Τρίτη, 29 Νοεμβρίου 2016

«Τελευταία νέα από την Ιθάκη». Μια κριτική στο νέο βιβλίο του Κώστα Ακρίβου από τον Χρ. Παπαγεωργίου



Κώστας Ακρίβος: «Τελευταία νέα από την Ιθάκη» κριτική του Χρίστου Παπαγεωργίου

Διαγράφοντας μια τροχιά από το Χάος και την Αλλοδαπή, μέχρι τον Αλφόνς, το Φίδι και την Ιθάκη, ο γνωστός συγγραφέας και φιλόλογος Κώστας Ακρίβος αποδεικνύει για μια ακόμη φορά –καθώς τίθεται από πολλούς– πως, πέρα από το όποιο ταλέντο μπορεί κανείς να διαθέτει, η ποιοτική κατάθεση απαιτεί εξαντλητική δουλειά. Έτσι, είναι φυσικό να τονίσει κάποιος πως όλα αυτά τα χρόνια που ο Ακρίβος εξέδιδε βιβλία του –κυρίως μυθιστορήματα– η ψυχολογική και σωματική πίεση των αλλεπάλληλων λογοτεχνικών «τραυμάτων», η επίμονη εργασία, όμοια με εκείνη των οικοδόμων παλαιότερων εποχών –κάτι που ισχύει για όλους τους σημαντικούς πεζογράφους–, ήταν το κύριο υλικό του, ήταν το πλαίσιο μέσα στο οποίο εξαντλούσε μυθοποιητικά τους ήρωές του, ήταν η απαραίτητη συνθήκη με την οποία πορευόταν μπροστά, όχι αφήνοντας πίσω του ό,τι είχε πετύχει, αλλά ορμώμενος σε ένα μέλλον με ακόμη καλύτερα αποτελέσματα. Άρα, ακόμη και αν η Ιθάκη δεν θα είναι το τελευταίο του έργο –αφού παραμένει νεότατος και παραμυθιακά ενεργός–, μπορούμε αβίαστα να υποθέσουμε πως με το συγκεκριμένο βιβλίο υιοθετεί την προσωπική του επιστροφή –με άλλη μορφή– και παλαιότερων πονημάτων του, και παράλληλα σκηνών, επεισοδίων ή πλάνων που ποτέ δεν έφυγαν απ’ το μυαλό του (για παράδειγμα η έντονη επιθυμία του να ξεσκεπάσει τοκογλύφους, μαυραγορίτες και ταγματασφαλίτες και ό,τι άλλο αντιδραστικό έδρασε κατά τη διάρκεια της Κατοχής και του Εμφυλίου) ώστε να δώσει στα σημερινά αφηγήματά του την ατομική του σφραγίδα και τον μη ενοχικό του στοχασμό.
Ο συγγραφέας Κώστας Ακρίβος ολοκληρώνει ένα πόνημα με πολύ μεράκι, άλλοτε αστειευόμενος και άλλοτε σοβαρός όσο δεν παίρνει, άλλοτε υπαινισσόμενος και άλλοτε καθαρός σαν νερό, άλλοτε προσφιλής ως δημιουργός και άλλοτε ως υποκείμενο λογοτεχνικό άκρως συμβατό με την ίδια την Τέχνη.
Ας δούμε τώρα αναλυτικά τι περιέχεται στην Ιθάκη, πώς δηλαδή εργάζεται ο πεζογράφος στο τελευταίο του έργο, αυτό που συζητάμε. Καταρχάς διαλέγει τα πρόσωπα από την Οδύσσεια, από τον Τηλέμαχο και τον Λαέρτη μέχρι τον Μενέλαο, τη Ναυσικά, τον Αγαμέμνονα, την Πηνελόπη και πολλά άλλα. Στη συνέχεια επιλέγεται ένα παράθεμά τους από το ομηρικό έπος, το οποίο πρέπει να προσομοιάζει στη μυθιστορία που ακολουθεί, και η οποία φυσικά έχει ιστορικό χαρακτήρα και χρώμα προκειμένου να δικαιολογηθεί το είδος του πεζού λόγου, έστω και αν παρατηρούνται ακόμη και ποιητικής έκφρασης διαδρομές, με άλλα λόγια να πρέπει κανείς να δει με ποιητική προδιάθεση το πεζό που ακολουθεί. Έτσι περιπλανιόμαστε σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, σε διαφορετικά ιστορικά πρόσωπα, σε διαφορετικούς τόπους –όσο και αν η ευρύτερη περιοχή του Βόλου είναι πανταχού παρούσα–, σε διαφορετικές ιδεολογίες, ιστορικά ρεύματα ή πολιτισμικά στοιχεία, σε διαφορετικούς χώρους, τέλος, σε εντελώς άσχετες μεταξύ τους –πάντα όμως κάτω από τη σκέπη του δημιουργού–μυθιστορίες που ξεκινούν από το Βυζάντιο, φτάνουν στο Μεσαίωνα, περνούν στα Βαλκάνια και τις ελληνικές περιοχές, διασχίζουν το Μεσοπόλεμο, την Κατοχή και τον Εμφύλιο, και φθάνουν μέχρι πρόσφατα, στις μέρες μας. Ο συγγραφέας Κώστας Ακρίβος χρησιμοποιεί όλα τα γνωστά μέσα παράθεσης: επιστολική λογοτεχνία, πρόζα θεατρική, ντοκουμέντο που αναπαράγεται, αυτούσια κομμάτια –κάτι που έκανε στο παρελθόν πολύ καλά ο πεζογράφος Θανάσης Βαλτινός– που έχουν με το ρεαλισμό τους άκρως καλλιτεχνική χροιά, αφηγηματική τακτική, χιούμορ και δρώμενα, εν κατακλείδι ακόμη και υπερρεαλιστική (φαντασιακή;) γραφή (δεν θα αναφερθώ ειδικά στους μύθους της συγκεκριμένης συλλογής, αφενός γιατί αυτό είναι θέμα των αναγνωστών, αφετέρου γιατί δεν θέλω να χαλάσω τη μαγεία τους, θα πω μόνο πως η πτώση της Κέρκυρας, ο ταγματασφαλίτης, ο Καβάφης και η χαρτορίχτρα καθώς και η επιστολή μιας γυναίκας που έχασε τον άνδρα της στον πόλεμο αποτελούν αληθινά διαμάντια, σ’ ένα πλαίσιο ήδη γεμάτο πολύτιμους λίθους).

Ο συγγραφέας Κώστας Ακρίβος αντιδρά θετικά σε όλες τις προκλήσεις, χρωματίζει αισθήματα και συναισθήματα όπως λύπη, χαρά, πόνος, μελαγχολία, θυμός, καταγγελία, δρομολογεί μύθους, στόχος των οποίων είναι η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αποδοχή, ισοπεδώνει εχθρούς και ανυψώνει ιδεολογικούς φίλους, τέλος, αψηφά τη μοναχικότητα της ιδιότητάς του και των ηρώων του, προκειμένου η φωνή του (τους) να φθάσει μακριά. Η γλώσσα των κειμένων επαρκής όσο τίποτε, χαρακτηρίζεται από την εναλλαγή του ύφους, το οποίο προσαρμόζεται ανάλογα με την περίπτωση, ενώ όσο αναφορά την εικόνα –την ατμόσφαιρα θα λέγαμε παλαιότερα–, σχεδόν συγκινητική, απορροφά κραδασμούς –αν και μερικές φορές φτάνει μέχρι τα άκρα–, έχει γωνίες αλλά και πλευρές, έχει διαμεσολάβηση αλλά και ευθύτητα. Ο συγγραφέας Κώστας Ακρίβος ολοκληρώνει ένα πόνημα με πολύ μεράκι, άλλοτε αστειευόμενος και άλλοτε σοβαρός όσο δεν παίρνει, άλλοτε υπαινισσόμενος και άλλοτε καθαρός σαν νερό, άλλοτε προσφιλής ως δημιουργός και άλλοτε ως υποκείμενο λογοτεχνικό άκρως συμβατό με την ίδια την Τέχνη. Συνεπώς έχουμε ένα σύνολο ιστοριών –μυθιστοριών προτείνει και επιμένει ο δημιουργός– που καθώς κατακτιέται από την αναγνωστική επαφή αφήνει μια γλυκιά γεύση –και πικρή ενίοτε– τέτοια που ελάχιστα έργα των ημερών μας προσφέρουν, και χωρίς πάντα την ίδια ανιδιοτέλεια.
Ένα έργο αξιοσημείωτο, τολμηρό και αξιέπαινο, που αξίζει να διαβάσει κάποιος, ίσως το καλύτερο του Ακρίβου, ενός λογοτέχνη θαυμαστού, που χαίρει της εκτίμησης όχι μόνο του αναγνωστικού κοινού αλλά και των ομοτέχνών του, αλλά και των κριτικών.
Κοιτώντας πιο ψυχρά ό,τι έχει κατατεθεί παραπάνω, έστω και με τη μικρή δεκαήμερη απόσταση απ’ την ώρα που τελείωσα την ανάγνωση του βιβλίου, μπορώ να προσθέσω πως δεν διόγκωσα απολύτως τίποτα, πως δεν υπερέβαλα, πως δεν υπέπεσα σε άσχετα κριτικά σχόλια, πως δεν υπολόγισα αλλιώς τις προθέσεις του συγγραφέα. Άρα έχουμε ένα έργο αξιοσημείωτο, τολμηρό και αξιέπαινο, που αξίζει να διαβάσει κάποιος, ίσως το καλύτερο του Ακρίβου, ενός λογοτέχνη θαυμαστού, που χαίρει της εκτίμησης όχι μόνο του αναγνωστικού κοινού αλλά και των ομοτέχνών του, αλλά και των κριτικών.

Τελευταία νέα από την Ιθάκη
Κώστας Ακρίβος
Μεταίχμιο
280 σελ.
ISBN 978-618-03-0422-0
Τιμή: €14,40

πηγή:diastixo.gr

Πέμπτη, 24 Νοεμβρίου 2016

Η Μυητική Διαδικασία στο ΜΑΝΤΕΙΟ ΤΡΟΦΩΝΙΟΥ: διάλεξη της αρχαιολόγου Γεωργίας Βυλλιώτη τη Δευτέρα 28 Νοεμβρίου 2016 στο βιβλιοπωλείο


Τη Δευτέρα 28 Νοεμβρίου 2016 στο βιβλιοπωλείο μας
θα πραγματοποιηθεί διάλεξη 
με ομιλήτρια την αρχαιολόγο

Γεωργία Βυλλιώτη

και θέμα:

Η Μυητική Διαδικασία στο ΜΑΝΤΕΙΟ ΤΡΟΦΩΝΙΟΥ

Στην Εισήγηση αναλύεται ο πλήρης χρησμοδοτικός τρόπος της Κατάβασης στο Άδυτο, έτσι όπως αυτή με μοναδικό τρόπο μεταφέρεται στο ειδικό Κείμενο του Πλούταρχου, με τίτλο:
"Περί του Σωκράτους Δαιμονίου"

Μια εξαίρετη Πραγματεία του Πλούταρχου με τίτλο "Περί του Σωκράτους Δαιμονίου", μεταφέρει μοναδικές πληροφορίες που σχετίζονται με την περίφημη Κατάβαση στο άδυτο του Τροφωνίου. Στην ουσία πρόκειται για κατάθεση της Ιερατικής Γνώσης του ίδιου του Πλούταρχου, μέσω της οποίας διαφωτίζονται πολλές από τις άγνωστες πτυχές του Λεβαδειακού Ιερού. Μέσα από μια μακροσκελή διήγηση, η Πραγματεία αφηγείται τις εμπειρίες κάποιου Τίμαρχου ο οποίος κατέβηκε στο Άντρο του Τροφωνίου, και συγκεκριμένα μας πληροφορεί τι είδε και τι άκουσε μέσα σ' αυτόν τον απόκοσμο Τάφο. Ένα τμήμα από την εκτενή αυτή αφήγηση θα αναλύσει η αρχαιολόγος κ. Βυλλιώτη σε Πραγματολογικό και Γραμματολογικό επίπεδο. Τα σπάνια Φυσικά Στοιχεία που υπάρχουν στην επιφάνεια του Ιερού Όρους βρίσκονται σε συνάρτηση με την διαδικασία της Μύησης.

Τρίτη, 8 Νοεμβρίου 2016

Με τον Χρήστο Γιανναρά στη "Σύγχρονη Έκφραση"

Ο ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ για πολλοστή φορά μας τίμησε με την ευκαιρία της επανέκδοσης από τις εκδόσεις ΙΑΝΟS του βιβλίου του «Αόριστη Ελλάδα. Κονσέρτο για δυο αποδημίες», η πρώτη έκδοση του οποίου έγινε το 1995.
Μαζί του ο εκδότης του Ιανού φίλος μας Νίκος Καρατζάς.
Και το κοινό μας ανταποκρίθηκε με τη συνήθη μαζικότητα και συμμετοχή στη συζήτηση.






  

Πέμπτη, 3 Νοεμβρίου 2016

Τη Δευτέρα 7 Νοεμβρίου στις 8.00 μμ ο φιλόσοφος ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ παρουσιάζει το βιβλίο του «Αόριστη Ελλάδα. Κονσέρτο για δυο αποδημίες»


Τη Δευτέρα 7 Νοεμβρίου στις 8.00 μμ

- γι ακόμα μια φορά - ο φιλόσοφος 

ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ 

στο βιβλιοπωλείο μας για μια συζήτηση 

γύρω από την παθογένεια της ελληνικής κοινωνίας

με αφορμή το προφητικό βιβλίο που γράφτηκε πριν 20 χρόνια 
και επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΙΑΝΟS 

«Αόριστη Ελλάδα. Κονσέρτο για δυο αποδημίες»


«Αόριστη Ελλάδα. Κονσέρτο για δυο αποδημίες»

Επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΙΑΝΟS το βιβλίο του Χρήστου Γιανναρά, «Αόριστη Ελλάδα. Κονσέρτο για δυο αποδημίες», η πρώτη έκδοση του οποίου έγινε το 1995. Απόσπασμα από το βιβλίο: 
«Κοιτάξτε γύρω σας εδώ στην Αμερική: μόλις ο Έλληνας αποκτήσει χρήματα, θα φωνάξει αμερικάνο αρχιτέκτονα να του χτίσει «μοδέρνα» εκκλησιά και αμερικάνο ζωγράφο να τη ζωγραφίσει. Δεν έχει μάτια να δει, ποια θέση έχουν οι βυζαντινές και μεταβυζαντινές εικόνες στις μεγάλες γκαλερί και στα μουσεία της Αμερικής – εικόνες κλεμμένες ίσως από το χωριό του πατέρα του, για το οποίο ντρέπεται ο σημερινός Έλληνας. Ούτε υποψιάζεται, ποια θέση έχει η βυζαντινή μουσική στις μουσικές ακαδημίες του κόσμου σήμερα – θεωρεί υπέρτερο πολιτισμό το αρμόνιο και την τετραφωνία. Είναι τόσο βαθιά ποτισμένος από τον ραγιαδισμό της μειονεξίας απέναντι στους Δυτικούς, ώστε δεν καταλαβαίνει ποια υψηλή αρχιτεκτονική έσωζε ο εξαθλιωμένος Ελληνισμός της Τουρκοκρατίας, ποια ποίηση, ποια μουσική, ποιαν αρχοντιά αμφίεσης.»

Πέμπτη, 27 Οκτωβρίου 2016

Μυσταγωγία με τον Ισίδωρο Ζουργό



Τι κι αν ήταν του Αγ. Δημητρίου;

Τι κι αν ξεφύγαμε από την καθιερωμένη μας μέρα εκδηλώσεων;

Οι φίλοι της καλής λογοτεχνίας, οι πιστοί του Ισίδωρου Ζουργού προσήλθαν μαζικά στην πολυαναμενόμενη συνάντηση με τον συγγραφέα στο βιβλιοπωλείο «σύγχρονη έκφραση».

Σαν σφουγγάρια όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε ρούφηξαν το λόγο του και απόλαυσαν εκτός από τη γνωστή τους και αγαπημένη γραπτή του επιδεξιότητα και τη ρητορική δεινότητα του λογοτέχνη.

Και μόνο οι ερωτήσεις διέκοπταν τη μυσταγωγία της παρέλασης των ηρώων, των ιδεών και του στοχαστικού του λόγου, ενώ η υποβλητική φωνή του – για να παίξουμε λίγο και με κάποιες λέξεις από τον Αλμοσίνο – λιβάνιζε την ιερή σιωπή του βιβλιοφιλικού ακροατηρίου του.







Κυριακή, 23 Οκτωβρίου 2016

Την Τετάρτη 26 Οκτωβρίου στις 8:00 μμ η πολυαναμενόμενη συνάντηση με τον συγγραφέα Ισίδωρο Ζουργό στο βιβλιοπωλείο "σύγχρονη έκφραση"


Το βιβλιοπωλείο Σύγχρονη Έκφραση 

και οι Εκδόσεις Πατάκη

σας προσκαλούν 

την Τετάρτη 26 Οκτωβρίου στις 8:00 μμ

σε μια συνάντηση με τον

Ισίδωρο Ζουργό

συγγραφέα των βιβλίων

«Στη σκιά της Πεταλούδας», 
«Ανεμώλια» (Βραβείο Αναγνωστών του ΕΚΕΒΙ),
«Σκηνές από τον βίο του Ματίας Αλμοσίνο»

Ο συγγραφέας θα συνομιλήσει με το κοινό. 

Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί 
στον χώρο του βιβλιοπωλείου 
(Δημάρχου Ι. Ανδρεαδάκη 49, Λιβαδειά)



Στη σκιά της πεταλούδας
Ένα ιστορικό μυθιστόρημα του ευρύτερου βορειοελλαδικού χώρου μέσα από το χρονικό δύο οικογενειών που απλώνεται σε τρεις ολόκληρες γενιές. Από την Ανατολική Ρωμυλία και την Αδριανούπολη στα τέλη του 19ου αιώνα και από τα καμένα χωριά των φυλετικών ανταγωνισμών στη Μακεδονία της ίδιας εποχής, έως τη σημερινή Θεσσαλονίκη, οι πόλεμοι, η προσφυγιά, ο ιδρώτας και τα πάθη τόσων χρόνων έρχονται και στραγγίζουν στη συνάντηση ενός άντρα και μιας γυναίκας έναν τριήμερο καύσωνα του Αυγούστου κάτω από περίεργες συνθήκες.
Είναι ακόμη ένα μυθιστόρημα-έπος του αγώνα της καθημερινής ζωής, καθώς και μια ελεγεία των "αποτυχημένων", του έρωτα και του χρόνου που περνά. Πιο πολύ όμως είναι το εκτενές μυθιστόρημα της Θεσσαλονίκης. Τα κτίρια, οι δρόμοι, τα στέκια, οι γωνιές της, οι εξοχές της, τα περίχωρα, το δέρμα της ολόκληρο, με το αποτύπωμα ενός ολόκληρου αιώνα.



Σκηνές από τον βίο του Ματίας Αλμοσίνο

Το μυθιστόρημα "Σκηνές από τον βίο του Ματίας Αλμοσίνο" είναι η ανοιχτή παλάμη ενός χεριού που ακουμπάει στον χάρτη της Ευρώπης του 17ου αιώνα, ενώ κάθε δάχτυλο της αφήγησης δείχνει και διαφορετικό σημείο του ορίζοντα - η Αγγλία του Νεύτωνα και της Βασιλικής Εταιρείας, το ανεξίθρησκο Άμστερνταμ των εμπόρων, η παγωμένη Πετρούπολη του τσάρου μεταρρυθμιστή, η Βενετία της μάσκας... Ο καρπός του χεριού αγγίζει την οθωμανική απεραντοσύνη, τη Θεσσαλονίκη, την Κωνσταντινούπολη και τον Χάνδακα, τα όρια της Ευρώπης. Ο Ματίας Αλμοσίνο, κρυπτοεβραίος στη Βασιλεία της Ελβετίας, διασχίζει από τρυφερή ηλικία τη Republica Christiana, τη χριστιανική επικράτεια, ορφανός με τον τρόπο του Ντίκενς και δέσμιος της θεοκρατικής καταδυνάστευσης της εποχής του. Χτίζει την ενηλικίωσή του μέσα από περιπέτειες, καθώς αλλάζει μάσκες θρησκευτικής και φυλετικής ταυτότητας, διχασμένος σχεδόν ως το τέλος από το μέγα διακύβευμα που εγκαινιάζει ο αιώνας του: τη γέννηση του επιστημονικού λόγου και την ανάφλεξη του ορθολογισμού απέναντι στη νοσταλγία του θαύματος και στις πιο ακραίες μεσσιανικές προσδοκίες. Ο Σπινόζα κι απέναντί του οι πιο μισαλλόδοξες συγκρούσεις, ο Ντεκάρτ και ο Σαμπετάι Σεβί, το σύμπαν με τα μάτια της νέας επιστήμης ως μια καλοκουρδισμένη μηχανή και αντίκρυ της η αναμονή του τέλους του κόσμου στα 1666 μ.Χ.
Οι τόποι των ταξιδιών αλλάζουν ραγδαία σε μια πλούσια σκηνογραφία: μια διάβαση στις Άλπεις, η Βενετία της παροικίας των Εβραίων και των Γραικών, η Θεσσαλονίκη του Σαμπετάι Σεβί, η Πάντοβα και το φημισμένο της πανεπιστήμιο, το Τζάντε, η πτώση του Χάνδακα, η Κωνσταντινούπολη των θαυμάτων, το Λονδίνο της νέας επιστήμης, τόποι της Γερμανίας, οι ρουμανικές χώρες των ορθόδοξων ηγεμόνων, η επικράτεια του Μεγάλου Πέτρου με τις στέπες και τα ξεχειλισμένα ποτάμια και, τέλος, ένα όρος που το είπανε Άγιο.
Το μυθιστόρημα εξιστορεί τη ζωή ενός προικισμένου ανθρώπου, γιατρού και πολυπράγμονα στοχαστή, που δρασκελίζει χώρες, γλώσσες, πολιτισμούς, που περιπλανιέται σε ανθρώπους και ιδέες. Ένα βιβλίο για την ιστορία της ιατρικής και της Ευρώπης, ένα χρονικό της νοσταλγίας του Θεού και της συνάντησης των θρησκειών, ένα οδοιπορικό στη μελαγχολία, στην αναζήτηση της φιλοσοφικής καταφυγής στον άλλο άνθρωπο και στο πρόσωπό του.
Όλα είναι σκηνές από τη διάρκεια μιας ζωής - σκηνές μόνο, γιατί ακόμη και το μυθιστόρημα αδυνατεί να αναπαραστήσει τον ανθρώπινο βίο στην ολότητά του.

Ισίδωρος Ζουργός
«Σκηνές από τον βίο του Ματίας Αλμοσίνο»
Μυθιστόρημα, Πατάκης, 2014, σελ. 774.


Tης Aννας Μαρίας Δρουμπούκη
Δεν μπορεί σαφώς να εξαντληθεί μια παρουσίαση του βιβλίου αυτού σε λίγες γραμμές, ούτε να αναλυθούν όλα τα θέματα που πραγματεύεται στην πολυσέλιδη και δαιδαλώδη ανάπτυξή του.

Θα ξεκινήσω σημειώνοντας ότι ο ήρωας του βιβλίου, ο κρυπτοεβραίος της Βασιλείας Ματίας Αλμοσίνο, ενσωματώνει, υπερβαίνει και συμβολίζει μέσα απ’ τις περιπέτειές του την τραγωδία και την κουλτούρα των μαρράνος, δηλαδή των Εβραίων που είχαν αναγκαστεί βιαίως να εκχριστιανιστούν, μαζί με όλη την τραγωδία και κουλτούρα των Εβραίων. Προσπαθώντας να αποφύγουν τον αποκλεισμό, οι μαρράνος βρέθηκαν παγιδευμένοι σε ένα τρομερό αδιέξοδο και έγιναν το πρότυπο του μοντέρνου εκκοσμικευμένου ανθρώπου. Ο Ματίας Αλμοσίνο, ένα παιδί με εξωκοσμικά χαρίσματα, προορισμένος απ’ τον πατέρα του να γνωρίσει τον υποτιθέμενο Μεσσία που θα ερχόταν στη Γη, ταξιδεύει σε όλη την Ευρώπη, γνωρίζει νέες χώρες και όσο μεγαλώνει γίνεται ολοένα και πιο σοφός, αναθεμελιώνοντας τη Φιλοσοφία και τη σχέση της με την πολιτική, την Ιατρική και την ίδια τη ζωή των ανθρώπων.

Βασιλεία, Βενετία, Πάδοβα, Θεσσαλονίκη, Μαρμαράς, Λονδίνο, Ιάσιο, Βαυαρία, Μόσχα, Αγιο Ορος, ο Ματίας, μετέπειτα βαπτισμένος χριστιανός Ματθαίος Μελισσηνός, ταξιδεύει στην Ευρώπη των βίαιων πολιτικών συγκρούσεων και παθών, του καρτεσιανισμού και των μεγάλων επιστημονικών ανακαλύψεων που κατεδάφισαν το παλιό κοσμοείδωλο της Φύσης. Ο ανοιχτός σε όλα, χαρισματικός Ματίας, εκπροσωπεί σε έναν κόσμο θρησκευτικής μισαλλοδοξίας, φανατισμών, έλευσης ψευδομεσσιών, όπως του Σαμπετάι Σεβί, την αστική νεωτερικότητα, το πνεύμα ανεκτικότητας που του έμαθε ο θείος -και πατέρας του- Ισαάκ Αλμοσίνο. Ο Ζουργός κατορθώνει να πλάσει ένα οδοιπορικό στην Ευρώπη του 17ου αιώνα, μέσα από την εξιστόρηση του βίου ενός κοσμοπολίτη Εβραίου που προσπαθεί να επιβιώσει σε έναν κόσμο προγονολατρείας, συντηρητισμού και πολιτισμικού σκότους. Ο νεαρός Ματίας από μικρός αναπτύσσει εξωκοσμικά χαρίσματα, απορρίπτει μέσα του τις καθετότητες και τον συντηρητισμό που διέπουν όλες τις θρησκείες και έτσι δεν αποκτά βαθιά εβραϊκή παιδεία και γίνεται αποσυνάγωγος μετά από κάποιο διάστημα σε όποια πόλη ζούσε, όπως ο Μπαρούχ Σπινόζα, που αναφέρεται στο βιβλίο ως υπόδειγμα ανθρώπου με βίο πλάνητα, που απέρριπτε οποιονδήποτε συμβιβασμό και θεσμοποίηση.

Σε αυτό το έργο, με τη σπονδυλωτή δομή, που χωρίζει τον βίο του πρωταγωνιστή σε κεφάλαια ανάλογα με την πόλη στην οποία βρίσκεται κάθε φορά, ενσωματώνονται στοιχεία της εποχής και της ιστορίας στην αφήγηση με έναν τρόπο που μετατρέπει τον αναγνώστη σε εμβριθή μελετητή του 17ου αιώνα. Και αυτό γιατί στις σελίδες εξιστορούνται αληθινά γεγονότα, όπως οι φωτιές που κατέκαψαν τη Χαϊδελβέργη, ή η έλευση του ψευδομεσσία Σαμπετάι Σεβί στη Θεσσαλονίκη και η ίδια η ιστορία της πόλης εκείνη την εποχή. Η ιστορία του Σεβί είναι πολύ ενδιαφέρουσα: Στην πόλη εμφανίζεται το 1655 ο Σαμπετάι Σεβί από τη Σμύρνη, που διακηρύσσει ότι είναι ο αναμενόμενος Μεσσίας, βασιλιάς του Ισραήλ και λυτρωτής του εβραϊκού λαού. Η απήχηση που βρίσκει το κήρυγμά του θα διεγείρει τις ανησυχίες των τουρκικών αρχών, που θα τον συλλάβουν και θα τον καταδικάσουν σε θάνατο το 1666. Τότε ο Σαμπετάι Σεβί θα προσχωρήσει στον Μωαμεθανισμό για να σώσει τη ζωή του. Οι Εβραίοι της πόλης είχαν ήδη διχαστεί σε εκείνους που τον πίστεψαν και σ' εκείνους που τον αντιμετώπισαν σαν ανισόρροπο και απατεώνα.

Οι πρώτοι, γύρω στις τριακόσιες οικογένειες, θα τον ακολουθήσουν στην αποστασία του, δημιουργώντας την ιδιότυπη κοινωνία των εβραιομουσουλμάνων, που έμεινε γνωστή με την επωνυμία «Donmeh» (αποστάτης).1 Η ομαδική αποστασία δημιούργησε τεράστια προβλήματα στην πόλη, εκατοντάδες οικογένειες, ανάμεσά τους και αυτή του Ματίας Αλμοσίνο, καθώς και συντεχνίες, διχάστηκαν. Εάν κάποιος αναγνώστης δεν γνωρίζει αυτές τις άγνωστες στους πολλούς ιστορίες ενός μακρινού παρελθόντος, το σίγουρο είναι ότι θα τις μάθει, και μάλιστα με έναν ελκυστικό τρόπο μέσα απ’ αυτό το βιβλίο.

Η Θεσσαλονίκη πρωταγωνιστεί σε ένα μεγάλο μέρος του βιβλίου. Αποτέλεσε ένα σταυροδρόμι πολιτισμικό, ένα μέρος στο οποίο η Ευρώπη συναντά την Ανατολή. Η μεγάλη είσοδος των Οθωμανών στα Βαλκάνια τον 14ο αιώνα υπήρξε ένα γεγονός που έφερε κατακλυσμιαίες εξελίξεις στη σύνθεση των βαλκανικών κρατών και στον πληθυσμό τους.

Η επανακατάκτηση της πόλης το 1430 υπήρξε άγρια. Για πέντε αιώνες, η πόλη βρισκόταν υπό μουσουλμανική κυριαρχία, αλλά στην ουσία κατοικούνταν από ανθρώπους τριών διαφορετικών θρησκειών, μουσουλμάνους, χριστιανούς, Εβραίους. Η πόλη αυτή διεπόταν από μια συνύπαρξη θρησκειών και πολιτισμών, αλλά χωρίς ουσιαστική μείξη, ο ένας ανεχόταν τον άλλο. Μια μεγάλη πληθυσμιακή μεταβολή επέφερε ο διωγμός των Εβραίων από την καθολική Ισπανία το 1492. Ο Ζουργός περιγράφει αυτή την πολιτισμική μείξη σε μια πόλη που μπορεί να αποτελέσει αλληγορία του δαιδαλώδους χαρακτήρα της ίδιας της ελληνικής ιστορίας. Συνιστώ αυτό το βιβλίο, επειδή αναπαριστά τον ανθρώπινο βίο στην ολότητά του, και κυρίως επειδή αντικατοπτρίζει τη ματαιότητά του μέσα από τα μάτια ενός σοφού και μελαγχολικού ανθρώπου.
πηγή: Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ