμια εξέταση των αιτημάτων από την Επιτροπή Προσφυγών, χωρίς την εγγύηση μιας ανεξάρτητης, αποτελεσματικής και ουσιαστικής προσφυγής σε περίπτωση απόρριψης, σε αντίθεση με ό, τι επιτάσσει η νομοθεσία της Ε.Ε. Είναι χαρακτηριστικό ότι στην Ετήσια Έκθεσή του για το 2008, ο Συνήγορος του Παιδιού κάλεσε όλους «τους αρμόδιους κυβερνητικούς και τοπικούς παράγοντες να λάβουν άμεσα τα αναγκαία μέτρα για την προστασία, φροντίδα και περίθαλψη των αλλοδαπών ανηλίκων, απέχοντας από κάθε έκνομη ενέργεια άσκησης βίας σε βάρος τους και διασφαλίζοντας τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τη μη έκθεσή τους σε νέους κινδύνους. » Επίσης, ο Συνήγορος του Παιδιού με αφορμή τις επισκέψεις του σε Κέντρα Φιλοξενίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων δημοσιοποίησε τις διαπιστώσεις του για τις συνθήκες φιλοξενίας των ανηλίκων και κάλεσε τους αρμόδιους φορείς «να λάβουν άμεσα τα αναγκαία θεσμικά μέτρα για τη φροντίδα των ασυνόδευτων ανηλίκων που βρίσκονται στην Ελλάδα, σύμφωνα με τις αρχές του ανθρωπισμού και τις επιταγές της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού».ε: Εκθέσεις – Πορίσματα, Κύκλος Δικαιωμάτων του Παιδιού] το παιδί www.synigoros.gr/0-18 - Να διασφαλίσει σε κάθε περίπτωση το διαχωρισμό των ανηλίκων από τους ενήλικες. -Να σεβαστεί το δικαίωμα στην οικογενειακή επανένωση. -Να ενισχύσει τις Στέγες των ΜΚΟ για ανήλικους και να εξασφαλίσει Κέντρα Κρατικής Μέριμνας για τους ανήλικους, οργανωμένα από το υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας. -Να αναθέσει σε έμπειρους και ειδικευμένους επιστήμονες το σχέδιο μέριμνας και τη φροντίδα για τους ανήλικους. -Να ενισχύσει τη δράση και να προωθήσει άμεσα τη συνεργασία με τις ΜΚΟ που μπορούν να προσφέρουν κάθε είδους υποστήριξη στους ανήλικους. «Είμαστε άνθρωποι, είμαστε παιδιά» δηλώνουν με κάθε τρόπο οι ανήλικοι πρόσφυγες. Είναι μια φωνή που πρέπει να ακουστεί από όλους, κυβερνητικούς αξιωματούχους, φορείς, πολίτες, ΜΜΕ, και την οποία οφείλουμε να ενισχύσουμε με κάθε τρόπο. Τα δικαιώματα των παιδιών- προσφύγων διασφαλίζονται από διεθνείς συμβάσεις που η χώρα μας έχει υπογράψει και στις οποίες οφείλει σεβασμό αλλά και από τη συνείδηση και τη συλλογική δράση όλων μας. Αθήνα, 23 Ιουνίου 2009 Τα μέλη του Δ.Σ. της Μ.Κ.Ο. “Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού”

Λάβαμε και δημοσιεύουμε την παραπάνω ανοιχτή επιστολή με ένα μόνο σχόλιο.

Φωνή αντίδοτο, στη μαζική υστερία των Ελληναράδων.

Ο μύθος της Έρκυνας και το ποτάμι της στη Λεβάδεια

«…Μια έντονη λάμψη, που όσο πλησίαζε μεγάλωνε, ερχόταν από το σημείο όπου είχε κρυφτεί η χήνα. Όταν η Έρκυνα έφθασε κοντά στην αγαπημένη της χήνα, πήρε θάρρος η Περσεφόνη,έτρεξε και σήκωσε την πέτρα. Τότε από τα βάθη της γης ακούστηκε ένα δυνατό βουητό κι από παντού άρχισαν να αναβλύζουν νερά. Η Έρκυνα άπλωσε τα χέρια της και αγκάλιασε ευτυχισμένη τη χήνα…»

Η πρώτη εκδοτική απόπειρα του βιβλιοπωλείου μας είναι γεγονός και τον επόμενο μήνα θα ακολουθήσει και άλλη. «Ο μύθος της Έρκυνας και το ποτάμι της στη Λεβάδεια» βρίσκεται στα ράφια μας. Το κείμενο είναι του Άρη Ρούσσαρη και η εικονογράφηση της Πόπης Συρογιάννη. Μια μοναδική προσέγγιση της τοπικής μας μυθολογίας που απευθύνεται σε παιδιά από 4 – 8 ετών. "Ο μύθος της Έρκυνας και το ποτάμι της στη Λεβάδεια" Έκδοση του Βιβλιοπωλείου Σύγχρονη Έκφραση Τιμή 7,50 €

Το περίεργο ζευγάρωμα σεξ και επιστήμης

Απαγορευμένα Πειράματα

Η έρευνα της σεξουαλικής φυσιολογίας – τι συμβαίνει, γιατί, και πώς το σεξ θα μπορούσε να γίνει καλύτερο – έχει απασχολήσει τους επιστήμονες από την εποχή του Λεονάρντο Ντα Βίντσι μέχρι τον Τζέιμς Γουώτσον που ανακάλυψε το DNA. Έρευνες έχουν γίνει πίσω από κλειστές πόρτες εργαστηρίων, σε οίκους ανοχής, σε κέντρα μαγνητικής τομογραφίας, σε χοιροστάσια, σε βιομηχανικά εργαστήρια έρευνας και ανάπτυξης σεξουαλικών υποβοηθημάτων. Η Μαίρη Ρόατς ύστερα από δύο χρόνια σχολαστικής έρευνας κατάφερε να υφάνει μια συναρπαστική, όσο και διασκεδαστική αφήγηση για τον τρόπο που η επιστήμη αντιμετωπίζει τη σεξουαλική πράξη. Είναι αλήθεια ότι μπορούμε να έρθουμε σε οργασμό μόνο με τη σκέψη; Ότι ένας νεκρός μπορεί να έχει στύση; Ότι ο κολπικός οργασμός είναι μύθος; Και γιατί το Βιάγκρα δεν έχει καμία επίδραση στις γυναίκες; Ένα εξωφρενικό βιβλίο για το πιο απίθανο, πολύπλοκο και ευχάριστο επιστημονικό φαινόμενο στη Γη: τον ανθρώπινο ερωτισμό.

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΑΒΓΟ

Τιμή πώλησης 20,00 €

Θεός εναντίον Δαρβίνου

Jacques Arnould Θεός εναντίον Δαρβίνου

ΜΕΤAΦΡΑΣΗ: ΑΙΜIΛΙOΣ ΒΑΛΑΣΙΑΔΗΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΟΛΙΣ ΤΙΜΗ: 18 ΕΥΡΩ

Ακολουθώντας τη διδασκαλία του Τεγιάρ ντε Σαρντέν, ο Jacques Arnould προσπαθεί με το έργο του να συμφιλιώσει τη θρησκεία με την επιστήμη, ενώ αντιτίθεται στα σκοταδιστικά ρεύματα των δημιουργιστών και των οπαδών του Νοήμονος Σχεδιασμού, που αντιμάχονται τη θεωρία της εξέλιξης.

* * *

Μπορούμε να συμβιβάσουμε τη θρησκευτική πίστη με την επιστημονική λογική; Η Βίβλος είναι ένα εγχειρίδιο φυσικής ιστορίας; Ο Δαρβίνος ξεκίνησε μια σταυροφορία εναντίον του Θεού; Όλα αυτά τα παμπάλαια ερωτήματα και οι θυελλώδεις αντιπαραθέσεις επανέρχονται σήμερα στο προσκήνιο της επικαιρότητας. Ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, όπου πολλές πολιτείες, ενάμιση αιώνα μετά την έκδοση του βιβλίου Περί της καταγωγής των ειδών, απαγορεύουν τη διδασκαλία της θεωρίας του Δαρβίνου. Ακόμη και ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν πλέον παρόμοια αιτήματα εκ μέρους των λόμπι των δημιουργιστών. Σε έναν κόσμο όπου η επιστήμη έχει χάσει την ικανότητά της να εκπλήσσει, συχνά μάλιστα προκαλεί δυσπιστία, όλες οι απόψεις μοιάζουν να έχουν την ίδια αξία. Χρειάζεται η παιδαγωγική ικανότητα του Jacques Arnould, για να μας βοηθήσει να ξεδιαλύνουμε όσα υποστηρίζονται και όσα διακυβεύονται, τις θέσεις της θεολογίας και της πολιτικής. Μας βοηθά επίσης να κατανοήσουμε τη λεγόμενη θεωρία του Νοήμονος Σχεδιασμού (Intelligent Design), που για τους μεν αποτελεί έναν Δούρειο Ίππο των δημιουργιστών, και για τους δε αποτελεί συμβιβασμό με την επιστήμη μα, προπάντων, παίρνει καθαρά θέση: όχι Θεός ή Δαρβίνος, αλλά Θεός και Δαρβίνος. Μέσα από αυτή τη νέα και διαυγή ανάγνωση της αιώνιας διαμάχης ανάμεσα στην πίστη και τη λογική, μας ανοίγει τον δρόμο για να κατανοήσουμε με καινούργιο τρόπο την εποχή μας.

* * *

Ο Jacques Arnould γεννήθηκε το 1961. Γεωπόνος, διδάκτωρ της ιστορίας των επιστημών, διδάκτωρ της θεολογίας και δομινικανός μοναχός, είναι υπεύθυνος για την έρευνα των ηθικών, πολιτιστικών και κοινωνικών επιπτώσεων των διαστημικών ερευνών στο CNES (Εθνικό Κέντρο Διαστημικών Ερευνών της Γαλλίας). Έχει βραβευτεί από τη Γαλλική Ακαδημία για το βιβλίο του Les Moustaches du diable. Το 2009 έχει ανακηρυχθεί έτος Δαρβίνου

Το κερδισμένο στοίχημα του ΙΑΝΟΥ και οι φαντασιώσεις των μιμητών.

Το αρχικό ειρωνικό μειδίαμα στην πρώτη σελίδα της συνέντευξης για το «νέο συνδυαστικό κατάστημα στο κέντρο της Αθήνας» που φιλοξενήθηκε στο τεύχος 497 του περιοδικού ΔΙΑΒΑΖΩ, σχηματίσθηκε στην απάντηση της ερώτησης «Τι σημαίνει για σας βιβλιοπωλείο;» - με τη διατύπωση. Γενικά θα έλεγα ότι είναι ένας χώρος που πρέπει να έχει μια πολιτιστική παρέμβαση στα δρώμενα, πέραν του να παρουσιάζει τα βιβλία στα ράφια. Πραγματικά ορθή άποψη που όμως έχει κατατεθεί στο χώρο πριν από κάποιες δεκαετίες και το κυριότερο έχει υλοποιηθεί - κατά τρόπο άλλοτε πετυχημένο άλλοτε όχι - εδώ και 20 τουλάχιστον χρόνια κι έκτοτε επαναλαμβάνεται τόσο, που χάνει το νόημά της όταν δε συνοδεύεται από χειροπιαστά αποτελέσματα. Στη συνέχεια η συνέντευξη θύμιζε λευκώματα χρόνων αλλοτινών και το μειδίαμα αντικαταστάθηκε με απορία, καθώς έπρεπε ν’ απαντηθούν βαθυστόχαστα ερωτήματα του τύπου. «Πώς σχεδιάζετε τα επόμενα βήματα» ή «Πιστεύετε ότι υπάρχει κρίση στην αγορά του βιβλίου;» Ερωτήσεις που ζητούν απαντήσεις από βιβλιοπώλη που δεν έχει άλλη διαχειριστική χρονιά αλλά καθώς φαίνεται δεν τον δυσκολεύουν.

Και προχωράμε. «Το ποσοστό της βιβλιοπωλικής έκπτωσης στη χώρα μας είναι μεγάλο ή μικρό» με αποκορύφωμα το «Είστε αισιόδοξος για το μέλλον;» Δηλαδή υπήρχε περίπτωση να ήταν απαισιόδοξος και να ξεκινούσε τη νέα επιχείρηση της αλυσίδας για την οποία γίνεται λόγος; Η τρίτη σελίδα «κομίζει γλαύκα εις Αθήνας» με τη σημαντική είδηση ότι από το Μάιο δημιουργείται ειδική ατζέντα εκδηλώσεων με έμφαση στο παιδικό βιβλίο, σε πρώτες παρουσιάσεις βιβλίων κτλ κτλ. Δηλαδή καμιά πρωτοτυπία καμιά καινοτομία, παρά μια αντιγραφή, μία ακόμα αντιγραφή, όσων ο ΙΑΝΟΣ παρουσίασε πρώτος στην Αθήνα, με καθυστέρηση 20 χρόνων όπως προείπαμε από την εφαρμογή τέτοιων κινήσεων στη Θεσσαλονίκη, την Πάτρα, τη Λιβαδειά, τη Λαμία.

Κι αναρωτιέμαι. Σε αυτή την πόλη που τα θέλει όλα δικά της, έχει στερέψει κάθε ίχνος δημιουργικότητας και φαντασίας ή υπάρχουν απωθημένα και προσπαθεί μέσω κακών κι αποτυχημένων αντιγραφών και μιμήσεων να εξαλείψει το αυθεντικό, που τυχαίνει να είναι «ξένο» και φέρνει μάλιστα την αύρα του πολυπολιτισμικού χαρακτήρα της συμπρωτεύουσας; ΥΓ. Ειλικρινά αδυνατώ να κατανοήσω το λόγο μιας συνέντευξης με τόσα ΘΑ και άλλες τόσες ασήμαντες ερωτήσεις – απαντήσεις σε ένα περιοδικό της εμβέλειας και της ποιότητας ύλης που χαρακτηρίζει το ΔΙΑΒΑΖΩ.

Τζον Φ. Κένεντι και Μέριλιν

Η ιστορία μοιάζει γνωστή. Κι όμως, ποτέ δεν την έχουν αφηγηθεί. Η πιο ποθητή σταρ του Χόλιγουντ και ο πιο χαρισματικός πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών είχαν μια σχέση που κράτησε δέκα χρόνια προτού μετατραπεί σ’ ένα, στενά παρακολουθούμενο, love story. Τους ηχογραφούσε η Μαφία, τους κρυφάκουγε η KGB, η CIA βρισκόταν στο κατόπι τους· οι εραστές δεν ήταν ποτέ μόνοι. Κράτος-ηδονοβλεψίας, εκβιασμοί, δολοπλοκίες, εκλογικά μαγειρέματα, βρόμικο χρήμα, απ’ όλα έχει ο μπαξές: η Μέριλιν Μονρόε, στο χείλος της τρέλας, και ο Τζον Φ. Κένεντι, στα πρόθυρα του σκανδάλου, σμίγουν. Και, ίσως, αγαπιούνται. Ενώ ο Πρόεδρος ακούει τη Μέριλιν να τραγουδάει το Happy Birthday, ο σκιώδης πόλεμος μαίνεται. Θα υπάρξουν νεκροί. Έξοχα τεκμηριωμένη, με μια υπέροχη γραφή να την υπηρετεί, η αφήγηση του Φρανσουά Φορεστιέ, δημοσιογράφου του περιοδικού Le Nouvel Observateur, μυθιστοριογράφου και βιογράφου, αποκαλύπτει το άγνωστο και ενοχλητικό πορτρέτο μιας ποταπής Αμερικής όπου εγκέφαλοι των πολιτικών παρασκηνίων, γκάνγκστερ και δισεκατομμυριούχοι επιδίδονται σε έναν ανελέητο αγώνα αλληλοεξόντωσης.

Ο συγγραφέας Φρανσουά Φορεστιέ γεννήθηκε το 1947. Είναι δημοσιογράφος στο Nouvel Observateur, μυθιστοριογράφος και βιογράφος.

Το βιβλίο κυκλοφόρησαν οι εκδόσεις ΜΕΛΑΝΙ

και η τιμή του είναι 15,00 €

Ανθολόγηση από την ομιλία για τον ΗΓΕΜΟΝΑ του Μακιαβέλλι

Παρουσιάζουμε όπως είχαμε υποσχεθεί αποσπάσματα από την ομιλία του Άρη Στυλιανού επ. καθηγητή Α.Π.Θ. στο βιβλιοπωλείο «Σύγχρονη Έκφραση» της Λιβαδειάς τη Δευτέρα 18 Μαΐου 2009

«Ο ΗΓΕΜΟΝΑΣ» ΤΟΥ ΜΑΚΙΑΒΕΛΛΙ

… Απόψε θα μιλήσουμε για έναν συγγραφέα που άφησε εποχή και για ένα βιβλίο που –σε κάποιον βαθμό– όντως άλλαξε τον κόσμο. Ο συγγραφέας είναι ο Ιταλός (για την ακρίβεια, ο πολίτης της Φλωρεντίας) Νικολό Μακιαβέλλι. Το βιβλίο είναι το πιο γνωστό του έργο, Ο Ηγεμόνας, που διαβάζεται και συζητιέται συνεχώς και αδιαλείπτως από την εποχή που γράφτηκε (το 1513) μέχρι και τις μέρες μας. … Ως γνωστόν, και όπως θα δούμε στη συνέχεια, ο Μακιαβέλλι δεν έχει και την καλύτερη φήμη: ειδικότερα, το επίθετο μακιαβελλικός δηλώνει κάποιον άνθρωπο πανούργο, ανήθικο, κυνικό, που συμπεριφέρεται δίχως αρχές, χωρίς αισθήματα, κάποιον οπαδό του δόγματος «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα». Πόσο όμως ευθύνεται για όλα αυτά ο ίδιος ο Μακιαβέλλι; Ήταν άραγε διάβολος ή άγγελος; … Επιστρέφοντας στην Ιταλία της εποχής του Μακιαβέλλι, διαπιστώνουμε ότι το σημαντικότερο από όλα τα προβλήματα ήταν το θέμα της ηγεμονίας και του ηγεμόνα: Ποιες ιδιότητες και ποια χαρακτηριστικά πρέπει να διαθέτει ο ηγεμόνας; Πώς πρέπει να πολιτευθεί, ώστε να θέσει επιτυχώς ισχυρά θεμέλια για την πολιτική οργάνωση της κοινωνίας; Άραγε ο ηγεμόνας μπορεί από μόνος του να εξασφαλίσει την εύρυθμη λειτουργία της πολιτικής κοινωνίας; Μήπως ο λαός θα έπρεπε να συμμετέχει στην άσκηση της εξουσίας; Και σε ποιον βαθμό; Ποια είναι τελικά η ουσία της πολιτικής; Για να απαντήσει σε όλα αυτά τα δύσκολα ερωτήματα, ο Μακιαβέλλι αποφάσισε να γράψει τον Ηγεμόνα … Στον Ηγεμόνα ο Μακιαβέλλι παρουσιάζει με σαφήνεια και καθαρότητα τις σκέψεις του για την κατάσταση της Ιταλίας της εποχής του. Το κείμενο βασίζεται σε γεγονότα και σε ιστορικά παραδείγματα, ενώ περιέχει και πολλές συμβουλές προς τον ηγεμόνα. Περιγράφει την ανάληψη της εξουσίας από έναν ηγεμόνα και τα συναφή προβλήματα που προκύπτουν από αυτήν. Ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο για την κατανόηση του κειμένου είναι η ιδέα της αναζήτησης ενός ηγεμόνα που θα ασκήσει την πολιτική εξουσία. Η άσκηση της εξουσίας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη δομή της πολιτικής οργάνωσης. Γι’ αυτό και στην αρχή του Ηγεμόνα ο Μακιαβέλλι κάνει διεξοδικά λόγο περί πολιτευμάτων. … Ο Μακιαβέλλι λοιπόν δίνει προτεραιότητα στην πραγματική αλήθεια και όχι στη φανταστική. … Σύμφωνα με τον Μακιαβέλλι, οι τεχνικές άσκησης της εξουσίας προϋποθέτουν έναν συνετό και προικισμένο ηγεμόνα, ο οποίος πρέπει να έχει κάποιους κανόνες συμπεριφοράς προκειμένου να ασκήσει επιτυχώς την πολιτική αρχή. Ο Μακιαβέλλι θεωρεί ότι η προσωπικότητα του ηγεμόνα έχει μεγάλη σημασία για την αποτελεσματική άσκηση της εξουσίας. … Ένα επιπλέον στοιχείο απροσδιοριστίας που πρέπει να λάβει υπόψη του ο ηγεμόνας είναι η φύση του ανθρώπου. Ο Μακιαβέλλι διαμορφώνει μια απαισιόδοξη εικόνα για την ανθρώπινη φύση. Οι άνθρωποι είναι ευκολόπιστοι, άλλα δεν μένουν σταθεροί σε κάποια πίστη. Είναι κακότροποι, καχύποπτοι και ματαιόδοξοι. Αυτή η εικόνα του ανθρώπου, η μοχθηρή του φύση, ανάγεται στην εκτίμηση πως οι άνθρωποι επιδιώκουν μόνο το συμφέρον τους και κινούνται ιδιοτελώς. Η κακοβουλία και η εξαπάτηση αποτελούν χαρακτηριστικά της ανθρώπινης φύσης. Όπως διαβάζουμε στον Ηγεμόνα: «οι άνθρωποι γενικά είναι αχάριστοι, ευμετάβλητοι, ψεύτες και υποκριτές, φυγάδες μπροστά στον κίνδυνο, άπληστοι για κέρδος. Όσο τους ευεργετείς, όλοι είναι δικοί σου, προσφέροντάς σου το αίμα, τα υπάρχοντα, τη ζωή και τα παιδιά τους, όταν ο κίνδυνος είναι μακριά. Όταν όμως σε πλησιάσει, αλλάζουν». … Σύμφωνα με τον Μακιαβέλλι, λοιπόν, υπάρχει μια διαλεκτική σχέση ανάμεσα στην αξιοσύνη και στην τύχη. Τούτο αποτελεί καινοτομία, διότι οι υπόλοιποι συγγραφείς της εποχής του θεωρούσαν ότι μόνον η τύχη προσδιορίζει τα πράγματα … Γενικότερα, ο ηγεμόνας πρέπει να προσπαθήσει ώστε οι υπήκοοί του και να τον αγαπούν, αλλά και να τον φοβούνται. Αν χρειαστεί να διαλέξει ένα από τα δύο, τότε είναι καλύτερο να τον φοβούνται. … Είπαμε και στην αρχή ότι ο Μακιαβέλλι έχει ιδιαίτερα κακή φήμη. Γιατί; Διότι η προσπάθειά του να προτείνει μια νέα μορφή πολιτικής οργάνωσης κατανοήθηκε και ερμηνεύθηκε ποικιλοτρόπως. Δύο είναι οι πιο χαρακτηριστικές ερμηνείες του έργου του: η πρώτη επικρίνει τον Μακιαβέλλι ως τον θεωρητικό της κρατικής σκοπιμότητας και του πολιτικού κυνισμού. Η δεύτερη τον αναδεικνύει ως πρόδρομο της νεωτερικότητας, δηλαδή ως τον θεωρητικό της μετάβασης στη νεότερη εποχή. Οι επιθέσεις του Μακιαβέλλι εναντίον της Εκκλησίας και η άρνησή του να θεμελιώσει την πολιτική στη θρησκεία και στην ηθική ήταν οι λόγοι για τους οποίους η σκέψη του έπρεπε να παρουσιαστεί ως σατανική, και ο ίδιος χαρακτηριστεί σαν η προσωποποίηση του Διαβόλου. … Είναι όμως βάσιμη μια τέτοια μεταχείριση του Μακιαβέλλι; Καταρχάς, πρέπει να διαχωρίσουμε τον ίδιο τον συγγραφέα από τους λεγόμενους «μακιαβελλικούς». Ο ίδιος είναι υπεύθυνος μόνον για όσα έγραψε, και όχι για τη μελλοντική χρήση που έκαναν διάφοροι στο όνομά του. (Η κατάσταση θυμίζει λίγο το έργο του Μαρξ και τις παραμορφώσεις του, ή τη φιλοσοφία του Νίτσε και την εκμετάλλευσή της από τους Ναζί). … Από τη μεριά της, η φιλελεύθερη ιδεολογία προσπάθησε να εμφανίσει τον Μακιαβέλλι ως αντίπαλο της ελευθερίας. Όταν βέβαια οι φιλελεύθεροι μιλούν για ελευθερία, εννοούν την απεριόριστη ατομική ελευθερία, που στρέφεται συχνά εις βάρος της συλλογικής. Έτσι, κατηγορούν τη μακιαβελλική σκέψη ότι δεν παρέχει αρκετές εγγυήσεις υπέρ των ατομικών ελευθεριών απέναντι στις καταχρήσεις της πολιτικής εξουσίας. Όμως, αυτό δεν σημαίνει καθόλου πως ο Μακιαβέλλι δεν ενδιαφέρεται για την ελευθερία, κάθε άλλο. Απλώς, η ελευθερία κατά τον Μακιαβέλλι υπάρχει μόνο στον βαθμό που είναι δημόσια. Δεν μπορεί να γίνεται λόγος για ελευθερία με την ατομική, δηλαδή φιλελεύθερη έννοια του όρου, αλλά πρόκειται πάντοτε για ελευθερία του συνόλου. Μόνον το πολιτικό σώμα μπορεί να επιφέρει την ελευθερία, γιατί η ελευθερία στον Μακιαβέλλι είναι κοινωνικής, και όχι ατομικής τάξης (όπως εξάλλου κοινωνικής τάξης είναι και η ηθική του). … Σε αντίθεση με τους φιλελεύθερους στοχαστές, μια χορεία σημαντικών φιλοσόφων ερμήνευσαν τη σκέψη του Μακιαβέλλι ως προδρομική και ως μεταβατική προς τη νεωτερικότητα. Ο Σπινόζα, πρώτος και καλύτερος, ενώ δεν επαινεί σχεδόν κανέναν άλλον φιλόσοφο, πλέκει το εγκώμιο του Μακιαβέλλι στο έργο του Πολιτική Πραγματεία (1677). … Σε μια ανάλογη κατεύθυνση, ο Ρουσσώ θα διαβάσει τον Μακιαβέλλι ως δημοκράτη που μόχθησε για την ελευθερία. Γράφει ο Ρουσσώ στο Κοινωνικό Συμβόλαιο (1762): «Ο Μακιαβέλλι ήταν ένας έντιμος άνθρωπος κι ένας καλός πολίτης. Επειδή όμως ήταν προσκολλημένος στον οίκο των Μεδίκων, αναγκάστηκε να μεταμφιέσει την αγάπη του για τη ελευθερία. […] Ο Μακιαβέλλι, υποκρινόμενος ότι δίνει μαθήματα στους βασιλείς, έδωσε μεγάλα μαθήματα στους λαούς. Ο Ηγεμόνας είναι το βιβλίο των δημοκρατικών»! Ολόκληρη την ομιλία του Άρη Στυλιανού για το Μακιαβέλλι και το έργο του θα έχετε ελπίζουμε σύντομα την ευκαιρία να τη διαβάσετε στα γνωστά φυλλάδια που το βιβλιοπωλείο μας εκδίδει.

Μιχάλη τώρα που έφυγες δε γίναμε φτωχότεροι. Ορφανέψαμε.

Ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης μίλησε την 1-12-1994

στο βιβλιοπωλείο μας με θέμα

"Ιδιωτικός πλούτος και δημόσια φτώχεια στη σύγχρονη Ελλάδα"

. Η απώλεια του Μιχάλη Παπαγιαννάκη- στη συγκεκριμένη χρονική συγκυρία – είναι απ’ αυτές που δε μπορεί να ξεπεραστεί με τις συνήθεις εκφράσεις και λόγια παρηγορίας που αποδίδουν τιμή και προσπαθούν να αξιοποιήσουν δημιουργικά το αίσθημα θλίψης. Με το θάνατο του Μιχάλη Παπαγιαννάκη δε γίναμε απλά φτωχότεροι αλλά στην κυριολεξία ορφανέψαμε. Ο Μ. Π. ήταν μια σπάνια, μοναδική τολμώ να πω προσωπικότητα που με την αγωνιστική παρουσία και τη δημοκρατική του κουλτούρα κοσμούσε όχι μόνο το χώρο της ανανεωτικής αριστεράς αλλά της πολιτικής γενικότερα. Το ήθος, η συνέπεια, η ευθύτητα του χαρακτήρα του σε συνδυασμό με την πλούσια σε γνώσεις και εμπειρίες πολιτική του σκέψη που συνεχώς ανανεωνόταν άφησε ανεξίτηλα σημάδια στο δύσβατο δρόμο της κατανόησης των προβλημάτων και της συμπόρευσης της Ελληνικής με τη σύγχρονη Ευρωπαϊκή Αριστερά και τις δυνάμεις της οικολογίας. Ο Μ. Π. απορρίπτοντας τη λογική του ασπρόμαυρου στην εσωκομματική ιδεολογική διαπάλη και προβάλλοντας τη σύνθεση και την πολυχρωμία των απόψεων, ενώ ταυτόχρονα αναγνώριζε και σεβόταν περισσότερο απ’ όλους την πλειοψηφούσα άποψη, διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο για τη δημιουργία και καταστατική κατοχύρωση των τάσεων – ένα σχήμα προχωρημένο κάποιες δεκαετίες της ελληνικής πραγματικότητας γι αυτό και ακατανόητο από τους περισσότερους. Ο Μ.Π. δε κρύφτηκε ποτέ πίσω από σκοπιμότητες και η «αιρετική του» φωνή πάντα με τον ενθουσιασμό του μπροστάρη και την επεξεργασία του οξυδερκούς πολιτικού, ήταν το βάλσαμο στα ξύλινα λόγια των κομματικών συνεδρίων αλλά και η κολυμπήθρα της εξιλέωσης για όλους εμάς που με το καθολικό χειροκρότημα και την αποθέωση στο τέλος των ομιλιών του λες και ζητούσαμε συγγνώμη που δε βλέπαμε τόσο μπροστά όπως εκείνος , που προτιμούσαμε λύσεις πιο συντηρητικές θεωρώντας τες - τρομάρα μας – περισσότερο βιώσιμες. Μιχάλη, έφυγες τη πιο δύσκολη περίοδο. Σε μια εποχή που τα λόγια του ποιητή Μιχάλη Κατσαρού αποκτούν όλο και πιο επίκαιρη σημασία Μην αμελήσετε. Πάρτε μαζί σας νερό. Το μέλλον μας θα έχει πολύ ξηρασία. Μιχάλη Παπαγιαννάκη, όλοι εμείς που σε γνωρίσαμε, σ’ αυτό το άγριο μέλλον που έρχεται θα σε θυμόμαστε, και τα οράματά σου, ίσως γίνουν κοινά οράματα μιας Ευρωπαϊκής πλειοψηφίας κι ενός πανευρωπαϊκού πολιτικού πολιτισμού. Με τον τρόπο μας θα παλέψουμε γι αυτό.

Μιχάλη ευγνωμονώ την τύχη που συναντηθήκαμε.

Ώρα σου καλή.

Νίκος Λαμπρόπουλος

Ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης είχε γεννηθεί στην Καλαμάτα, στις 19 Αυγούστου 1941. Σπούδασε νομικά, οικονομικές και πολιτικές επιστήμες σε Αθήνα, Μονπελιέ και Παρίσι. Εργάστηκε ως καθηγητής και ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού 2, στο Ινστιτούτο Διοίκησης Επιχειρήσεων του Ορσέ και στο Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο του Μονπελιέ. Υπήρξε επιστημονικός συνεργάτης στο Πάντειο και έχει συνεργαστεί και αρθρογραφήσει στο Βήμα, τον Οικονομικό Ταχυδρόμο, το Αντί, την Αυγή και τον Πολίτη. Ως το 1963 ήταν μέλος της ΕΔΑ. Κατά τη στρατιωτική χούντα (1967-1973) εντάχτηκε στη Δημοκρατική Aμυνα. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος της ΕΑΡ, καθώς επίσης και μέλος της Κεντρικής Επιτροπής και της Εθνικής Γραμματείας της. Εντάχθηκε στον Συνασπισμό, έγινε μέλος της Κεντρικής Πολιτικής Επιτροπής του, καθώς και της Πολιτικής Γραμματείας του. Εξελέγη ευρωβουλευτής του ΣΥΝ στις ευρωεκλογές του 1989, του 1994 και του 1999. Στις εκλογές του 2007 εξελέγη βουλευτής στη Β' Αθηνών, τρίτος σε σταυρούς μέσα στο κόμμα του.

28-31 Μαΐου 2009 η 6η Διεθνής ; Έκθεση Βιβλίου Θεσ/νίκης , με την Γερμανία τιμώμενη χώρα και αφιέρωμα στο Ιστορικό βιβλίο

Οι φωτογραφίες είναι από την έκθεση του 2008

Διεθνής δεν γεννιέσαι, γίνεσαι.

Του Άρη Μαραγκόπουλου Οι Διεθνείς εκθέσεις έχουν μόνον ένα ρόλο: την αγοραπωλησία τίτλων από τα ενδιαφερόμενα μέρη. Ακόμα και στην εποχή του Διαδικτύου το νόημα των εκθέσεων, παρόλο που ελαφρά διαφοροποιείται, παραμένει το ίδιο. Μέσα από την προσωπική, ζωντανή επαφή με τον ξένο ατζέντη, εκδότη, αντιπρόσωπο κ.λπ. ο επισκέπτης εκδότης προσπαθεί να «μυριστεί» το καινούργιο, να προλάβει τις μόδες, να επενδύσει στις (πάντα ανανεωμένες) σταθερές αξίες, να προκαταβάλλει χρήματα έναντι δικαιωμάτων, ώστε εν ευθέτω χρόνω να εξαργυρώσει αυτή την επένδυση και να αισθανθεί ότι προχωράει αξιοπρεπώς στη δουλειά του.Αυτό είναι το νόημα των Διεθνών εκθέσεων και κανένα άλλο. Όλα τα άλλα (η επίσκεψη κάποιου συγγραφέα φίρμα, οι θεματικές εκθέσεις τα μικρά ή μεγάλα events, οι παρουσιάσεις βιβλίων κ.λπ. κ.λπ.) αποτελούν απλώς καρυκεύματα για τον πολύ κόσμο και τον αδαή εκδότη.Αν έτσι έχουν τα πράγματα θα πρέπει να δούμε σε ποιο βαθμό η Έκθεση βιβλίου που γίνεται εδώ και κάμποσα χρόνια στη Θεσ/νίκη με βαρύ αντίτιμο για τον Έλληνα φορολογούμενο (η περίοδος χάριτος τελείωσε μαζί με τον Ζαχόπουλο και τους συν αυτώ…) έχει καταφέρει να γίνει, στην πράξη και όχι απλώς στην ονομασία, Διεθνής. Όποιος ρίξει μια προσεκτική ματιά στον κατάλογο των εκθετών φέτος αντιλαμβάνεται ότι η συμμετοχή είναι όχι φτωχή αλλά ανύπαρκτη. Φτωχή θα τη λέγαμε αν, π.χ. η Γαλλία, έστελνε μόνον τον Flammarion και τον Gallimard, αν η Αγγλία έστελνε μόνον τον Bloosmbury ή την Canongate ή έστω αν οι χώρες αυτές εκπροσωπούνταν επάξια από αντίστοιχους ατζέντηδες. Δυστυχώς τίποτε από όλα αυτά δεν συμβαίνει. Ακόμα και η Γερμανία που είναι «τιμώμενη χώρα» δεν εκπροσωπείται από τους σημαντικούς εκδοτικούς της οίκους (κι αν κάποιοι από αυτούς γράφονται στη λίστα αυτοί έρχονται ως «εικονικοί εκθέτες»)! Η διεθνής παρουσία στη Θεσ/νίκη είναι κάπως σαν την… Eurovision με λιγότερο στρας και περισσότερη φτώχεια. Ας μην απογοητευόμαστε όμως. Αυτή η έκθεση είναι προς το παρόν η καλύτερη που γίνεται στην Ελλάδα και έχει προοπτικές βελτίωσης. Αν προσελκύσουμε τους βαλκάνιους γείτονες και κάποιες ενδιαφέρουσες αγορές της Αφρικής και της Ασίας ο διεθνής χαρακτήρας θα υποχωρήσει αισθητά αλλά τουλάχιστον θα είναι δεδομένες οι απαιτήσεις. Ο Έλληνας εκδότης θα γνωρίζει ότι εδώ μπορεί να συναντηθεί με κάποιους συναδέλφους του, εξίσου τρικοσμικούς όσο και αυτός, που δεν κατάφερε να συναντήσει στις άλλες διεθνείς εκθέσεις της Φραγκφούρτης και του Λονδίνου…Από την άλλη η έκθεση θα μπορεί να γίνει μια καλή Πανελλήνια Έκθεση Βιβλίου ανοιχτή στο κοινό και πεδίο συνάντησης και συναλλαγών ανάμεσα σε βιβλιοπώλες και εκδότες. Θα μπορεί να γίνεται κάθε χρόνο σε μια μεγάλη πόλη ή εναλλάξ στην Αθήνα και στη Θεσ/νίκη (μην ξεχνάμε ότι 9/10 των εκδ. οίκων έχουν την έδρα τους στην Αθήνα). Αλλά για να γίνει αυτό χρειάζεται προηγουμένως να γίνει αντιληπτό από όλους τους εμπλεκομένους φορείς και θεσμούς ότι Διεθνής δεν γεννιέσαι, γίνεσαι. Κι η ζωή αποδεικνύει ότι βρισκόμαστε μακράν αυτού, του ανεδαφικού για την ελληνική πραγματικότητα, επαγγελματικού βιβλιοράματος.

.

Ο Άρης Μαραγκόπουλος έχει εκδώσει περισσότερα από δέκα βιβλία πεζογραφίας και κριτικής, και ισάριθμες μεταφράσεις (από τα γαλλικά και τα αγγλικά). Γράφει κριτική βιβλίου και ιδεών στoν Tύπο και στα σχετικά με τη λογοτεχνία περιοδικά. Ιδρυτικό στέλεχος των εκδόσεων «Τόπος» όπου και διευθύνει το τμήμα λογοτεχνίας.

.

Πατήστε ΕΔΩ για σχόλια από την περσινή έκθεση

Με τον ΗΓΕΜΟΝΑ του Μακιαβέλλι έκλεισε η 17η περίοδος των εκδηλώσεων. Το νέο ραντεβού τέλη Σεπτεμβρίου

Με την αφιερωμένη στο Μακιαβέλλι και το έργο του Ο ΗΓΕΜΟΝΑΣ έκλεισε η 17η περίοδος των εκδηλώσεών μας. Αυτή του 2008 -2009. Μια από τις πλέον γόνιμες και απαιτητικές η οποία εκτός όλων των άλλων σηματοδότησε και σημαντική ανανέωση του ακροατηρίου. Παρουσιάσαμε σημαντικά βιβλία, πραγματοποιήσαμε τις δυο καθιερωμένες βραδιές με απαγγελίες ποιημάτων, μουσική και τραγούδι και ανοίξαμε δυο νέους κύκλους με τους οποίους βέβαια δε ξεμπερδέψαμε αλλά αφήνουμε ανοιχτούς λογαριασμούς για το Σεπτέμβριο. Ο ένας είναι για «τους συγγραφείς και τα βιβλία που άλλαξαν τον κόσμο» και ο άλλος αφορά τη συμμετοχή μας στο «Διεθνές έτος αστρονομίας» που γιορτάζεται καθ’ όλη τη διάρκεια του 2009. Εντός της εβδομάδας θα έχετε την ευκαιρία να διαβάσετε σε νέα ανάρτηση τα βασικά σημεία της ομιλίας του Άρη Στυλιανού επ. καθηγητή Πολιτικής Φιλοσοφίας στο ΑΠΘ.

Συζητάμε για τον ΗΓΕΜΟΝΑ του Μακιαβέλλι τη Δευτέρα 18 Μαΐου

Το βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ

σας προσκαλεί στην 3η εκδήλωση του κύκλου ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΑ ΠΟΥ ΑΛΛΑΞΑΝ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ Ο καθηγητής πολιτικής φιλοσοφίας στο Α.Π.Θ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΑΡΗΣ παρουσιάζει το έργο του Νικολό Μακιαβέλλι : Ο ΗΓΕΜΟΝΑΣ

τη Δευτέρα 18 Μαΐου 2009, στις 8:30 μ.μ. στο βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ

(Δημάρχου Ι. Ανδρεαδάκη 49, πρώην Πεσ. Μαχητών, Λιβαδειά).

Θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό.

… η πείρα των καιρών μας δείχνει ότι μεγαλούργησαν εκείνοι οι ηγεμόνες που λίγο υπολόγισαν τη συνέπεια και με την πανουργία τύλιξαν τους ανθρώπους · και τελικά νίκησαν εκείνους που στηρίχθηκαν στη συνέπεια του λόγου τους. … συνεπώς, ένας ηγεμόνας πρέπει να δέχεται πάντα συμβουλές, αλλά όταν το νομίζει αυτός και όχι όταν θέλουν οι άλλοι …

Νικολό Μακιαβέλλι

«Όποιος θεμελιώνει πολιτεία και της βάζει νόμους, να παίρνει προκαταβολικά για κακούς όλους τους ανθρώπους»

Ο Νικολό Μακιαβέλι 3 Μαΐου, 1469- 21 Ιουνίου 1527, ιταλός διπλωμάτης, πολιτικός στοχαστής και συγγραφέας, φτωχός απόγονος ευγενούς οικογένειας, γεννήθηκε στη Φλωρεντία και ήταν γιος του Μπερνάρντο Μακιαβέλι και της Μπαρτολομέα Νέλι. Λαμβάνοντας το αξίωμα δεύτερου καγκελαρίου της φλωρεντινής δημοκρατίας, ο Μακιαβέλι εργάστηκε ως γραμματέας της αρμόδιας επιτροπής για τη διπλωματία και τον πόλεμο. Οι αποστολές του τον έφεραν σε επαφή με αρκετές από τις ισχυρότερες πολιτικές προσωπικότητες της εποχής του στην Ευρώπη, ανάμεσα στις οποίες συγκαταλέγεται ο Πάπας και ο βασιλέας της Γαλλίας. Φέρεται πως επηρεάστηκε σημαντικά από τις πολιτικές αντιλήψεις του Καίσαρα Βοργία στη συγγραφή του έργου του Il principe (Ο Ηγεμών), που γράφτηκε το 1513. Το συγκεκριμένο έργο επηρέασε την πολιτική σκέψη πολλών πολιτικών και στοχαστών και άσκησε σημαντική επίδραση σε πολιτικές εξελίξεις της εποχής του και μεταγενέστερων περιόδων. Η σκέψη του δέχθηκε είτε σημαντικές επικρίσεις είτε πλήρη αποδοχή. Είναι πολλοί εκείνοι που τον θεωρούν πατέρα της σύγχρονης πολιτικής επιστήμης και επίσης αρκετοί εκείνοι που τον χαρακτηρίζουν απλά κυνικό, διεφθαρμένο και αυταρχικό. Το έργο γράφτηκε σε περίοδο κατά την οποία ο Μακιαβέλι απολύθηκε από τα δημόσια αξιώματά του, όταν το 1512, με τη βοήθεια των Ισπανών, οι Μέδικοι ανέτρεψαν της δημοκρατία της Φλωρεντίας επανερχόμενοι στην εξουσία. Ο Μακιαβέλι υπέστη βασανιστήρια και για μικρό διάστημα φυλακίστηκε. Όταν αργότερα επέστρεψε σε ελάσσονες δημόσιες θέσεις υπό το καθεστώς των Μεδίκων χαρακτηρίστηκε ανεπιθύμητος από τους δημοκράτες που ανέτρεψαν και πάλι τους Μεδίκους το 1527. Απογοητευμένος, ως αναφέρεται, ο Μακιαβέλι πέθανε σύντομα στη Φλωρεντία από πάθηση του στομάχου Ο Μακιαβέλι είναι πεπεισμένος ως προς την ένδεια της κλασικής φιλοσοφίας και αρνείται την αυθεντία στη φυσική τάξη, που οι Αρχαίοι σέβονταν. Δεν πιστεύει στην ύπαρξη καθολικού λόγου και, ως εκ τούτου, το μόνο που μπορούσε να κάνει ήταν να φανταστεί τους ανθρώπους χωρίς πίστη και χωρίς νόμο. Γράφει στις Διατριβές: «όποιος θεμελιώνει πολιτεία και της βάζει νόμους, να παίρνει προκαταβολικά για κακούς όλους τους ανθρώπους.» Στον Ηγεμόνα υποδεικνύεται ο ουσιώδης δεσμός ανάμεσα στην κακία και την ελευθερία. Το πρώτο μέλημα είναι να ελεγχθεί η τύχη και από εκεί και πέρα να παραχθεί έργο. Ο ηγεμόνας υπό αυτή την έννοια συγκεντρώνει την αυθεντία επί παντός και τη βούληση να εφαρμόζει στους άλλους ότι αποφασίζει. Μάλιστα ο ηγεμόνας είναι ο μόνος που μπορεί με τη στάση του να αφυπνίσει την ηθικότητα στους ανθρώπους. Εκ πείρας γνωρίζει ότι οι άνθρωποι κάνουν το καλό μόνο από ανάγκη και είναι διατεθειμένος να τους αναγκάσει να μεταβάλλουν σταδιακά την κακία σε ανιδιοτέλεια. Ο τρόπος που ο Φλωρεντινός στοχαστής βλέπει τη δράση αποτελεί, από κάθε άποψη, εγγύηση για την παλινόρθωση του λόγου, που θα πιστεύαμε ότι απειλείται, από τη στιγμή που καταργείται κάθε υπερβατική τάξη. Είναι λοιπόν προφανές ότι ο Μακιαβέλι τείνει να μετατρέψει τη θεωρία σε δράση.

Τα στοιχεία αντλήθηκαν από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια.

ΙΜΑΡΕΤ στη σκιά του ρολογιού : Γιάννης Καλπούζος

ΔΥΟ ΜΟΝΑΔΙΚΕΣ ΒΡΑΔΙΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

Ένας έλληνας συγγραφέας, ο Γιάννης Καλπούζος,

και μια τουρκάλα τραγουδίστρια, η Dilek Kots,

σμίγουν την τέχνη του λόγου και της μουσικής

την Τετάρτη, 13 Μαΐου 2009 και την Πέμπτη, 14 Μαΐου 2009,

στη Μουσική Σκηνή ΧΑΜΑΜ (Δημοφώντος 97, Άνω Πετράλωνα).

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Γιάννη Καλπούζου

ΙΜΑΡΕΤ στη σκιά του ρολογιού από τον συγγραφέα,

τραγούδια της Ανατολής από την Dilek Kots,

αναγνώσεις αποσπασμάτων, ατμόσφαιρα Καφέ Αμάν

και συνύπαρξη πολιτισμών

σε δυο βραδιές που μπολιάζουν το χθες με το σήμερα,

κτίζουν γέφυρες και αφήνονται στα πετάγματα της ψυχής.

Ώρα έναρξης: 9:30 μ.μ.

Πρόκειται για ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα των τελευταίων μηνών και το βιβλιοπωλείο μας σας παρουσιάζει τις βασικές του πτυχές, όπως ο ίδιος ο συγγραφέας μας παρέδωσε ανταποκρινόμενος σε σχετικό αίτημά μας, μαζί με τις φωτογραφίες από την προσωπική του συλλογή.

Το «Ιμαρέτ», αποτελεί κατά τη γνώμη μου, μια κατάθεση στην διατήρηση και λειτουργία της συλλογικής μνήμης. Πολύτιμη ή όχι θα το κρίνουν οι αναγνώστες. Μιας μνήμης, που χωρίς να αποστασιοποιείται εντελώς από αυτό που συνηθίζουμε να αποκαλούμε επίσημη καταγραφή των ιστορικών γεγονότων, καταδύεται στα μύχια της ανθρώπινης ψυχής, αφουγκράζεται τον παλμό των ιστορικών περιπετειών έτσι όπως βιώθηκαν από απλούς καθημερινούς ανθρώπους, συγκινεί αγγίζοντας μνημεία-σύμβολα μιας άλλης εποχής μακρινής, μα όχι ανοίκειας με τη δική μας και φιλοσοφεί, τελικά, πάνω στο πέρασμα του «πανδαμάτορος» χρόνου. Πρόκειται για ένα βιβλίο που επιδέχεται πολλαπλές αναγνώσεις. Καταρχήν παρακολουθούμε την τοπιογραφία μιας περιοχής της περιφέρειας, της Άρτας, η οποία μακριά από τα γνωστά κέντρα των εξελίξεων ακολουθεί τη δική της ιδιόμορφη και ιδιαίτερη ιστορική πορεία μέσα σε χρόνια κρίσιμα, χρόνια μεταβολών και ανακατατάξεων εθνικών, κοινωνικών και πολιτιστικών. Ο 19ος αιώνας διανύει το δεύτερο μισό του, η Οθωμανική Αυτοκρατορία συρρικνώνεται, ενώ ήδη με το Τανζιμάτ του 1839 και το Χατιχουμαγιούν του 1856 (Σουλτανικά φιρμάνια) έχουν γίνει σημαντικές μεταρρυθμίσεις στην κατεύθυνση της ισονομίας των πολιτών και της παροχής ελευθεριών στους ραγιάδες, με αποτέλεσμα να ανθεί ο ελληνισμός στη Σμύρνη, στην Κων/πολη και αλλού, αν και οι αλλαγές καθυστερούν να φθάσουν στην περιφέρεια ή εφαρμόζονται κατά το δοκούν των τοπικών αρχόντων. Συνάμα το Ελληνικό κράτος επεκτείνεται (μέχρι το 1881 τα σύνορα είναι στη γραμμή Παγασητικού και Αμβρακικού κόλπου) και επιχειρεί να οργανωθεί, ενώ γενικότερα οι κοινωνικές δομές αναδιαρθρώνονται και στην Οθωμανική Αυτοκρατορία η θρησκευτική και πολιτιστική συνείδηση που μέχρι τότε ένωνε ή διαχώριζε τους λαούς μετατρέπεται σταδιακά σε εθνική. Παράλληλα, μέσα από το βιβλίο, αναβιώνει όλη η ανθρωπογεωγραφία της περιοχής της Άρτας. Μύθοι, θρύλοι και παραδόσεις, μουσικές και γλέντια, γεύσεις, μυρωδιές και αρώματα ξετυλίγονται στις σελίδες του. Το Ρωμιοπάζαρο και το Τουρκοπάζαρο, οι εβραϊκές συνοικίες, τα χωριά των κολίγων, ο τρόπος είσπραξης του ίμορου (το μέρος δηλαδή της σοδειάς που λάβαιναν οι τσιφλικάδες), η είσπραξη των φόρων μέσω υπενοικιαστών, το προδρομικό αγροτικό κίνημα, τα σχολεία των Ελλήνων (η Αλληλοδιδακτική σχολή και το Ελληνικό Σχολείο), τα σχολεία των Τούρκων ή καλύτερα των Οθωμανών αφού να πεις κάποιον τότε Τούρκο ήταν βρισιά (το Μεχτέπ-δημοτικό και το Ρουστιέ-γυμνάσιο) και το σχολείο των Εβραίων (το Μιζρά). Συνάμα οι μεγάλες θρησκευτικές γιορτές χριστιανών και μουσουλμάνων και τα κοινά χαρακτηριστικά των δύο θρησκειών όπως η Παλαιά Διαθήκη η οποία είναι σχεδόν ταυτόσημη, αλλά και σημεία της Καινής Διαθήκης που αναφέρονται στο Κοράνι, οι συναγωγές, τα τζαμιά και οι εκκλησίες με, ή χωρίς καμπάνες όπου το απαγόρευε η Οθωμανική Διοίκηση. Κι ακόμη, η μυθολογία και οι δοξασίες, τα αρχοντικά και τα χαμόσπιτα, τα χαμάμ, οι καφενέδες, οι χοροεσπερίδες της καθόλου ευκαταφρόνητης αριθμητικά αστικής τάξης της πόλης, οι ανταγωνισμοί και οι συγκρούσεις των Ελλήνων και των Εβραίων εμπόρων, τα πορνεία και το «καφέ Αμάν», οι ληστές στα βουνά και στον κάμπο, οι μπαντίδος (μάγκες της εποχής), το λαθρεμπόριο, παραδοσιακά παιχνίδια (όπως ο πετροπόλεμος μεταξύ Ελληνόπουλων και Τουρκόπουλων), θάνατοι και γάμοι και των τριών φυλών, ο Τούρκικος Καραγκιόζης (που ήταν πολύ διαφορετικός από αυτόν του μετέπειτα Ελληνικού θεάτρου σκιών), οι απόκριες που αξίζει να σημειωθεί ότι περιλήφθηκαν ανάμεσα στους 4 όρους της συνθήκης υποταγής της Άρτας στους Οθωμανούς το 1449, (να ντύνονται δηλαδή προσωπίδες και να διασκεδάζουν ελεύθερα, καταδεικνύοντας έτσι μια τόσο διαφορετική αντίληψη για τη ζωή σε σχέση με τη σημερινή), οι σχέσεις εκκλησίας με την Οθωμανική Διοίκηση, αλλά και με τον λαό, σχέσεις στις οποίες εντάσσονται και οι αφορισμοί (αυτό το σκληρότατο μέτρο που έθετε σε πλήρη απομόνωση τον τιμωρούμενο πέραν από τις φοβερές κατάρες που τον συνέθλιβαν συναισθηματικά). Επιπλέον συνήθειες, παροιμίες, έθιμα και τόσα άλλα, τα οποία συνενώνονται σε ένα πολύχρωμο λαογραφικό μωσαϊκό που επιτρέπει την είσοδό του αναγνώστη σε έναν άλλο κόσμο, που με τα μέτρα της ορθολογιστικής και πρακτικής εποχής μας, φαντάζει σχεδόν μαγικός. Στην ουσία δηλαδή, το Ιμαρέτ είναι ένα κοινωνικό μυθιστόρημα με φόντο την ιστορία. Η έρευνά μου (σχεδόν 400 τόμοι, οι επισκέψεις μου σε δεκάδες βιβλιοθήκες και στα Γενικά Αρχεία του Κράτους καθώς και η μελέτη των αρχείων των υποπροξενείων της Ρωσίας και της Ελλάδας που λειτουργούσαν τότε στην Άρτα και των εφημερίδων και περιοδικών της εποχής αλλά και σε όσα κατέγραφαν αργότερα τις αναμνήσεις τους όσοι έζησαν την επίμαχη περίοδο) θεωρώ ότι με βοήθησαν να γνωρίσω σε βάθος την ιστορία, το κοινωνικό πρόσωπο και τη λαογραφία της περιοχής ώστε να στήσω ένα μυθιστόρημα με συνεχώς ανανεούμενο σκηνικό, μέσα στο οποίο λαμβάνουν χώρα τα έργα και τα πάθη των ηρώων του. Βέβαια κάθε στοιχείο υπηρετεί τη μυθοπλασία, ενώ θεωρώ ότι όλα είναι απαραίτητα ώστε ο αναγνώστης να γνωρίσει αφενός την εποχή (από τις φορεσιές, τα κτίρια, τους δρόμους, τη διασκέδαση και τις ιδιαιτερότητες κάθε φυλής), αλλά και τον τρόπο σκέψης των ανθρώπων ώστε τους κρίνει με βάση τα μέτρα και τα σταθμά των καιρών εκείνων και όχι με τα σύγχρονα δεδομένα. Φυσικά, βασικό χαρακτηριστικό κάθε μυθοπλασίας είναι να αφηγηθεί μια ιστορία, ολοκληρωμένη με αρχή και τέλος, να δεσμεύσει τον αναγνώστη, διατηρώντας το ενδιαφέρον του αμείωτο και επαυξάνοντας σελίδα προς σελίδα την προσοχή του. Να τον ταξιδέψει δηλαδή στην ονειρική πολιτεία του λόγου και της φαντασίας, Κι αυτό ακριβώς πιστεύω ότι κάνει το «Ιμαρέτ» τουλάχιστον στο πρώτο επίπεδο ανάγνωσης. Ξεκινώντας από το πρώτο κεφάλαιο ο αφηγητής διηγείται ένα φόνο, τα κίνητρα του οποίου, καθώς και ο ένοχος θα μείνουν ανεξιχνίαστα για πολλά χρόνια. Στη συνέχεια, η σκυτάλη της αφήγησης παραδίδεται στο Λιόντο Θερσίτη και στον ομογάλακτό του Οθωμανό Νετζίπ που αναθυμούνται, σχολιάζουν κι ερμηνεύουν καταστάσεις και γεγονότα, ο καθένας από τη δική του σκοπιά σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση. Διηγούνται όσα έζησαν σε ήρεμους χρόνους, αλλά και σε καιρούς εντάσεων και στον απόηχο των πολεμικών γεγονότων, αφού την περίοδο αυτή έχουμε 3 επαναστάσεις στην Άρτα και την ευρύτερη περιοχή της Ηπείρου και της Θεσσαλίας, το 1854, το 1866 και το 1878. Στις αφηγήσεις τους τα παιδικά παιχνίδια και οι δοκιμασίες, οι σκανδαλιές και οι παιγνιώδεις φάρσες στον δια βίου ορκισμένο εχθρό τους τον Φάσγανο, η φιλία τους με τους δίδυμους Εβραίους Γιοσέφ και Μεναχέμ, η ενηλικίωση, η πρώτη ομαδική επίσκεψη των τεσσάρων στο πορνείο της Δέσπως, ο έρωτας (που και για τους δύο φίλους θα έχει απρόσμενη εξέλιξη). Η καθημερινότητα εν τέλει και ο χρόνος που περνά αδιάφορος για τις μικρές ανθρώπινες καταστροφές ή ευτυχίες. Πλήθος ανθρώπινοι χαρακτήρες παρελαύνουν μέσα από τις σελίδες του μυθιστορήματος. Πρωταγωνιστές (όλοι τους μυθοπλαστικά πρόσωπα), δευτεραγωνιστές αλλά και κομπάρσοι (πραγματικά κυρίως πρόσωπα της εποχής όπως ο τσιφλικάς Καραπάνος που κατέχει το 75% της καλλιεργήσιμης ή ο βασιλιάς Γεώργιος ή οι άρχοντες του τόπου Οθωμανοί και Έλληνες και Εβραίοι κ.λ.π.). Ας αναφέρω εδώ, πέρα από τα δύο βασικά πρόσωπα, το Λιόντο και τον Νετζίπ, τις μορφές των δύο μανάδων, της ελληνίδας Αγνής και της αλλόδοξης ανά Σαφιγιέ (ανά στα τούρκικα σημαίνει μάνα) που το μητρικό τους φίλτρο υπερίσχυσε κάθε εθνικιστικού ή θρησκευτικού φανατισμού. Επίσης τη σαγηνευτική Καλίλα, (που γυρίζει με την ομάδα του Αιγυπτίου Μααρούφ σε όλη την Οθωμανική Αυτοκρατορία χορεύοντας και δίνοντας παραστάσεις στα Καφέ Αμάν) σειρήνα του πάθους και της αυτοκαταστροφής, αιώνια ενσάρκωση του ερωτικού πόθου, της γυναικείας δύναμης και της ανδρικής αδυναμίας. Κι ακόμη τον Μπεχζάτ (αδελφό του Νετζίπ), το πρότυπο του ελεύθερου ανθρώπου της δημιουργικής έκφρασης, που υπερβαίνει τα περιοριστικά κι ασφυκτικά πλαίσια της κοινωνίας και της εποχής, όπως και την Αγγελινή η οποία διαρρηγνύει τις διαχωριστικές γραμμές της γαμήλιας ένωσης ατόμων μεταξύ των δύο φυλών. Και πάνω απ΄ όλους στέκεται ως «προεξάρχων του χορού» ο θυμόσοφος, και όχι μόνο, αφού είναι σπουδαγμένος και μελετητής ποιημάτων και βιβλίων, ο Ισμαήλ Μπέης. Ο παππούς, που βλέπει τα εγγόνια του να μεγαλώνουν «σα ρόδα κάτω από τον ήλιο», και κάθε κουβέντα του αποτελεί απόσταγμα σοφίας, στέκεται πέρα από τα πάθη και τις μισαλλοδοξίες, ανατέμνει τη ζωή που πέρασε, εκτιμά τη ζωή που θα ‘ρθει και υπομένει τις αλλαγές με στωικότητα και γνώση. Ποια, άραγε, είναι η γνώση της ζωής, που απέκτησε ο αιωνόβιος (και αθυρόστομος ενίοτε) Ισμαήλ μπέης; Όσο κι αν φαίνεται οξύμωρο η γνώση της ζωής ταυτίζεται με τη συνείδηση του θανάτου μας και της ασημαντότητας μας. Ο παππούς Ισμαήλ, συντηρητής του παλιότερου κρουστικού και μηχανικού ρολογιού με δίσκο σε όλη την Αυτοκρατορία (που μετρά τις οθωμανικές ώρες οι οποίες καταμερίζονται σε 12 την ημέρα και 12 τη νύχτα και αυξομειώνονται σε διάρκεια κατά εποχή του χρόνου) και παρατηρητής των αέναων κινήσεων των ουράνιων σωμάτων, ξέρει καλά σύμφωνα και με την Τούρκικη παροιμία που χρησιμοποιεί, πως: «Κάθε μάνας γέννα πεσκέσι του θανάτου». Με άλλα λόγια, πως όλη η ύπαρξή μας είναι ένα στιγμιαίο πέρασμα μπροστά στον αδηφάγο χρόνο, μια ελαφρά ρυτίδα στη ροή του ποταμού της ανθρώπινης ιστορίας. Η διαπίστωση όμως αυτή, της ανθρώπινης ματαιότητας, τον οδηγεί και στην καταδίκη της ανθρώπινης ματαιοδοξίας. Αντιμετωπίζει τα ανθρώπινα πάθη σκωπτικά και με την κατανόηση που μόνο η σοφία προσδίδει, γνωρίζοντας πως ο μόνος τρόπος που καταξιώνει την ανθρώπινη ζωή είναι η συμφιλίωση με τη μοίρα και τη φυσική νομοτέλεια. Βαθύτατα ανθρωπιστής διακηρύσσει, αυτό που περικλείει συμβολικά και ο τίτλος του βιβλίου: « Ένα Ιμαρέτ είναι η γη. Το ιμαρέτ του Θεού. Κι εμείς οι φτωχοί, τα ορφανά και οι ταξιδιώτες της ζωής που μας φιλοξενεί. Μας τρέφει, ανοίγει την αγκαλιά του, μας δέχεται και μας επιτρέπει να απολαύσουμε τη ζωή. Κι εμείς θαρρούμε πως το διαφεντεύουμε......Μας άφησε ο Θεός αυτό το Ιμαρέτ να το διαχειριστούμε κι εμείς αρπάζουμε, κλέβουμε, αδικούμε, εκμεταλλευόμαστε, διεκδικούμε όλο και περισσότερα, μέχρι την ώρα που θα επιστρέψουμε το τομάρι μας εκεί που ανήκει, στο χώμα. Και θα αξίζει τότε με όσο ενός βοδιού ή ενός προβάτου, τίποτε παραπάνω.» Το Ιμαρέτ, λοιπόν, εκτός των άλλων, αναφέρεται και στην υπερφίαλη συμπεριφορά του ανθρώπινου είδους, που λησμονώντας τη μοναδική βεβαιότητα της ζωής, το θάνατο, δηλητηριάζει την έτσι κι αλλιώς σύντομη ύπαρξή του με μικροπρεπείς συμπεριφορές, αδικίες, έχθρες και πάθη. Μελετά ακόμη, την ύβρι, με την αρχαιοελληνική έννοια της αλαζονείας, και τις αυταπάτες των ανθρώπων που νομίζουν ότι μπορούν να ελέγξουν απόλυτα το μέλλον τους και να κατευθύνουν, κατά τις προθέσεις τους, τον ρου της ζωής και της ιστορίας. Τέλος είναι μια καταδίκη της δυσαρμονίας που προκαλεί αυτή τους η συμπεριφορά και δεν υπάρχει μεγαλύτερη δυσαρμονία για την ανθρώπινη ψυχή από το τυφλό μίσος. Και στο «Ιμαρέτ», οι κύριοι εκφραστές του φανατισμού, της απληστίας και του τυφλού μίσους είναι ο Φάσγανος και ο Ντογάν. Και να σημειώσω εδώ τη συμβολική ή μεταφορική αξία των ονομάτων των ηρώων (η οποία εντάσσεται στα πολλαπλά επίπεδα ανάγνωσης που προανέφερα), όπως αυτό της Αγνής-αγνότητα, Αναστασία-ανάσταση, Ντογάν που στα τούρκικα σημαίνει γεράκι και άλλων. Να επισημάνω ακόμη ότι η λέξη πατρίδα δεν προσδιορίζεται τόσο με εθνικά σύμβολα (κυρίως για τους Τούρκους, αφού η ελληνική συνείδηση έχει πλέον εμπεδωθεί στον ελληνικό πληθυσμό) όσο με την έννοια των πατρογονικών εστιών που η εγκατάλειψή τους και η επακόλουθη προσφυγιά πληγώνει βαθύτατα τους Οθωμανούς, μετά την προσάρτηση της Άρτας στο ελληνικό έδαφος, όσο θα πλήγωνε και λίγα χρόνια αργότερα τις χιλιάδες Ελλήνων Μικρασιατών προσφύγων που ξεριζώθηκαν βίαια από τα εδάφη τους, το πλήθος Θρακιωτών από την Ανατολική Θράκη, το πλήθος Κυπρίων. Ολοκληρώνοντας θα ήθελα να σημειώσω ότι το εν λόγω μυθιστόρημα θα μπορούσε να διαδραματίζεται σε οποιαδήποτε πόλη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με πολυπολιτισμικό και πολυφυλετικό ανθρώπινο στοιχείο αντίστοιχο με αυτό της Άρτας. Η τοποθέτησή του στην Άρτα έχει να κάνει με τη συγκινησιακή φόρτιση που ο γενέθλιος τόπος ασκεί πάνω μου, ενώ η μυθοπλασία και τα νοήματά του δεν περιορίζονται από όρια του συγκεκριμένου τόπου.

Ο Γιάννης Καλπούζος γεννήθηκε στο χωριό Μελάτες της Άρτας το 1960. Από το 1982 ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Έχει γράψει ποιητικές συλλογές, μυθιστορήματα και μία συλλογή διηγημάτων. Επίσης, από το 1995 έχει υπογράψει τους στίχους 65 τραγουδιών πολλά από τα οποία έγιναν επιτυχίες, καθώς και τους στίχους 18 τραγουδιών στο παιδικό θέατρο Τρυφεράκανθος.

Ένα μαγευτικό ταξίδι στο σύμπαν

Ένα μαγευτικό ταξίδι στο σύμπαν μέσα από τις πιο σύγχρονες αντιλήψεις που επικρατούν στην επιστημονική κοινότητα με ξεναγό τον καθηγητή αστροφυσικής του ΑΠΘ Λουκά Βλάχο απολαύσαμε στην ασφυκτικά γεμάτη - και πάλι - αίθουσα του βιβλιοπωλείου. Γοητευτικός στο λόγο του τον οποίο συνόδευσε με οπτικό υλικό ο Λ.Β. εντυπωσίασε και ενθουσίασε το ακροατήριο ξεκινώντας με τη σημαντική παρατήρηση ότι η επιστήμη αναζητά την αλήθεια μέσα από το πείραμα και την παρατήρηση κι ότι οι θεωρητικές προτάσεις, σκέψεις και υποθέσεις είναι χωρίς αξία αν δεν αποδειχθούν από τα πειράματα. Μίλησε για τη δημιουργία του σύμπαντος και τη θεωρία της μεγάλης έκρηξης (το περίφημο Bing Bang) για την ειδική και τη γενική θεωρία της σχετικότητας και το τηλεσκόπιο του HUBBLE, για τη διαστολή του σύμπαντος και την εξέλιξή του με βάση όσα γνωρίζουμε σήμερα, για να καταλήξει πως το σίγουρο είναι ότι • Η κοσμολογία περνά μια γόνιμη και δημιουργική περίοδο και περιμένουμε σύντομα συνταρακτικές αναταράξεις… • Για τους αστροφυσικούς … η «κρίση» είναι υπέροχο πράγμα… γιατί γεννά το νέο.. • Η αστροφυσική περιμένει τους νέους και τις νέες γιατί το σύμπαν είναι εδώ να το ανακαλύψουν. Η συζήτηση που ακολούθησε ήταν αντάξια της ομιλίας και η εκδήλωση έκλεισε με την υπόσχεση του βιβλιοπωλείου να γίνουν ακόμα δύο ή τρεις αντίστοιχες εκδηλώσεις αμέσως μετά το καλοκαίρι στα πλαίσια του εορτασμού του Διεθνούς έτους αστρονομίας. Παρακολουθείστε ηλεκτρονικά την ομιλία κάνοντας κλικ ΕΔΩ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ

Το βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ

συμμετέχει στο γιορτασμό 2009 Διεθνές έτος Αστρονομίας 400 χρόνια από την πρώτη χρήση του τηλεσκοπίου από τον Γαλιλαίο και σας προσκαλεί στην ομιλία με θέμα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ

ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ

Θα μιλήσει ο καθηγητής αστροφυσικής του τμήματος Φυσικής στο Αριστοτέλειο Παν/μιο Θεσ/νίκης

ΛΟΥΚΑΣ ΒΛΑΧΟΣ

τη Δευτέρα 4 Μαΐου 2009, στις 8:30 μ.μ.

στο βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ

(Δημάρχου Ι. Ανδρεαδάκη 49, πρώην Πεσ. Μαχητών, Λιβαδειά).

Ο Γαλιλαίος δείχνει στον Δόγη της Βενετίας Λεονάρντο Ντονά το τηλεσκόπιο

ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ

(Δημιουργία, δομή και εξέλιξη)

Κοσμολογία είναι η επιστήμη που μελετά το σύμπαν ως σύνολο. Χρησιμοποιώντας την επιστημονική μέθοδο, προσπαθεί να ανιχνεύσει την δημιουργία του, την σημερινή του δομή και την εξέλιξή του. Όπως όλες οι επιστήμες, η κοσμολογία δημιουργεί υποθέσεις και θεωρίες για το σύμπαν οι όποιες κάνουν συγκεκριμένες προβλέψεις για φαινόμενα που μπορούμε να τα επιβεβαιώσουμε με παρατηρήσεις. Με βάση πάντα τις παρατηρήσεις, οι θεωρίες μπορεί να απορριφτούν ή να τροποποιηθούν έτσι ώστε να ερμηνεύσουν τα δεδομένα. Σήμερα η επικρατέστερη θεωρία για τη δημιουργία και την εξέλιξη του σύμπαντος είναι η θεωρία της ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΡΗΞΗΣ. Στη διάλεξη θα παρουσιάσουμε τη θεωρία αυτή και τις παρατηρήσεις που τη στηρίζουν αλλά και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει για να ερμηνεύσει τις νεώτερες παρατηρήσεις. Τέλος θα συζητήσουμε τους περιορισμούς που θέτουν τα σύγχρονα πειράματα σε όλες τις θεωρίες για το σύμπαν αλλά και τις δικές σας ερωτήσεις και ανησυχίες σε θέματα που συνδέονται με τη σύγχρονη κοσμολογία.

Η ομιλία εντάσσεται στα πλαίσια των εορτασμών που θα γίνουν σε όλο τον κόσμο το 2009 για το ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΤΟΣ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ. Το 2009 αποτελεί ένα χρόνο σταθμό για την αστρονομία, γιατί συμπληρώνονται 400 χρόνια από την πρώτη χρήση του τηλεσκοπίου από τον Γαλιλαίο. Με αφορμή αυτήν την επέτειο η Διεθνής Αστρονομική Ένωση (IAU) και η UNESCO οργανώνουν σε όλο τον κόσμο σειρές από εκδηλώσεις για τα επιτεύγματα της σύγχρονης αστρονομίας και την προσφορά της στην ανθρωπότητα και στον πολιτισμό μας (http://www.astronomy2009.org/general/).

Ο Λουκάς Βλάχος γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Λιβαδειά, είναι καθηγητής αστροφυσικής του Τμήματος Φυσικής του Α.Π.Θ (http://www.astro.auth.gr/~vlahos). Απέκτησε το πτυχίο Φυσικής από το Τμήμα Φυσικής του Α.Π.Θ. το 1972 με άριστα και συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Maryland , Η.Π.Α., όπου και απέκτησε τα πτυχία M.Sc. (1976) και Ph.D. (1979). Από το 1981 μέχρι το 1985 εργάστηκε στο Πανεπιστήμιο του Maryland και ήταν υπεύθυνος ερευνητικών προγραμμάτων που χρηματοδοτούσε η NASA. Το 1985 επέστρεψε στο Τμήμα Φυσικής του Α.Π.Θ., όπου και εργάζεται μέχρι σήμερα. Έχει δημοσιεύσει πάνω από εκατό (100) εργασίες σε διεθνή περιοδικά με κριτές και το έργο του έχει γίνει ευρέως γνωστό, όπως δείχνουν και οι περισσότερες από χίλιες τριακόσιες (1300) αναφορές που έχουν γίνει σ’ αυτό. Είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Αστρονομικής Εταιρίας (http://www.helas.gr/) και πολλών διεθνών οργανισμών.

Το Παγκόσμιο Έτος Αστρονομίας

Η Διεθνής Αστρονομική Ένωση ανακήρυξε το 2009 ως Παγκόσμιο Έτος Αστρονομίας με κεντρικό θέμα «Το Σύμπαν: Δικό σας να το Ανακαλύψετε» Το Παγκόσμιο Έτος Αστρονομίας 2009 σηματοδοτεί την τετρακοσιοστή επέτειο της πρώτης αστρονομικής παρατήρησης με τηλεσκόπιο από τον Γαλιλαίο (Galileo Galilei). Σε όλη τη διάρκεια του έτους αυτού θα γίνει παγκόσμιος εορτασμός της αστρονομίας και της συμβολής της στην κοινωνία και στον πολιτισμό, με έντονη έμφαση στην εκπαίδευση, στην ενεργοποίηση του κοινού και στη συμμετοχή των νέων ανθρώπων σε δραστηριότητες που θα συμβούν σε εθνικό, διεθνές και παγκόσμιο επίπεδο. Το Παγκόσμιο Έτος Αστρονομίας 2009 έχει εγκριθεί από την UNESCO, η οποία και συνέστησε στα Ηνωμένα Έθνη την υιοθεσία της έγκρισης αυτής. H Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ εξέδωσε ψήφισμα στο τέλος του 2007 υποστηρίζοντας την πρωτοβουλία αυτή. Το όραμα του Διεθνούς Έτους Αστρονομίας είναι να βοηθήσει τους ανθρώπους να ανακαλύψουν και πάλι τη θέση τους στο Σύμπαν μέσα από τον ουρανό, και έτσι να συμμετάσχουν με μια προσωπική αίσθηση θαυμασμού και ανακαλύψεως. Κάθε ένας θα πρέπει να συνειδητοποιήσει την επίδραση της Αστρονομίας και των άλλων βασικών επιστημών στην καθημερινή μας ζωή και να κατανοήσει το πώς η επιστημονική γνώση μπορεί να συνεισφέρει σε μια πιο ισορροπημένη και ειρηνική κοινωνία.

Το βιβλιοπωλείο μας συμμετέχει στο γιορτασμό του Παγκόσμιου Έτους Αστρονομίας 2009, διοργανώνοντας εκδήλωση με ομιλητή τον συμπολίτη μας καθηγητή αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Λουκά Βλάχο τη Δευτέρα 4 Μαΐου .

Περισσότερα στην επόμενη ανάρτηση.

ΠΑΝΟΣ ΝΙΚΟΥ: Ενας λιβαδειώτης ποιητής μαζί μας την Τετάρτη 29 Απριλίου

Πάνος Νίκου, Κίνηση Προσαρμογής, Αθήνα: Γαβριηλίδης 2008, σ. 53. «Περίεργος και ζωντανός» - σύμφωνα με τον αυτοπροσδιορισμό του ποιητικού εγώ στο ομώνυμο ποίημα, ο Πάνος Νίκου είναι ένας ποιητής που, με αδιάλειπτη εγρήγορση, πασχίζει να γειώσει τις «ιδέες», όπως ο ίδιος συχνά αποκαλεί τις έννοιες του χρόνου, του έρωτα, του θανάτου, στην απτή πραγματικότητα: Οι ιδέες μου/ ψάχνουν μια γη να καταλήξουν / σαν χαρτιά που τα ταξιδεύει ο άνεμος. Ολιγογράφος και ώριμος ποιητικά σ’ αυτήν τη δεύτερη συλλογή του δεν επιχειρεί να παγιώσει μια ανθρωπογεωγραφία με συγκεκριμένους άξονες αναφοράς, αλλά δημιουργεί ένα πλέγμα προβληματισμών που θα μπορούσαν να στεγαστούν σε δύο μεγάλες κατηγορίες-ισοτοπίες: α) θάνατος/χρόνος/έρωτας, β) φύση/ιστορία. Στην ποίηση του Νίκου η ανθρώπινη περιπέτεια δεν υποτάσσεται στο ζόφο του ντετερμινιστικά προσδιορισμένου τέλους της, αλλά υποστασιώνεται από τις εκάστοτε «κινήσεις προσαρμογής» που ορίζουν τη διαδρομή. ΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ Ένας ψίθυρος στις μεγάλες σιωπές. Σημαίες στ’ ανοιχτά. Αρχιμάστορες σμιλεύοντας πέτρες. Γεράνια που απ’ τα χαλάσματα κοκκινίζουν το μέλλον μας. Ανεμώνες που σκαρφαλωμένες στα βράχια πολιορκούν το εγώ μας. Γυμνά κλαδιά που χορεύουν στο λευκό του χιονιού. Συννεφιά στον ουρανό της ερήμου. Χρωματιστά κτίρια καρφωμένα στις γκρίζες λεωφόρους. Νερό στα πόδια των δέντρων. ΨΑΧΝΩ Τόσος κόσμος σήμερα στην πλατεία κι εγώ ψάχνω να μιλήσω. Τόσος θόρυβος κι εγώ ψάχνω τον ήχο των λέξεων πιο δυνατό απ’ τον ήλιο. Δε θέλω άλλο φως. Φαντάζομαι το βλέμμα σου. Το βλέμμα σου θέλω. Ο Πάνος Νίκου γεννήθηκε στη Λιβαδειά. Σπούδασε χημικός μηχανικός. Ζει κι εργάζεται ως σύμβουλος επιχειρήσεων στην Αθήνα. Αυτή είναι η δεύτερη ποιητική του συλλογή. Η πρώτη με τίτλο Τάσεις Ισορροπίας εκδόθηκε το 1994.

«Σκλάβοι της Ελευθερίας» Giuseppe Conte

Ναυτικοί ήρωες και δουλέμποροι

Του Νίκου Βατόπουλου

Ένα κράμα ναυτικής περιπέτειας και θαλασσινού μελοδράματος με φόντο τον αποικιοκρατικό κόσμο την εποχή της Γαλλικής Επανάστασης, είναι το μυθιστόρημα του Ιταλού Τζουζέπε Κόντε (γεν. 1945). Αν σας αρέσουν τα κλασικά μυθιστορήματα που εξάρουν τα αποθέματα ψυχής, αφοσίωσης, αυταπάρνησης, έρωτα, σκληρότητας και στοχασμού στη φύση της ζωής και του θανάτου, το «Σκλάβοι της Ελευθερίας» («Il Terzo Ufficiale») είναι ένα βιβλίο που δύσκολα θα αφήσετε από τα χέρια σας. Αυτό «έπαθα» κι εγώ. Άρχισα να το διαβάζω από περιέργεια, ομολογώ δεν ήξερα τον συγγραφέα αλλά κάτι με τράβηξε. Έχω αδυναμία στις θαλασσινές περιπέτειες, στις ιστορίες με αντιξοότητες και προκλήσεις, πόσω μάλλον όταν ο ιστορικός περίγυρος είναι τόσο ελκυστικός: ένα εμπορικό ιστιοφόρο σαλπάρει από τη Νάντη (που σαν το Λίβερπουλ πλούτιζε από τα σκλαβοπάζαρα), στα τέλη του 18ου αιώνα, με τελικό προορισμό τις Δυτικές Ινδίες αφού πρώτα κάνει στάση στην Αφρική, στη Γουινέα για να «φορτώσει» ανθρώπινο εμπόρευμα. Την ιστορία, που διαδραματίζεται λίγο πριν και λίγο μετά το σημαδιακό έτος «1792», αφηγείται ο Γιαν Κεργενέκ, νεαρός μούτσος τότε, που, χωρίς να γνωρίζει καν ανάγνωση και γραφή, άφησε τα λάχανα και τα χωράφια για να μπαρκάρει. Ο Γιαν αποκτά το ίνδαλμά του. Είναι ο «Τρίτος Πλοίαρχος» (ο τίτλος του βιβλίου στα ιταλικά), ο Ιταλός Φλοριάνο ντι Σανταφλόρα. Ο Φλοριάνο έχει όλα τα στοιχεία του ηρωισμού. Είναι λιγομίλητος, σκεφτικός, ατρόμητος, με παρελθόν, διαβασμένος, καταφεύγει στα βιβλία του και δείχνει να γνωρίζει και να καταλαβαίνει πολύ περισσότερα απ’ όσα δείχνει. Με τον Γιαν αναπτύσσουν μια σχέση δασκάλου - μαθητή. Η διαφορά ηλικίας τους είναι - δεν είναι δέκα χρόνια, αλλά αυτά που τους χωρίζουν (εμπειρίες, μόρφωση, σεξ, κακουχίες) γίνονται ένας «ωκεανός» που επισφραγίζει την αφοσίωση. Όταν, με τα πολλά, φθάνουν στη Γουινέα, ο Φλοριάνο ξεχωρίζει μια νεαρή Αφρικάνα, την παίρνει υπό την προστασία του και την ερωτεύεται. Ο παράνομος δεσμός αλλά και η περιφρόνηση προς τον νόμο του πλοίου, γίνονται η αφορμή για χιονοστιβάδα επεισοδίων, ορισμένα από αυτά με πολύ σκληρές σκηνές. Μετά την ανταρσία των «καλών» στο πλοίο, ο Φλοριάνο (που σώζεται από τους ναύτες του) ιδρύει στη Γουινέα μια ελεύθερη πόλη. Αλλά, τίποτε, δεν μπορεί να είναι προβλέψιμο και οι εξελίξεις είναι γοργές. Αυτό το πλαίσιο, που μπορεί σε ορισμένους να θυμίζει «Κλασικά Εικονογραφημένα», έτσι απλοϊκά παρουσιασμένο, είναι η ραχοκοκαλιά ενός θαυμάσιου μυθιστορήματος, από τα ωραιότερα και τα πιο ψυχαγωγικά που έχω διαβάσει τον τελευταίον καιρό. Υπάρχουν σελίδες και σκηνές, και ψυχικές και σωματικές συγκρούσεις, μεγάλης δύναμης, ομορφιάς και ουσίας. Και ο Τζουζέπε Κόντε ξετυλίγει έναν ύμνο στην ελευθερία, χωρίς «κοιλιές» και «αδύναμα σημεία». Άξιοι οι συνειρμοί στους Νταφόε, Κόνραντ και Μέλβιλ. Οι χαρακτήρες που έπλασε ο Κόντε αντλούν από ένα τεράστιο απόθεμα κοινού θυμικού από τη λογοτεχνία και τον κινηματογράφο. Εξαιρετική η μετάφραση της Δήμητρας Δότση.

Εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 17/4/2009

Giuseppe Conte «Σκλάβοι της Ελευθερίας»

μετ. Δήμητρα Δότση.

Εκδόσεις Πόλις, σελ. 372

Καλό Πάσχα

(Αμφίκλεια 1960, από το φακό και το αρχείο του Δημήτρη Καλπύρη)

Πάσχα στη Ρούμελη. Ξύλινες σούβλες και γύρισμα δίχως μηχανική υποστήριξη.

Εικόνες μιας άλλης εποχής.

Τόσο κοντινής ... αλλά ... και τόσο μακρινής.

ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ

Δείπνο Ανάστασης με την πένα του Κώστα Ακρίβου

Φωτογραφία από μια επίσκεψη του συγγραφέα στον λόφο του Γολγοθά στο μοναστήρι της Παναγίας Ξενιάς το 1967

Ένα από τα 17 διηγήματα του νέου βιβλίου του Κώστα Ακρίβου «Τελετές ενηλικίωσης» διαλέξαμε να σας προσφέρουμε τις Πασχαλινές μέρες που έρχονται. Ένα κείμενο που δένει με μοναδικό τρόπο, τα ουσιαστικά μηνύματα των γιορτινών ημερών με εικόνες και πράξεις μιας εποχής που σιγά σιγά ξεθωριάζει, ακόμα κι από τις μνήμες μας …

Μια μπλουτζίν πασχαλιά

1988, Μεγάλη Εβδομάδα. Η άνοιξη σε όλο το μεγαλείο: νερά που από χιόνι γίνονται τρεχούμενα, καινούριες μυρωδιές της γης, φρέσκα χρώματα, βελάσματα ζώων που η μοίρα τους το ‘χει να καταλήξουν στο αίμα. Βαδίζουν σ’ ένα δρόμο γεμάτο λάσπες. Ο άντρας με σηκωμένα τα μανίκια, ξερακιανός, μια στυφή πίκρα στο μάτι, το μπόι του ένα κεφάλι κάτω απ’ τον ήλιο. Στον ώμο έχει το αρνί – αυτός το έσφαξε, με τα ίδια του τα χέρια. Δίπλα ένα αδύνατο αγόρι’ αμίλητο κι αυτό, αγωνίζεται να τον φτάσει στο δρασκέλισμα και στο ύψος. Στα χέρια κρατάει μια νάιλον σακούλα με τη συκωταριά και τα εντόσθια. Προχωράει μα ο νους του είναι αλλού: δεν βλέπει την ώρα να συναντηθεί με τους φίλους του, να βγουν στο λόγγο για να κόψουν ξύλα που τα θέλουν να κάψουν τον «Ιούδα» το απόγευμα της Λαμπρής. Φαντάζεται τη σκηνή και χαμογελάει. Σκέφτεται τη φωτιά που θα μπουμπουνίσει τον προδότη και δεν νιώθει ούτε κούραση ούτε βάρος στα χέρια. Έχουν φτάσει στα πρώτα σπίτια του χωριού. Ασβεστωμένα όλα, οι κήποι φίσκα στο λουλούδι. Μονάχα ένα δίπατο ξεχωρίζει. Απεριποίητο, η αυλή χορταριασμένη, τα παραθυρόφυλλα κλειστά, ξεραμένος κι ο ασβέστης στους τοίχους. Ο άντρας κόβει λίγο το βήμα και λοξοκοιτάει. Το παιδί σκύβει κι άλλο το κεφάλι. Προχωρούν ένα δυο βήματα και ύστερα κοντοστέκονται. Το βλέμμα του παιδιού συνεχίζει να μένει καρφωμένο στο χώμα’ στ’ αφτιά του έχει το πείραγμα από τα άλλα παιδιά στο σχολείο: «Ρε συ, να το μούλικο η αδερφή σου!» και με κακία τού δείχνουν ένα κορίτσι με μεγάλα και πράσινα μάτια. Μεγάλα και πράσινα σαν του… Του πατέρα του. Μόνο τα μάτια του πατέρα του έχουν το σχήμα και το χρώμα του άγουρου αμύγδαλου. Απ’ αυτόν τα κληρονόμησε η Αγγελικούλα, δικά του είναι. Του πατέρα που, όταν πριν από χρόνια εγκαταστάθηκε στο χωριό τους η «ξένη», αυτός βρήκε απάγκιο τα σκέλη της. Όταν γεννήθηκε η μικρή, τότε ήταν που το χωριό ήρθε και βούιξε. Η μάνα του πήρε να μαραζώνει, και η μία και η άλλη γιαγιά ως και μάγια έριξαν στην ποίξα και τη δείξα. Το αγόρι άκουγε τα κλάματα, τις κατάρες, τους ολονύχτιους καβγάδες. Έτσι μεγάλωσε και με τέτοια σκοτεινιά στην καρδιά ανηφόρισε τα έντεκα χρόνια της ζωής του. Όλα αυτά κράτησαν μέχρι πριν από ένα χρόνο. Τότε, εντελώς ξαφνικά και χωρίς να δώσει λόγο σε κανένα, ξέκοψε ο πατέρας απ’ την «ξένη». Δεν ξαναπάτησε σπίτι της ούτε ακούστηκε σχόλιο σε βάρος του. Έφευγε νωρίς για τα κτήματα, γύριζε στην ώρα του. Οι γυναίκες σάστισαν μα δεν έβγαλαν τσιμουδιά μην τυχόν και ταράξουν την ανέλπιστη τύχη. Το αγόρι δεν έλεγε κι αυτό τίποτα από φόβο μη ματιάσει τη γαλήνη του σπιτικού. Αραίωσαν και στο σχολείο τα πειράγματα. Το βράδυ στην προσευχή του τραύλιζε ευχαριστημένο: «Μπρα… Μπράβο, Θε… θε.. θεούλη…» Το περασμένο καλοκαίρι χτύπησε την πόρτα τους μια γειτόνισσα. «Το και το» τους είπε. Και ύστερα σιγανά μα χαιρέκακα: «Όλα εδώ πληρώνονται!» Ποια; Βρήκαν οι γιατροί στο αίμα της «ξένης» κάτι κακό και δεν της έμελλε ακόμα πολύς καιρός. Το βράδυ την ώρα του φαγητού όλοι κρυφοκοίταζαν τον πατέρα να δουν πώς θα αντιδράσει’ με χαρά, όπως λίγο πολύ και οι υπόλοιποι άντρες του χωριού, ή μήπως με οργή και ταραχή; Τίποτα. Λες και δεν είχε συμβεί το παραμικρό, τελείωσε αυτός σιωπηλός το φαγητό του και ύστερα τους καληνύχτισε - ήταν «πολύ κουρασμένος». Έτσι κύλησε ο καιρός. Αναστέναξαν όλοι στην οικογένεια’ μαύρο σύννεφο πέρασε πάνω απ’ το κεραμίδι τους και τώρα τραβούσε να ρίξει αλλού την μπόρα. Έφτασε το καλοκαίρι, το φθινόπωρο, ήρθαν οι μέρες του Χριστού, τελείωσαν κι αυτές, άρχισε να πρασινίζει ξανά ο τόπος και τώρα, στα ξαφνικά, να ο πειρασμός και η κακιά στιγμή: οι δυο τους έξω απ’ το διαολεμένο σπίτι. Ο πατέρας πήρε σιγά σιγά ν’ απομακρύνεται, δεν ήταν καιρός για πισωγυρίσματα. Κάποια στιγμή γύρισε το κεφάλι να δει πού είναι και τι κάνει το παιδί. Ο μικρός είχε καρφωμένα τα μάτια στο σπίτι και δεν έλεγε να κουνηθεί από τη θέση του. Μα τι στο καλό συνέβαινε; Τις επόμενες κινήσεις του γιου του ο άντρας τις είδε και τις έζησε όπως σε μεγάλο πυρετό. Δίχως άλλη κουβέντα, χωρίς να γυρίσει να τον κοιτάξει ή να ζητήσει τη γνώμη του, το αγόρι άνοιξε το βήμα, μπήκε στην ξένη αυλή, προχώρησε ανάμεσα στα αφρόντιστα παρτέρια και πήρε να ανεβαίνει βιαστικά τη σκάλα. Σταμάτησε έξω από την πόρτα. Σήκωσε το χέρι και χτύπησε. Πέρασε ένα λεπτό, δύο, ένας ολόκληρος αιώνας. Ακούστηκε η σκουριασμένη πόρτα να τρίζει και εμφανίστηκε ένα κοριτσίστικο πρόσωπο με μάτι τσάγαλο. Έμειναν βουβά τα δυο παιδιά, το ένα να κοιτάζει το άλλο. Ύστερα κάτι είπε το αγόρι και έκανε μια κίνηση σκύβοντας. Κατέβηκε τρέχοντας τις σκάλες, πήγε και στάθηκε δίπλα του λαχανιασμένο. Ο άντρας δεν γύρισε να το κοιτάξει. Συνέχισαν το δρόμο αμίλητοι. Η μάνα τούς περίμενε στην εξώπορτα: «Ζαφείρη, αργήσατε… Ανησύχησα…» Πέρασαν μέσα. Πήρε τα πανωφόρια τους, φρόντισε να σκουπίσουν την υγρασία απ’ το πρόσωπο. Κάθισαν να φάνε. Είχε μαγειρέψει το αγαπημένο του φαγητό: χλωρά κουκιά με άνηθο. Το ψωμί ζεστό, έκοβαν τα χέρια, άλεθε η πείνα τους. Το βράδυ εντόσθια να κάνουν μαγειρίτσα δεν είχαν’ δεν ρώτησε όμως να μάθει το γιατί. Μυστήρια πλάσματα οι μάνες: ξέρουν να διαβάζουν με το μέσα μάτι, να μην ξοδεύουν λόγια εκεί που δεν πρέπει. Για να νοστιμίσει το δείπνο της Ανάστασης, τσούγκρισαν δυο τρία αβγά παραπάνω, γέμισε κόκκινα τσόφλια το καλό τραπεζομάντιλο, ήπιαν κρασί, κοιμήθηκαν αγγελούδια. Την τρίτη μέρα του Πάσχα κατέβηκαν με το αγροτικό στην πόλη. Ξάνοιγε ο καιρός και θα ‘πρεπε να προμηθευτούν υλικά για το φράχτη, σπόρους για τον μπαξέ, κλωστές και νήματα η μάνα. Λίγο πριν το μεσημέρι βρήκε την ευκαιρία και τον τράβηξε μέσα σ’ ένα μαγαζί με ρούχα αντρικά. Ο Ανδρέας ήταν το πρώτο αγόρι στο Γλυφονέρι που φόρεσε Levis 501, πεντάτσεπο, εφαρμοστό, με ραφές στο πλάι. Δώρο του πατέρα, το μοναδικό που πήρε ποτέ απ’ αυτόν. Επειδή είχε μπει στο δρόμο με τα ακυβέρνητα υγρά και τις ακριβές σιωπές. Άντρας πια, τόσα χρόνια μετά, και το ‘χει φυλαγμένο. Κειμήλιο πολύτιμο.

Το βιβλίο "Τελετές ενηλικίωσης" του Κώστα Ακρίβου, με υπότιτλο Μια ζωή σε δεκαεφτά επεισόδια, πραγματεύεται το μείζον ζήτημα των πολλαπλών πλευρών ενηλικίωσης και των ανεξίτηλων ιχνών που αποτυπώνονται στην ψυχή, στον χαρακτήρα και συνεπώς στη συμπεριφορά του εφήβου αργότερα, ως ενήλικα. Όλες οι ιστορίες διαπερνώνται, είτε από το ρίγος του παιδιού και του έφηβου μπρος στην προσδοκία της ζωής που ανοίγεται στο βάθος του χρόνου και στη συνειδητοποίηση της ροής των χυμών που αρχίζουν να αναβλύζουν μέσα στο σώμα του, είτε από την λύπη και την μελαγχολία που προκύπτει από την λειτουργία της ανάμνησης, όταν εκείνος που υπήρξε κάποτε νέος αναδιηγείται την ωραιότητα της νεότητάς του καθισμένος στο στασίδι των γηρατειών. Εκείνος που ενώνει τις διηγήσεις είναι ο Αντρέας. Ο συγγραφέας δηλαδή χρησιμοποιεί το ίδιο όνομα για τους ήρωές του και μάλιστα, κάποιες φορές, το ίδιο πρόσωπο τον γιο του Λαυρέντη, τον Αντρέα, που όταν μεγαλώνει γίνεται γιατρός. Στο εξαιρετικής ευαισθησίας διήγημα "Μια μπλου τζιν πασχαλιά" ο Αντρέας είναι ο πιτσιρίκος, που αποδίδει πολλαπλά δικαιοσύνη, δίνοντας αφ’ ενός άφεση στον πατέρα του για τις ηθικές του παρασπονδίες, σπάζοντας αφ’ ετέρου την κοινωνική καραντίνα στην οποία έχει θέσει το χωριό την εξώγαμη αδερφούλα του, κάνοντας μια χειρονομία αγάπης προς αυτήν. Έτσι κι αλλιώς ο Ακρίβος σ’ όλες τις μικρές ιστορίες του δικαιολογεί τις άνομες, τις ανήθικες πράξεις των ηρώων του δημιουργώντας τα πλαίσια των δικαιολογιών τους. Βάζει τους φταίχτες να πληρώνουν και ταυτόχρονα οδηγεί τον αναγνώστη να δίνει άφεση αμαρτιών. Απόσπασμα από κριτική του Γιώργου Χ. Θεοχάρη που θα δημοσιευτεί σε προσεχές τεύχος του περιοδικού ΔΙΑΒΑΖΩ

Ο Κώστας Ακρίβος έχει γεννηθεί το 1958 στις Γλαφυρές Βόλου και υπηρετεί ως φιλόλογος στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Βιβλία του: Η Δοτική του Χάους (Νέα Σύνορα-Λιβάνης), Αλλοδαπή (Νέα Σύνορα-Λιβάνης), Στο κάτω κάτω της γραφής είναι ένα ψέμα (Κέδρος), Το γέλιο της έκτης μέρας (Κέδρος), Κίτρινο ρώσικο κερί (Κέδρος), Σφαίρα στο βυζί (Κέδρος), Καιρός για θαύματα (Κέδρος), Πανδαιμόνιο (Μεταίχμιο), Τελετές ενηλικίωσης (Μεταίχμιο) κ.ά.

Στο βιβλιοπωλείο μας, παρουσίασε το βιβλίο του «Πανδαιμόνιο» το Φεβρουάριο του 2008.

Η ΜΑΝΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ : Βάρναλης Κώστας

Χαρακτικό της Βάσως Κατράκη

Η ΜΑΝΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

Πώς οι δρόμοι εβωδάνε με βάγια στρωμένοι,

ηλιοπάτητοι δρόμοι και γύρω μπαξέδες ! Η χαρά της γιορτής όλο πιότερο αξαίνει και μακριάθε βογγάει και μακριάθε ανεβαίνει. Της οργής και του μίσους τη θρέψαν οι αέρες τη χαρά της λαοθάλασσας τούτης που βόγγει. Πόσες νύχτες λεφκές, πόσες μάβρες ημέρες οι κρυφές, οι μουγγές τήνε θρέψαν φοβέρες. Α ! πώς είχα σα μάνα κ' εγώ λαχταρήσει (είταν όνειρο κ' έμεινεν, άχνα και πάει) σαν και τ' άλλα σου αδέρφια να σ' είχα γεννήσει κι' από δόξες αλάργα κι' αλάργ’ από μίση ! Ένα κόκκινο σπίτι σ' αβλή με πηγάδι. . . και μια δράνα γιομάτη τσαμπιά κεχριμπάρι. . . νοικοκύρης καλός να γυρνάς κάθε βράδι, το χρυσό, σιγαλό και γλυκό σαν το λάδι. Κι' άμ' ανοίγεις την πόρτα με πριόνια στο χέρι, με τα ρούχα γεμάτα ψιλό ροκανίδι, (άσπρα γένια, άσπρα χέρια) η συμβία περιστέρι ν' ανασαίνει βαθιά τ' όλο κέδρον αγέρι. Κ' αφού λίγο σταθείς και το σπίτι γεμίσει τον καλό σου τον ήσκιο, Πατέρα κι' Αφέντη, η ακριβή σου να βγάνει νερό να σου χύσει, ο ανυπόμονος δείπνος με γέλια ν' αρχίσει. Κι ο κατόχρονος θάνατος θα ΄φτανε μέλι και πολλή φύτρα θ' άφηνες τέκνα κι' αγγόνια καθενού και κοπάδι, χωράφια κι' αμπέλι, τ' αργαστήρι εκεινού, που την τέχνη σου θέλει. Κατεβάζω στα μάτια τη μάβρην ομπόλια, για να πάψει κι' ο νους με τα μάτια να βλέπει. . . Ξεφαντώνουν τ' αηδόνια στα γύρω περβόλια, λεϊμονιάς σε κυκλώνει λεπτή μοσκοβόλια. Φέβγεις πάνω στην άνοιξη, γιέ μου καλέ μου, Άνοιξή μου γλυκιά, γυρισμό που δεν έχεις. Η ομορφιά σου βασίλεψε κίτρινη, γιέ μου, δε μιλάς, δεν κοιτάς, πώς μαδιέμαι, γλυκέ μου! Καθώς κλαίει, σαν της παίρνουν το τέκνο, η δαμάλα, ξεφωνίζω και νόημα δεν έχουν τα λόγια. Στύλωσέ μου τα δυο σου τα μάτια μεγάλα: τρέχουν αίμα τ' αστήθια, που βύζαξες γάλα. Πώς αδύναμη στάθηκε, τόσο η καρδιά σου στα λαμπρά Γεροσόλυμα Καίσαρας να ’μπεις ! Αν τα πλήθη αλαλάζανε ξώφρενα (αλιά σου !) δεν ήξεραν ακόμα ούτε ποιο τ' όνομά σου ! Κει στο πλάγι δαγκάναν οι οχτροί σου τα χείλη. . . ολερά ξεσηκώσανε τ' άγνωμα πλήθη κι' όσο ο γήλιος να πέσει και να ’ρθει το δείλι, το σταβρό σου καρφώσαν κι οχτροί σου καί φίλοι. Μα γιατί να σταθείς να σε πιάσουν ! Κι' ακόμα, σα ρωτήσανε : «Ποιός ο Χριστός;» τι ’πες «Νά με !» Άχ ! δεν ξέρει, τι λέει το πικρό μου το στόμα ! Τριάντα χρόνια παιδί μου δε σ' έμαθ' ακόμα ! Κώστας Βάρναλης Από «Το φως που καίει» εκδ. ΚΕΔΡΟΣ 2003

Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΚΑΙ Η ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Όπως είχαμε υποσχεθεί σε προηγούμενο post ανεβάζουμε σήμερα μια ευρεία περίληψη του θέματος που ανέπτυξε ο Δρ. Φιλοσοφίας Οικονόμου Γιώργος (16-3-09) στα πλαίσια του κύκλου εκδηλώσεων «Συγγραφείς και βιβλία που άλλαξαν τον κόσμο» με μια ομιλία που εντυπωσίασε, ενθουσίασε και καταχειροκροτήθηκε από τους φίλους του βιβλιοπωλείου.

Η άμεση δημοκρατία, όπως την ξέρουμε ιστορικά και όπως μας παραδίδεται από την Αθηναίων Πολιτεία και τα Πολιτικά του Αριστοτέλη, δημιουργείται από τους αγώνες του δήμου κατά των ανωτέρων στρωμάτων, των ευγενών και γαιοκτημόνων. Οι αγώνες επέτρεψαν την άμεση συμμετοχή όλων των πολιτών στη λήψη των αποφάσεων, στο νομοθετικό έργο και στις άλλες μορφές εξουσίας. Άμεση συμμετοχή σημαίνει χωρίς αντιπροσώπους και κόμματα. Για πρώτη και μοναδική φορά στην ανθρώπινη ιστορία ο δήμος είναι ο ουσιαστικός κυρίαρχος της πόλεως, εξ ου και ο όρος δημοκρατία (ο δήμος κρατεί, κυριαρχεί). Η κυριαρχία και η συμμετοχή επιτυγχάνεται με δύο θεσμούς: πρώτον, την «εκκλησία του δήμου» που επιτρέπει την άμεση παρουσία όλων των πολιτών στη νομοθετική και κυβερνητική εξουσία. δεύτερον, την «κλήρωσιν», η οποία επιτρέπει την εναλλαγή στην εκτελεστική και τη δικαστική εξουσία. Η κλήρωση είναι η ειδοποιός διαφορά της δημοκρατίας ενώ οι εκλογές η ειδοποιός διαφορά της ολιγαρχίας, όπως αναγνωρίζει και ο Αριστοτέλης αλλά και οι νεότεροι φιλόσοφοι Μοντεσκιέ και Ρουσσώ. Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται η ουσιαστική ανεξαρτησία των τεσσάρων εξουσιών (κυβερνητικής, εκτελεστικής, δικαστικής, νομοθετικής). Το σημαντικό και νευραλγικό όργανο της (άμεσης) δημοκρατίας είναι η απόδοση της δικαιοσύνης από όλους τους πολίτες και προς όλους τους πολίτες. Ουδείς εξαιρείται ούτε είναι υπεράνω υποψίας, υπεράνω του νόμου. Απαραίτητο προς τούτο στοιχείο είναι η ανεξαρτησία και η πραγματική αμεροληψία των δικαστών, ο αποκλεισμός της δυνατότητας διαφθοράς ή εξαγοράς τους. Για να εξασφαλισθεί αυτή η απαίτηση δεν υπάρχει άλλος τρόπος από τη συλλογική συμμετοχή όλων των πολιτών στην απονομή της δικαιοσύνης, είτε μέσω της εκκλησίας του δήμου είτε μέσω της κληρωτής βουλής των Πεντακοσίων είτε μέσω κληρώσεως στα πολυμελή τμήματα της Ηλιαίας. Η άμεση εναλλαγή στην εξουσία όλων των πολιτών, και όχι των κομμάτων, αποτελεί τη βασική αρχή της δημοκρατίας, την πολιτική ελευθερία όπως την περιγράφει ο Αριστοτέλης: «χαρακτηριστικό της ελευθερίας είναι το να άρχουν όλοι δι’ εναλλαγής». Η ούτως εννοημένη και πραγματοποιημένη ελευθερία συνιστά και εξασφαλίζει την ισότητα των πολιτών. Η πολιτική ισότητα είναι απόλυτη για όλους τους πολίτες και δεν έρχεται σε αντίφαση με την ελευθερία, όπως υποστηρίζει η ιδεολογία του φιλελευθερισμού. Η κοινωνική ζωή στο δημοκρατικό πολίτευμα ρυθμίζεται από κανόνες γενικής ισχύος, οι οποίοι συζητούνται και νομοθετούνται άμεσα από την κοινότητα, υφίσταται δηλαδή η κυριαρχία του γραπτού νόμου και όχι των ατόμων. Δεν υπάρχουν ιεραρχίες ούτε κράτος με την σημερινή έννοια, δηλαδή ένας μηχανισμός εξουσίας χωριστός από το σώμα της κοινωνίας και εφαρμοζόμενος επί της κοινωνίας. Δεν υπάρχουν οι «ειδικοί» της πολιτικής, οι επιστήμονες του Πλάτωνα, δεν υπάρχει επιστήμη της πολιτικής αλλά διαμάχη των δοξών. Ολες οι γνώμες μετρούν εξ ίσου και η πολιτική είναι υπόθεση όλων. Εκεί που απαιτούνται ειδικές γνώσεις, πείρα και ικανότητες οι άρχοντες εκλέγονται δια χειροτονίας (στρατηγοί, ταμίαι, κ.λπ) στην εκκλησία του δήμου. Ολοι όμως ανεξαιρέτως οι άρχοντες, αιρετοί και κληρωτοί, υφίστανται διαρκή έλεγχο (δοκιμασία, εύθυνα), δίνουν λόγο και λογαριασμό για τις πράξεις τους (λόγον διδόναι) και είναι ανά πάσα στιγμή ανακλητοί, η δε θητεία τους είναι ετήσια. Δηλαδή ο έλεγχος των αρχών είναι διαρκής και ουσιαστικός, πολιτικός και ποινικός. Οι αρχαίοι ήξεραν πολύ καλά αυτό που διατύπωσε τον 19ο αιώνα ο λόρδος Άκτον: «Η εξουσία διαφθείρει, η απόλυτη εξουσία διαφθείρει απόλυτα». Αποτέλεσμα αυτής της αντίληψης είναι η δημιουργία ενός ανοικτού δημοσίου χώρου, που είναι πραγματικώς δημόσιος, δεν είναι δηλαδή ιδιοκτησία κανενός, και εντός του κυκλοφορούν και συζητούνται όλες οι σημαντικές πληροφορίες και λαμβάνονται άμεσα όλες οι κύριες αποφάσεις από τον δήμο. Ενώ σήμερα δεν υπάρχει δημόσιος χώρος, τον λυμαίνονται, τα κόμματα, τα ιδιωτικά συμφέροντα και τα ΜΜΕ. Το μεγάλο πολιτικό μάθημα που μας προσφέρει η άμεση δημοκρατία είναι ότι η εξουσία δεν είναι ιδιοκτησία ουδενός προσώπου και κόμματος, δεν ανήκει σε κανέναν, αλλά ασκείται και πρέπει να ασκείται από όλους τους πολίτες Από την πλευρά του ο Αριστοτέλης ασκεί κριτική σε όλες σχεδόν τις αρχές και τους θεσμούς της δημοκρατίας. Η κριτική αυτή είναι σε εν πολλοίς αστήρικτη και «ιδεολογική», και απηχεί τις ολιγαρχικές αιτιάσεις και επιφυλάξεις. Αυτό φαίνεται και στην προσπάθεια του Σταγειρίτη να συγκροτήσει εναλλακτική πρόταση, κατά την οποία αναμειγνύει στοιχεία από τη δημοκρατία και την ολιγαρχία. Η μείξη όμως αυτή στερεί τη δημοκρατία από βασικές αρχές της: περιορίζει τον αριθμό των πολιτών, καταργεί την κλήρωση και αφαιρεί την εξουσία από τον δήμο, δίνοντάς την στους ολίγους αιρετούς κατ’ αρετήν υπερέχοντες άνδρες.

(Για περισσότερα βλ. Γ. Ν. Οικονόμου Η άμεση δημοκρατία και η κριτική του Αριστοτέλη, Παπαζήσης, 2007 και Η αριστοτελική πολιτεία, Παπαζήσης, 2008).

Ο Ευτύχης Μπιτσάκης και η ευτυχία της ακρόασής του

… Η επιστημονική αλήθεια είναι σύμβαση. Μια πρόταση σε μια περίοδο είναι αληθής σε άλλη ψευδής. Άρα μπαίνει το στοιχείο της ιστορικότητας, συνεπώς το στοιχείο της αλήθειας δεν είναι απόλυτο… Ευτύχη Μπιτσάκη σ’ ευχαριστούμε που μας τίμησες με την παρουσία σου γι άλλη μια φορά.