Τρίτη 18 Οκτωβρίου 2011

"Κι όμως ανθίζει ..." με τη Λία Μεγάλου - Σεφεριάδη (κόντρα στο κλίμα της μιζέριας).


Κόντρα στο ζοφερό κλίμα των ημερών η εκδήλωση του βιβλιοπωλείου μας με καλεσμένη την εξαίρετη συγγραφέα ΛΙΑ ΜΕΓΑΛΟΥ - ΣΕΦΕΡΙΑΔΗ η οποία παρουσίασε το τελευταίο της βιβλίο "Κι όμως ανθίζει ..." αφήνοντας εξαιρετικές εντυπώσεις στο κοινό μας.
Ο φίλος μας ποιητής ΓΙΩΡΓΟΣ ΘΕΟΧΑΡΗΣ γι άλλη μια φορά ανταποκρίθηκε στο κάλεσμά μας να προλογίσει το βιβλίο και όπως κάθε φορά δημοσιεύουμε το κείμενό του.

Λία Μεγάλου – Σεφεριάδη: κι όμως ανθίζει…, Μεταίχμιο, 2011
 
Μια ογδονταοχτάχρονη γιαγιά, η Ηλέκτρα, είναι η κεντρική ηρωίδα του μυθιστορήματος. Αφηγείται, σε πρώτο πρόσωπο, σ’ έναν ακροατή, στον αναγνώστη, το συναξάρι του βίου της. Ο χρόνος που πραγματοποιείται η αφήγηση είναι ταυτόσημος με τον χρόνο γραφής του μυθιστορήματος, έτσι όπως αυτός αποτυπώνεται στο τέλος του κειμένου: Αδάμες 2009 – 2011 –όπου Αδάμες είναι μια περιοχή της Κηφισιάς.

Η Ηλέκτρα είναι κόρη του Χρήστου, από τις Σαράντα Εκκλησιές, της βορειο- Ανατολικής Θράκης, ανατολικά της Ανδριανούπολης, το σημερινό Κιρκλαρελί, και της Χρύσας, από το Μοναστήρι, την Μπίτολα των Σλάβων σήμερα.

Η αφηγήτρια φέρει το όνομα της γιαγιάς της, η οποία προσαγόρευε την εγγονή της «γαζία», επειδή ήταν «ντελικάτη στην όψη, αλλά συνάμα δυνατή και ανθεκτική», όπως η γαζία της αυλής της.

Η άκρη του κουβαριού της αφήγησης ξεκινάει από τις μνήμες της παιδικής ηλικίας. Περιγράφεται η δημιουργία και η διαχρονική πορεία της οικογένειας καθώς και η δραστηριοποίησή της σε εμπορικές επιχειρήσεις, που ανθούσαν όταν η Ηλέκτρα ήταν παιδί. Περιγράφεται, εν συνεχεία, η εθελούσια, οργανωμένη φυγή από τις πατρογονικές εστίες, πολύ πριν τη Μικρασιατική εκστρατεία και καταστροφή, όταν η οικογένεια διείδε προς τα πού οδηγούνταν τα πράγματα και έφυγε για να εγκατασταθεί στην Καβάλα.

Για το μεγάλο ζήτημα του ξεριζωμού, επισημαίνεται και προκύπτει από το κείμενο, πως, ίσως, πιο οδυνηρή ψυχικά να ήταν η περίοδος από την επανάσταση του 1909 ώς το 1922, όταν, με την επικράτηση των Νεοτούρκων, οι δύο κοινότητες, οθωμανική και ελληνική, με την διαβρωτική παρέμβαση συμφερόντων πολιτικής και γεωστρατηγικής, διοχετευμένα μέσω του θρησκευτικού φρονήματος, έχασαν την, από αιώνων, θεμελιωμένη ειρηνική συμβίωσή τους, οι σχέσεις ταράχτηκαν, μπήκαν σε ένταση και «πάει πια η ξέγνοιαστη ζωή».

Στην Καβάλα η οικογένεια εξακολουθεί να ασχολείται με το εμπόριο και να προοδεύει, όμως, στη δεκαετία του 1940, με την βουλγαρική Κατοχή στην Ανατολική Μακεδονία, αφήνει τις εστίες για δεύτερη φορά και μετακινείται στη Θεσσαλονίκη, κάνοντας νέα αρχή, στη ζωή και, φυσικά, στο εμπόριο.
Η Ηλέκτρα διηγείται τα χρόνια της Κατοχής στη Θεσσαλονίκη, πείνα, εκτελέσεις, διωγμός των Εβραίων της πόλης.

 Αφηγείται τον έρωτά της με τον Ζήνωνα, ο οποίος ενεργοποιείται στην Αντίσταση και περνάει στη Μ. Ανατολή. Τον Ιούνιο του 1945 αρραβωνιάζονται, όμως στη διάρκεια του Εμφυλίου ο Ζήνων που υπηρετεί στον Εθνικό στρατό θα υποστεί τραυματικά στο σώμα και στην ψυχή του τις επιπτώσεις του δράματος και στο τέλος, απονενοημένα, θα ενεργήσει έτσι ώστε να αποκλείσει τελεσιδίκως την ένωσή του με την αγαπημένη του και να απελευθερώσει, έτσι νομίζει, από την ψυχική δέσμευση την Ηλέκτρα. Εκείνης της προξενεύουν αργότερα τον κατά πολύ μεγαλύτερό της Τάκη. Μετείχε κι εκείνος, όπως ο Ζήνων, στη μη Εαμική Αντίσταση και ήταν κι αυτός στη Μ. Ανατολή. Τον παντρεύεται χωρίς να τον έχει ερωτευθεί. Η καρδιά της είναι προσηλωμένη στον Ζήνωνα. Αποκτούν με τον Τάκη μια κόρη, την Ντόρα.
Συνεχίζουν την εμπορική δραστηριότητα, από το 1959, στην Αθήνα. Εμπορεύονται είδη καθαρισμού. Η Ηλέκτρα διαπρέπει, μειοδοτώντας σε διαγωνισμούς του Δημοσίου, εργάζεται σκληρά και βρίσκει ευφυείς τρόπους προώθησης του εμπορεύματός της.
Ο Τάκης, σχεδόν απών, κυνηγάει τα επιχειρηματικά του σχέδια στην Αφρική. Κάποτε επιστρέφει και φουντάρει την εμπορική επιχείρηση με τα αλόγιστα ανοίγματα και την απρονοησία του.
Η Ηλέκτρα κάποια στιγμή οδηγείται στη φυλακή για χρέη και αποφυλακίζεται με τη συνδρομή της καλοσύνης των ξένων, όσων την γνώριζαν, προσωπικά ή εξ ακοής, και την θαύμαζαν, οι οποίοι συγκέντρωσαν το ποσόν της αποφυλάκισής της.
Πλέον η Ηλέκτρα φροντίζει υπερήλικες. Ο Τάκης κάποτε πεθαίνει. Η γιαγιά Ηλέκτρα αποσύρεται από την ενεργό επαγγελματική και βιοποριστική δράση κι αποφασίζει να διηγηθεί τη ζωή της.

Η Λία Μεγάλου – Σεφεριάδη σε τούτο το βιβλίο μάς συστήνει, ουσιαστικά, τρεις, βασικούς, ήρωες: τον Ζήνωνα, τον Τάκη και την Ηλέκτρα.
Ο Ζήνων είναι ο εθνικόφρων, φιλόπατρις αλτρουιστής νέος, ο οποίος, όταν η ζωή τον χτυπά με την ανάστροφη τραγικά, επιλέγει να γίνει ο ίδιος αλεξικέραυνο προκειμένου να μην καεί η αγαπημένη του. Εκείνο που δεν προσμετρά είναι η αποτύπωση της λάμψης του κεραυνού στην ψυχή της Ηλέκτρας εσαεί.
Ο Τάκης είναι ένας ονειροπόλος των μεγάλων επιχειρηματικών σχεδίων, ένας τυχοδιώκτης της αποτυχίας. Έχει πρωτοποριακές ιδέες αλλά του λείπουν η υπομονή και η μεθοδικότητα.  Είναι διαρκώς θύμα εκμετάλλευσης από τους αδελφούς του. Εντυπωσιάζεται από τις εμπορικές επιτυχίες της συζύγου του αλλά δεν χαίρεται ειλικρινά και ουσιαστικά ζηλεύει.
Η Ηλέκτρα δικαιολογεί απολύτως την ετυμολογία της λέξης ηλέκτωρ από την οποία προέρχεται το όνομά της. Ηλέκτωρ είναι ο ακτινοβολών ήλιος και η Ηλέκτρα ακτινοβολεί και ευεργετεί, με τη θερμότητα που εκπέμπει, τους γύρω της. Κάποτε, όμως, αν εκτεθούν υπερβολικά στην ακτινοβολία της, δημιουργεί και εγκαύματα.
Η Ηλέκτρα είναι μια μεσοαστή, ώσπου να συμβεί το επιχειρηματικό ναυάγιο, μια κωλοπετσωμένη, διαβόλου κάλτσα, η οποία γνωρίζει τα πάντα, ως και τις πιο μικρές λεπτομέρειες, για τους γύρω της και ξέρει να τα διηγείται με χάρη. Βλέπει καλό κινηματογράφο και γνωρίζει για την εξωκινηματογραφική ζωή ακόμη και ξένων ηθοποιών. Ξέρει π.χ. ότι η ηθοποιός Έστερ Γουίλιαμς ήταν πρωταθλήτρια της κολύμβησης. Διαβάζει λογοτεχνία. Αναφέρεται στον Καρυωτάκη, τον Σεφέρη, τη Διδώ Σωτηρίου, ως και στην λαογράφο Ειρήνη Σπανδωνίδη (η οποία, ειρήσθω εν παρόδω μιας και βρισκόμαστε απόψε εδώ στη Λιβαδειά, εξέδωσε και τον τόμο «Τα τραγούδια της Αγόριανης», στις εκδόσεις του Πυρσού).
Η Ηλέκτρα ευεργετεί όπου, όπως και όποιον μπορεί, μα οι περισσότεροι αποδεικνύονται ανάξιοι της ευεργεσίας και της εμπιστοσύνης. Την διακρίνει αποφασιστικότητα και προτιμά τις γρήγορες και καθαρές λύσεις, έτσι αναλαμβάνει μόνη την υπεράσπισή της στις δίκες για τα χρέη της, καταργώντας τον ανεπαρκή δικηγόρο της. Στη φυλακή κερδίζει την εμπιστοσύνη των συγκρατουμένων της αλλά και της διεύθυνσης, σε βαθμό που να της ζητά να χειριστεί ανθρώπους. Γοητεύει τους υπερήλικες που φροντίζει, ιδιαιτέρως τους άντρες. Κάποιοι της ρίχνονται κιόλας! Οι κίνδυνοι του επαγγέλματος, τι να κάνουμε;!
Η Ηλέκτρα διαπνέεται από μια λαϊκή, ηθική, προσέγγιση της δικαιοσύνης: «έβλαψες, θα σε πληρώσει η ζωή», είναι η πεποίθησή της. Πιστεύει στη θεία δίκη και το χαίρεται.
Χαρακτηρίζεται όμως και από μεγαλομανή αφέλεια. Αυτή είναι κι άλλος δεν είναι. Αγαπά τα ζώα, τα δέντρα, τα φυτά, τα άνθη, είναι τρυφερή με τα γατάκια της αλλά είναι πολύ σκληρή με την νεαρή πόρνη που συγκατοικεί στην πολυκατοικία. Στηλιτεύει τη διαφθορά στη δημόσια συμπεριφορά πολιτών και Διοίκησης, όμως, όταν χρειάζεται, κάνει κι αυτή τα ρουσφετάκια της, τα μικροδωράκια της, αλλά τηρεί απαρεγκλίτως την ιεραρχία: στους υγειονομικούς π.χ. θα προσφέρει ένα ταψί γλυκό στον αρχίατρο, μισό στον γιατρό, μερικά κομμάτια στους βοηθούς.
Η Ηλέκτρα μιλάει ασταμάτητα. Δεν είμαι βέβαιος αν καλύπτει την περίπτωσή της η έκφραση «έχει λογοδιάρροια»… λέει, λέει, λέει χωρίς ανάσα, αν και καμιά φορά επιχειρεί ένα στάσιμο του τύπου: «Αχ, Θεέ μου, να πάρω μια ανάσα και θα συνεχίσω». Συνήθως όμως λέει: «Ε ναι, αν δεν τό ‘λεγα θα έσκαγα».
Αγανακτεί με όλα τα στραβά ή όσα εκείνη θεωρεί στραβά. Υποστηρίζει μάλιστα πως «όταν αγανακτούμε στυλωνόμαστε». Έτσι η αφήγηση της ζωής της διακόπτεται από συνεχείς παρεκβάσεις για να κρίνει τα πάντα. Το μυθιστόρημα, συνεπώς, βρίθει επικαιρικών στοιχείων της πραγματικότητας, του σήμερα και του πρόσφατου ή απώτερου παρελθόντος, σε βαθμό που είμαι βέβαιος ότι θ’ αποτελέσει για τον μελλοντικό αναγνώστη μια τοιχογραφία της καθημερινότητας στην Ελλάδα των χρόνων της Ηλέκτρας.  

Η γηραιά ηρωίδα του μυθιστορήματος σχολιάζει: το σύστημα εκπαίδευσης, τη λειτουργία της θρησκείας, το πώς φθάσαμε στην παρούσα οικονομική κρίση, την πρόεδρο της Γερμανίας Άγγελα Μέρκελ και το Μνημόνιο, τη λαθρομετανάστευση, την τρομοκρατία, το πανεπιστημιακό άσυλο, τις πολεμικές επανορθώσεις και τη στάση της Ελλάδας σχετικά με το «Κατοχικό δάνειο», την κυριαρχία του γυμνού στα ΜΜΕ, τους βομβαρδισμούς στο Ιράκ, το Παλαιστινιακό, τη μασονία, τις απεργίες, το ρωσικό αγωγό φυσικού αερίου, την αργομισθία και τις μετατάξεις στο Δημόσιο, την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού, το Σκοπιανό, τη συνταξιοδότηση των αντιστασιακών, τον θεσμό της βασιλείας, την Eurovision, αναφέρεται στην οργάνωση Μπάαντερ – Μάϊνχοφ, στον τραυματισμό της Κούνεβα και στους τρεις που κάηκαν στην Marfin, είναι υπέρμαχος της επαναφοράς της θανατικής ποινής, αλλά και της αύξησης των ορίων συνταξιοδότησης, ξέρει τη Lady Gaga και την Madona, τοποθετείται εναντίον του ΠΑΜΕ, του Αλαβάνου και του Τσίπρα, υιοθετεί την άποψη ότι ο ΣΥΡΙΖΑ χαϊδεύει τους κουκουλοφόρους, γενικά η κριτική της στην Αριστερά δομείται στις τρέχουσες καθεστωτικές κατηγορίες, περνάει γενεές δεκατέσσερες τον Κώστα Καραμανλή, τον Γιώργο Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ.
Πρόκειται, εντέλει, για μια γιαγιά που εκεί που την αγαπάς σε εκνευρίζει η πολυλογία και η μονομέρειά της και άντε πάλι από την αρχή. Κι αυτό το δίπολο κυριαρχεί στα συναισθήματα του αναγνώστη. Αν ο αναγνώστης, βεβαίως, μου μοιάζει, πρέπει να πω, γιατί οφείλω να ομολογήσω πως εκνευρίστηκα πολλές φορές και μέσα μου είπα «φτάνει πια, σταμάτα επιτέλους αυτή τη λογόρροια, πάψε να εφευρίσκεις ασήμαντες αφορμές προκειμένου να πεις τα δικά σου για την επικαιρότητα, συνέχισε τη συναρπαστική διήγηση του βίου σου ή πάψε πια!». Όμως δεν της αφαίρεσα το λόγο, δεν έκλεισα, θέλω να πω, το βιβλίο, δεν το παράτησα μισοδιαβασμένο, η γιαγιά Ηλέκτρα με γράπωνε απ’ το χέρι και με καθήλωνε στη θέση μου, σαν να μού ‘λεγε «θα μ’ ακούσεις θέλεις δεν θέλεις», γιατί η συγγραφέας ασκήθηκε αποτελεσματικά στο δυσκολότατο εγχείρημα να μου προσφέρει ένα μυθιστορηματικό πρόσωπο «ζωντανό» που κατορθώνει να ενεργοποιεί διαφορετικά συναισθήματα σε βραχύ χρονικό διάστημα, εκεί που θέλω να τη χαϊδέψω να είμαι έτοιμος να της κακιώσω.
Πιστέψτε με δεν είναι καθόλου αυτονόητο ότι ο καλός συγγραφέας μπορεί αυτό να το πετύχει εύκολα. Χρειάζεται σκληρή μαθητεία στη γραφή και, φυσικά, δωρεά.

Η συγγραφέας του μυθιστορήματος «κι όμως ανθίζει…» ασκείται στη γραφή από την εποχή που ήταν Λία Μεγάλου, πριν γίνει δηλαδή και Σεφεριάδη. Στα είκοσι ένα της χρόνια, ευτύχησε να δει δημοσιευμένο το διήγημά της «Έντεκα γράμματα κι ένα υστερόγραφο» στο περιοδικό «Εποχές», τεύχος 37, τον Μάιο του 1966. Ο Άγγελος Τερζάκης, διευθυντής του περιοδικού, υπέγραψε, με τα αρχικά του, ένα κείμενο που τυπώθηκε αμέσως μετά τον τίτλο και πριν το περιεχόμενο του διηγήματος. Το παραθέτω:

Το ταχυδρομείο ενός περιοδικού έχει πάντα τη μυστική σοφία του. Το κακό είναι ότι, μερικές φορές, δεν πετυχαίνουμε να ξεδιαλύνουμε το νόημά της, όπως λόγου χάρη όταν το ταχυδρομείο φέρνει κείμενα αδέξια. Έχουν κι αυτά βέβαια τη σημασία τους, μόνο που πρέπει να προσέχει κανένας, στην περίπτωση τούτη, πράγματα συμβολικά: τις αναλογίες, τις συχνότητες, τα σε κατιούσα κλίμακα επίπεδα, μιαν ολόκληρη παρασημαντική όπως των ουρανίων σχηματισμών στην αστρολογία. Αυτά όλα οδηγούν σε σκέψεις γενικές και σε συμπεράσματα, δηλαδή σε αφαιρέσεις, όχι σ’ εσωτερικό μας πλουτισμό.

Το ζωντανό κείμενο, απεναντίας, χτυπάει αμέσως στο μάτι, σταματάει μετέωρο το χέρι που πηγαίνει να το φυλλομετρήσει με κεκτημένη ταχύτητα. Έτσι σταμάτησε το χέρι μας πάνω στο κείμενο που ακολουθεί, όταν διαβάσαμε μερικές αράδες του. Η πρώτη μας σκέψη, μετά την ανάγνωση, είτανε να του προτάξουμε ένα μικρό προλογικό κείμενο, μια «παρουσίαση» όπως λένε. Η δεύτερη σκέψη είναι πως τα ζωντανά κείμενα δεν χρειάζονται παρουσίαση γιατί έχουν παρουσία.

Τα «Έντεκα γράμματα» της Λίας Μεγάλου αυτοπαρουσιάζονται.

Αυτά ο Τερζάκης, τότε. Τα ζωντανά κείμενα έχουν παρουσία, δεν χρειάζονται παρουσίαση.
Ίσως δεν χρειαζόταν να πω κι εγώ όσα είπα για το ζωντανό κείμενο της Λίας Μεγάλου - Σεφεριάδη «κι όμως ανθίζει…» 

Γιώργος Χ. Θεοχάρης

Τρίτη 11 Οκτωβρίου 2011

" Κι όμως ανθίζει…" παρουσίαση του νέου μυθιστορήματος της Λίας Μεγάλου-Σεφεριάδη τη Δευτέρα 17 Οκτωβρίου ώρα 8.00 μ.μ.


Το βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ
και οι εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ
σας προσκαλούν
στην παρουσίαση του νέου μυθιστορήματος
της Λίας Μεγάλου-Σεφεριάδη
ΚΙ ΟΜΩΣ ΑΝΘΙΖΕΙ…
τη Δευτέρα, 17 Οκτωβρίου 2011, στις 8 μ.μ. 
στο βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ
(Δημάρχου Ι. Ανδρεαδάκη 49, πρώην Πεσ. Μαχητών, Λιβαδειά

Η συγγραφέας θα μιλήσει για το νέο της βιβλίο
και θα συνομιλήσει με το κοινό.


Προλογίζει ο Γ. Χ. Θεοχάρης, ποιητής-διευθυντής του περ. ΕΜΒΟΛΙΜΟΝ

Οι άνεμοι των βαλκανικών πολέμων ξεριζώνουν μια ελληνική οικογένεια από τις Σαράντα Εκκλησιές της Ανατολικής Θράκης. Οι επιζήσαντες βρίσκουν καταφύγιο στην απελευθερωμένη Μακεδονία. Στην κοσμοπολίτικη Καβάλα, την τότε "πόλη των δολαρίων", ιδρύουν ένα από τα πρώτα πολυκαταστήματα του ελλαδικού χώρου την εποχή της δόξας των καπνών. Εκεί γεννιέται η Ηλέκτρα µε το γονίδιο της γενναιοδωρίας. Εκεί μεγαλώνει σαν πριγκιπέσα. Και ξαφνικά νέος πόλεμος, ελληνοϊταλικός, βουλγαρική κατοχή και νέα φυγή της οικογένειας στη γερμανοκρατούμενη Θεσσαλονίκη. Καινούργιο ξεκίνημα απ' το ναδίρ, καινούργια προκοπή.
Ένας έρωτας που δοκιμάζεται από τη δίνη του πολέμου. Μια ακριβοπληρωμένη ευτυχία.
Τα όνειρα και οι προσδοκίες που σαρώνει ο εμφύλιος.
Το πένθος της Ελλάδας, το πένθος της Ηλέκτρας.
Κι έπειτα πάλι αγώνας, πάλι δημιουργία, πάλι προκοπή. Η μαχητική Ηλέκτρα στήνει στην Αθήνα μια ζηλευτή επιχείρηση, ώσπου κάποτε έρχεται η ώρα να καταστραφεί κι αυτή. Όχι από πόλεμο ετούτη τη φορά, αλλά από την πιο μεγάλη προδοσία. Η Ηλέκτρα της γενναιοδωρίας, η μεγαλωμένη στα πούπουλα, περπατάει ξυπόλυτη στ' αγκάθια, αλλά µε το κεφάλι πάντα ψηλά.
Σήμερα, στο κατώφλι των ενενήντα της χρόνων, στέκεται όρθια, µε την ίδια πάντα
γενναιοδωρία, µε το ίδιο χαμόγελο καλημέρας. Αρκείται στην όποια καλοσύνη των ανθρώπων, στην ευγνωμοσύνη των ζώων, στην ευωδιά της γαζίας της, στο αεράκι που δροσίζει το βράδυ μιας αποπνικτικής μέρας. Έφυγαν τα νιάτα της, έχασε το βιος της, ναι, ωστόσο ξέρει όσο λίγοι να χαίρεται ό,τι καλό φέρνει η μέρα, γιατί το βιος της είναι ο εαυτός της.
Zωντανό κομμάτι της νεότερης Ιστορίας µας, μαρτυράει για όλα τα ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν τη ζωή της καθώς και την πατρίδα µας, ενώ δεν παραλείπει να σχολιάζει µε χιούμορ αλλά και έγνοια για τον τόπο ετούτο τη δύσβατη σημερινή πραγματικότητα. Με τον τρόπο αυτό συμβάλλει στη νεοελληνική µας αυτογνωσία, αφήνοντάς µας μια θετική επίγευση παρ' όλα αυτά.

Κυριακή 9 Οκτωβρίου 2011

Η "Ιστορία του Πελοποννησιακού πολέμου" από τον Θουκυδίδη κυκλοφορεί τώρα σε μετάφραση Ν. Μ. Σκουτερόπουλου.




Μια νέα έκδοση, με το αρχαίο κείμενο, και σε μετάφραση, με εισαγωγή και σχόλια του καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών Ν.Μ. Σκουτερόπουλου, του έργου που θεμελίωσε την ιστορική και την πολιτική επιστήμη.
Η περιγραφή του Πελοποννησιακού πολέμου από τον Θουκυδίδη αποτελεί το σημαντικότερο ιστορικό έργο της Αρχαιότητας. Στην περιγραφή αυτή ο ιστορικός, ενώ παραμένει αυστηρά στο πλαίσιο των πολιτικών και στρατιωτικών γεγονότων, έχει συγχρόνως σαφή συναίσθηση ότι τα γεγονότα αυτά αποτελούν παραδείγματα ανθρώπινης πράξης και πάθους. Έτσι η ώσμωση πραγματιστικής νηφαλιότητας και συγκρατημένης εσωτερικής έντασης – έντασης που τη διαπερνάει κάτι από την πνοή της μεγάλης ποίησης– δίνει στο έργο μια αέναη γοητεία.

"Τί αγαπάω στον Θουκυδίδη, τί είναι αυτό πού με κάνει να τον τιμώ περισσότερο aπό τον Πλάτωνα; O Θουκυδίδης αισθάνεται απέραντα μεγάλη και απροκάλυπτη χαρά για κάθε τυπικό γνώρισμα πού χαρακτηρίζει τον άνθρωπο και τα γεγονότα, και αναγνωρίζει μέσα σε κάθε τέτοιο γνώρισμα μια ποσότητα λογικής ικανότητας: αυτήν προσπαθεί να ανακαλύψει. Ουσιαστικά στην πράξη είναι πιο δίκαιος από τον Πλάτωνα· δεν διασύρει o Θουκυδίδης και δεν μειώνει τους ανθρώπους πού δεν τού αρέσουν ή πού τού έχουν κάνει κακό στη ζωή. Απεναντίας, βλέπει κάτι αξιολογικά μεγάλο σε όλα τα πράγματα και σε όλα τα πρόσωπα, καθώς διακρίνει σε αυτά μόνον τύπους· άλλωστε γιατί θα ενδιέφερε όλο τον μεταγενέστερο κόσμο, στον όποιο αφιερώνει το έργο του, κάτι πού δεν θα ήταν τυπικό;"

Η "Ιστορία τού Θουκυδίδη", στην οποία αναφέρονται οι παραπάνω φράσεις του Νίτσε, δίνεται εδώ σε μια νέα ελληνική μετάφραση πού έχει στηριχτεί στα σημαντικότερα δημοσιεύματα της διεθνούς και της ελληνικής βιβλιογραφίας, και την χαρακτηρίζει ή πιστότητα της νοηματικής απόδοσης και ή σαφήνεια και λιτότητα της γλωσσικής έκφρασης. Οι πολλές και ουσιαστικές υποσελίδιες σημειώσεις έχουν αντληθεί από τα πιο έγκυρα ερμηνευτικά υπομνήματα, ορισμένα από τα οποία, όπως αυτό τού S. Hornblower ή ο 5ος τόμος του ιστορικού υπομνήματος των A.W. Gomme, A. Andrewes, K.J. Dover, είναι μεταγενέστερα από τις έως τώρα συνολικές ελληνικές μεταφράσεις του Θουκυδίδη.

  • Ο Ν. Μ. Σκουτερόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1938. Σπούδασε κλασική φιλολογία και φιλοσοφία στα πανεπιστήμια Αθηνών, Γκαίτινγκεν και Τύμπινγκεν. Διετέλεσε καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Τρίτη 4 Οκτωβρίου 2011

"ΑΓΙΟΙ ΚΑΙ ΔΑΙΜΟΝΕΣ ΕΙΣ ΤΑΝ ΠΟΛΙΝ" ένα αξιανάγνωστο βιβλίο.


Εντυπωσιακή η έναρξη του 20ου έτους εκδηλώσεων του βιβλιοπωλείου μας με το συγγραφέα Γιάννη Καλπούζο να καθηλώνει το ακροατήριο μιλώντας για τους «Άγιους (και) Δαίμονες εις ταν Πόλιν», ενώ είχε προηγηθεί ο Γιώργος Χ. Θεοχάρης με μια θαυμαστά επεξεργασμένη και ουσιαστική προσέγγιση του βιβλίου την οποία και σας παρουσιάζουμε.

Γιάννη Καλπούζου: Άγιοι και δαίμονες – Εις ταν Πόλιν, Μεταίχμιο 2011


Μια μέρα, κάποιας χρονιάς, στη δεκαετία του 1750 ο Δήμος Κομνάς έφτασε στη Λιβαδειά. Ερχόταν από το χωριό του, την Αγόριαννη του Παρνασσού, απ’ όπου έφυγε κυνηγημένος από τους Τούρκους, επειδή πήρε μέρος στον ξεσηκωμό των ραγιάδων που προξένησε η ανταρσία του Χρήστου Μηλιόνη. Περί τούτου, για όσους τα προγράμματα εκπαίδευση φρόντισαν να τον αγνοούμε, ανατρέχω στην γραφίδα του Α. Παπαδιαμάντη, από το διήγημά του «Χρήστος Μηλιόνης»:
«Περί τα μέσα του ΙΗ΄αιώνος κατείχεν ο Χρήστος Μηλιόνης τα αρματολίκια της Ακαρνανίας, του Βάλτου και Ξηρομέρου, είς των αντιπροσώπων της σφαδαζούσης ελληνικής ελευθερίας, των περιφανέστερον παραστησάντων εις τον εκπεπληγμένον ευρωπαϊκόν κόσμον τα δίκαια του αδικουμένου έθνους∙ ουδέποτε είχε συνθηκολογήσει με τους Τούρκους. Τούτο εκφράζει τρανότερον πάσης ιστορικής μαρτυρίας ο στίχος του δημοτικού άσματος:
  Όσο είν’ ο Χρήστος ζωντανός, Τούρκο δεν προσκυνάει».
Στη Λιβαδειά ο Δήμος Κομνάς πούλησε τα χρυσαφικά της μάνας του. Τον γέλασαν στη συναλλαγή μα πάλε ήταν κάμποσοι παράδες. Ταξίδεψε μετά στη Χαλκίδα απ’ όπου πήρε πλοίο για το Βόλο κι από ‘κει άλλο που τον έφερε στην Πόλη. 
Ο Δήμος Κομνάς θα προκόψει στον νέο τόπο που αποφάσισε να ζήσει. Θα κάμει οικογένεια κι ένας γιος του θα σπουδάσει την ιατρική στην Ευρώπη. Εκείνος με τη σειρά του, επιστρέφοντας στην Πόλη, θα δημιουργήσει τη δική του οικογένεια, θ’ αποκτήσει παιδιά, ένα εκ των οποίων, ο Τζανής, γεννημένος το 1796, θα καταγράψει την ιστορία των χρόνων του, μέσα από την μικροϊστορία, τους πόθους, τα πάθη, και τα παθήματα της οικογένειάς του, των συγγενών και των φίλων του.  
Το χρονικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύσσεται αυτή η καταγραφή εκτείνεται από τις 14 Νοεμβρίου 1808, τη νύχτα που ξέσπασε η μεγάλη πυρκαγιά στην Πόλη, μέχρι τις 27 Σεπτεμβρίου 1831, με τον αφηγητή να περιφέρεται στα αποκαΐδια μιας άλλης φοβερής πυρκαγιάς στο ίδιο τόπο. Στ’ αποκαΐδια μιας Πόλης και μιας κοινωνικής περιόδου, μιας ολόκληρης εποχής.
Είκοσι τρία χρόνια από τη μια φωτιά στην άλλη. Χρόνια που η σκεπασμένη χόβολη τεσσάρων αιώνων σκλαβιάς, συνύπαρξης, αντιθέσεων, ίντριγκας και πόθου ελευθερίας αναζωπυρώθηκε, φούντωσε κι οι φλόγες της έκαναν παρανάλωμα ζωές, περιουσίες, όνειρα, έρωτες, ιδέες, κι από τις στάχτες πρόβαλλε το κρατικό μόρφωμα της νέας Ελλάδας, μπολιασμένο ως το μεδούλι με τον χατζηαβατισμό της συναλλαγής, του ρουσφετιού, της απάτης, της αφιλίας, του μικροσυμφέροντος, και τόσων άλλων αρνητικών χαρακτηριστικών της μήτρας στην οποία κυοφορήθηκε για τετρακόσια χρόνια. Χαρακτηριστικών που μας διακρίνουν μέχρι σήμερα και μας οδήγησαν στο τέναγος της εθνικής κατάθλιψης των ημερών που ζούμε.     


Ο Δήμος Κομνάς, λοιπόν, είναι ο μυθιστορηματικός γεννήτορας της οικογένειας Κομνά, στην Πόλη, και πάππος του Τζανή που είναι ο κεντρικός ήρωας στο νέο μυθιστόρημα του Γιάννη Καλπούζου «Άγιοι και δαίμονες – Εις ταν Πόλιν».
Ξεκινώντας από το 1808 ο, δωδεκαετής τότε, Τζανής θα αναδιηγηθεί τη ζωή του μέχρι τα τριάντα πέντε χρόνια του, καθώς και τη ζωή των άλλων, με φόντο το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο.
Τα κομβικά σημεία σ’ αυτό το πλέγμα αληθινών και επινοημένων γεγονότων είναι τα ακόλουθα:
  • Η μεγάλη πυρκαγιά του 1808 στην Πόλη.
  • Η καταστροφική επιδημία πανώλης του 1812.
  • Η σταδιοδρομία του Τζανή ως μυρεψού.
  • Η μύησή του στην μυστική επαναστατική Εταιρεία του Φοίνικα.
  • Η φυγή του, με πλοίο για την Οδησσό, προκειμένου να σώσει το κεφάλι του αφού αποκαλύφθηκε η σχέση του με παντρεμένη χανούμισσα.
  • Η διάσωσή του μετά από ναυάγιο στον Εύξεινο πόντο και η παραμονή του στην περιοχή της Κερασούντας.
  • Η σύλληψη, η φυλάκιση και η απόδραση από τη φοβερή φυλακή του Μπάνιον.
  • Οι διεργασίες για την κήρυξη της ελληνικής επανάστασης.
  • Η μύησή του στην Φιλική Εταιρεία.
  • Η προδοσία που είχε ως αποτέλεσμα να μην εκραγεί η επανάσταση στην Πόλη.
  • Ο αφορισμός των επαναστατών από τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε’.
  • Το πέρασμα του Προύθου ποταμού, ο Ιερός Λόχος, το Ιάσιο και το Δραγατσάνι.
  • Ο απαγχονισμός του Γρηγορίου Ε’ και η ενθρόνιση του πόρνου Πισιδίας Ευγένιου.
  • Το πέρασμα του Τζανή στη Χίο, η απόβαση των Σαμιωτών του Λυκούργου Λογοθέτη στο νησί και η Σφαγή της Χίου.
  • Η καταστροφή των Ψαρών.
  • Το πέρασμα του Τζανή στο Μοριά, η μάχη στο Μανιάκι, η αιχμαλωσία και η μεταφορά του στην Αίγυπτο.
  • Η επιστροφή του Τζανή στην Πόλη.
  • Η πυρκαγιά του 1831.  
Το συγγραφικό τέχνασμα του Γιάννη Καλπούζου συνίσταται στο ότι εμφανίζει τον κεντρικό του ήρωα να είναι ο συγγραφέας του βιβλίου και να τροφοδοτεί, ο ίδιος ο ήρωας, την αφήγηση με παρένθετες διηγήσεις από τα πρόσωπα που συγκροτούν την καθημερινότητά του, και συνεπώς αποτελούν τους άλλους χαρακτήρες του μυθιστορήματος, αλλά και να εντάσσει επιστολές και ημερολογιακές καταγραφές αυτών των προσώπων. Έτσι ο Γιάννης Καλπούζος πλουτίζει την αφήγηση και το κείμενο χρωματίζεται με την ιδιαιτερότητα της φωνής και του τρόπου κάθε αφηγητή.
Σημαντικό πλεονέκτημα και μαζί κατάκτηση του συγγραφέα αποτελεί η γλώσσα του μυθιστορήματος. Είναι αφ’ ενός η καθομιλουμένη κοινή ρωμέϊκη, προσμεμιγμένη με πλήθος λέξεων της οθωμανικής κοινής, αφ’ ετέρου η λόγια ελληνική της εποχής. Η λαϊκή γλώσσα είναι προσαρμοσμένη από τον συγγραφέα έτσι ώστε να γίνεται κατανοητή σήμερα. Οι οθωμανικές λέξεις και εκφράσεις, πολλές εκ των οποίων είναι παραφθαρμένες ελληνικές, υπομνηματίζονται και επεξηγούνται στις σελίδες του βιβλίου.


Πέραν του κεντρικού, εξαιρετικά ενδιαφέροντος, μυθιστορηματικού ήρωα, ο οποίος πέρασε από φωτιά και σίδερο, ο συγγραφέας δημιούργησε πλήθος προσώπων τις κινήσεις των οποίων συνταίριασε αρμονικά, έτσι ώστε να είναι πειστικοί και να προξενούν την αναγνωστική προσδοκία από σελίδα σε σελίδα.

Θα αναφερθώ σε κάποιους ξεχωριστούς χαρακτήρες, αδρομερώς, προσέχοντας να μην αποκαλύψω καίρια στοιχεία του μυθιστορηματικού τους βίου, ώστε να διατηρηθεί ζέον το ευφρόσυνον της αναγνώσεως, για όσους θα διαβάσουν το βιβλίο. Τέτοιοι χαρακτήρες είναι:

  • Ο γιατρός Αναστάσιος Κομνάς, σπουδαγμένος στην Ευρώπη, στην Πίζα, νεωτεριστής, ερευνητής στο επιστημονικό του πεδίο, με πρωτότυπες ιδέες για την ριζική αλλαγή της θεραπευτικής μεθόδου στα φρενοκομεία, μέλος της Φιλικής Εταιρείας, αντιφαναριώτης και αντικληρικαλιστής.
  • Ο Λεωνής, αδελφός του Τζανή, του οποίου η ζωή θα καθοριστεί από την απόφαση που θα πάρει όταν η ύπαρξή του βρέθηκε κυριολεκτικά στον πάγκο του χασάπη.
  • Ο Μελέκ ή Παυλής, φίλος του Τζανή, ένας ήμερος γίγαντας που όταν χρειάζεται γίνεται θηρίο ανήμερο, ένας χαρακτήρας που αντιπροσωπεύει μια τεράστια ομάδα ανθρώπων που έζησαν τους σκοτεινούς αιώνες του Οθωμανικού μεσαίωνα με μια φανερή αλλά υποκρινόμενη  και μια κρυμμένη αλλά αληθινή θρησκευτική πίστη.
  • Η Γιοχαή και η Ισμιχάν, ένα κορίτσι και μια γυναίκα που αλλού υποχρεώνονται να ζουν και να διαθέτουν το κορμί τους κι αλλού είναι δοσμένος ο νους και η ψυχή τους.
  • Ο παπά – Αλύπιος, ένας θεομπαίχτης ιερέας, χαρακτηριστικός τύπος του εξωνημένου ιερατείου της εποχής, ο οποίος στο τέλος θα επιχειρήσει, απροσδόκητα, ένα ηθικό άλμα.
  • Ο Μποκρουζέ, οθωμανός κοινωνιστής, ανεξίθρησκος, στοχαστής, διδάχος και μέντορας του Τζανή.
  • Ο Ανθίας, τέλος, φίλος παιδικός του Τζανή, γητευτής των γυναικών, καταφερτζής, εραστής της ελευθερίας, ατομικής και συλλογικής, πανέξυπνος, ρέμπελος, αφιλοχρήματος, τιμητής της φιλίας, μπεσαλής, στο πρόσωπο του οποίου συμπυκνώνεται ο τίτλος του μυθιστορήματος. Ένας άγιος και δαίμονας εν ταυτώ. Ίσως ο πιο σημαντικός χαρακτήρας του βιβλίου.
Εκτός των πειστικών μυθιστορηματικών χαρακτήρων το κείμενο έχει πολλές άλλες αρετές. Ο συγγραφέας ερευνώντας και γράφοντάς το, είναι φανερό, πως πέρασε από στάδια σκληρής πνευματικής χειρωναξίας –αν μου επιτρέπεται να πω. Ένα μυθιστόρημα αυτής της πλοκής, τόσο πολυπρόσωπο, εξελισσόμενο σε μια  τέτοιας έντασης χρονική περίοδο, σε χώρους κλειστούς αλλά και στο ανοικτό γεωγραφικό πεδίο, απαιτεί σοβαρή ερευνητική εργασία γιατί ο κίνδυνος της μη θεμελιωμένης τεκμηρίωσης παραμονεύει κάθε στιγμή. Πόσο μάλλον όταν πρέπει να προχωρήσει ο συγγραφέας σε θέματα τεχνικά που αναφέρονται στην τεχνολογία των αρωμάτων, της βοτανικής, των πλοίων, των φάρων ή στην αρχιτεκτονική των κτηρίων και στην τοπογραφία των δημοσίων χώρων. Κι ακόμη στην ένταξη στη μυθιστορηματική δράση εθίμων, λαογραφικών και ανθρωπολογικών στοιχείων της εποχής, δημιουργώντας ένα πανόραμα κοινωνικής ανθρωπολογίας. Η ανάπλαση της εποχής είναι εντυπωσιακή, καθώς στις γραμμές του κειμένου ανακαλύπτεις διαρκώς διόδους που διαβαίνοντάς τες βρίσκεσαι στις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα, στην Πόλη, κι αναρωτιέσαι γιατί είναι παράταιρα τα ρούχα που φοράς…   
Ο Γιάννης Καλπούζος έγραψε ένα αξιανάγνωστο βιβλίο. Αν με το «Ιμαρέτ: Στη σκιά του ρολογιού» μάς εξέπληξε με την πρώτη του εμφάνιση στο συνθετικό κείμενο, τώρα βεβαιωνόμαστε πως ξέρει να γράφει καλά. Πολύ καλά. Μετέρχεται μάλιστα μικτές τεχνικές της γραφής αποτελεσματικά. Προσμένουμε τα επόμενα έργα του με μεγάλο ενδιαφέρον. Οι δυνατότητές του σ’ αυτό που ονομάζουμε «ανοιχτό μυθιστόρημα» έχουν γίνει πλέον φανερές.

Διατηρώ μονάχα μιαν επιφύλαξη. Την ίδια που είχα εκφράσει και για το «Ιμαρέτ: Στη σκιά του ρολογιού»: αν εκεί μου δημιούργησε προβληματισμό η αφήγηση των ιστορικών γεγονότων από ένα παιδί, τον Λιόντο, γεγονότων που μάλιστα συνέβαιναν πολύ μακριά απ’ το βλέμμα του, και θεωρούσα πως έπρεπε ένας αφηγητής σε τρίτο πρόσωπο να τα ιστορεί, τώρα, σε τούτο το μυθιστόρημα, νομίζω και πάλι, πως ένας τριτοπρόσωπος αφηγητής θα μπορούσε ν’ αρθρώσει πιο πειστικά ζητήματα που αναφέρει ο Τζανής και, κατά την πρόσληψή μου, υπερβαίνουν τη γνωσιακή και μορφωτική του δυνατότητα. Όμως ό,τι υποστηρίζω μπορεί να είναι λαθεμένο ή να είναι παράγωγο ενός υπερβολικού αναγνωστικού εκλεκτικισμού και να αφορά μονάχα εμένα. Εκείνο που έχει σημασία είναι πως προστέθηκε στην νεοελληνική γραμματολογία ένα πολύ καλό έργο.
Ο μυρεψός Τζανής Κομνάς έγινε μέλος της συντροφίας των μυροπωλών της Πόλης όταν κατάφερε να παράξει το μύρο του δημιουργικού πόθου του. Το ονόμασε «Κυνηγός του ανέμου». Ο Γιάννης Καλπούζος σ’ αυτή την ονομασία στηρίζει τη σημειολογία του μυθιστορήματός του. Στο άπιαστο, όπως ο άνεμος. Άπιαστο του έρωτα, άπιαστο των μεγάλων προσδοκιών του ανθρώπου, άπιαστο της ειρηνικής συνύπαρξης, άπιαστο της ισονομίας  και της δικαιοσύνης, άπιαστο της προσωπικής και συλλογικής ελευθερίας, άπιαστο της ευτυχίας, στο άπιαστο αλλά διαρκώς επιδιωκόμενο της δικαιωμένης ύπαρξής μας πάνω στη γη.
Θα τελειώσω όπως άρχισα τούτο το κείμενο. Ρωτώντας παλιότερα τον Γιάννη Καλπούζο για την καταγωγική του αφετηρία μου είχε απαντήσει πως γεννήθηκε στους Μελάτες της Άρτας αλλά η οικογένεια Καλπούζου πρέπει να έχει τις ρίζες της στην Αγόριαννη του Παρνασσού.

Το 1893 ο Emile Legrand εξέδοσε στο Παρίσι, σε 30 αντίτυπα, το κείμενο της αφήγησης του Αγοραννίτη Κομνά Τράκα για την δολοφονία του συγχωριανού και ξαδέρφου του Δήμου Καλπούζου, το οποίο του παρέσχε ο ιστοριοδίφης Κωνσταντίνος Σάθας. Τον Δήμο Καλπούζο δολοφόνησαν λίγο πριν την ελληνική επανάσταση δυο συγχωριανοί του βαλμένοι από τον Μουσταφάμπεη, απόγονο του μπεηζαντέ Ζαΐμη, ο οποίος κατείχε την Αγόριαννη τσιφλίκι του και την έχασε μετά από ενέργειες του Δήμου Καλπούζου στην Πόλη απ’ όπου έφερε φιρμάνι που χαρακτήριζε το χωριό κεφαλοχώρι κι όχι τσιφλίκι. Κατά τη δολοφονία ο Καλπούζος δεν πρόφτασε να χρησιμοποιήσει το γιαταγάνι του, που κατά τη συνήθεια της εποχής, το ονόμαζε Λελούδα, από το όνομα της όμορφης γυναίκας του.
Ο Legrand στο προλογικό, γραμμένο στα γαλλικά, σημείωμα της έκδοσης μας πληροφορεί ότι την ιστορική αναφορά αναδιηγήθηκε ο και βουλευτής Κομνάς Τράκας το 1874 με τη βοήθεια σημειώσεων της οικογένειας (οικογενειακών χαρτιών) και τοπικών παραδόσεων.
Είναι πλέον ή βέβαιον πως ο συγγραφέας Γιάννης Καλπούζος γνωρίζει το κείμενο. Είναι άλλωστε προσβάσιμο στο Διαδίκτυο. Έτσι κι αλλιώς η επιλογή της αρχιτεκτονικής στερέωσης του μυθιστορήματος πατάει σ’ αυτά που γράφει ο Legrand στον πρόλογό του. Εξάλλου η περιγραφή της Αγόριαννης, από τον Δήμο Κομνά, η αναφορά στην παλιότερη ονομασία του χωριού ως Αγία Μαρίνα και η επισήμανση ότι το χωριό ξεσηκώθηκε την εποχή που συνέβη η ανταρσία του Μηλιόνη, όλα αυτά, στην έκδοση του Legrand ακουμπάνε. Ας δούμε όμως ακόμη μια ταύτιση. Ο Τζανής μαχόμενος στο Μανιάκι τον Ιμπραήμ έχει ονομάσει, κατά τη συνήθεια της εποχής, το γιαταγάνι του Γιοχαή. Έτσι όπως λέγανε τον ανεκπλήρωτο έρωτά του.
Κάτι βαθύτερο όμως αισθάνομαι ότι υπάρχει στη σχέση του συγγραφέα με τούτη την αναδιήγηση του Κομνά Τράκα.
Ο μονογενής του δολοφονημένου Δήμου Καλπούζου ήταν εκείνος που ξεσήκωσε τα χωριά της Λιβαδειάς κατά των Τούρκων, τις παραμονές της επανάστασης, και μετά τη νίκη του στο χωριό Βισβάρδι όπου σκοτώθηκε και ο μπουλούμπασης Ταήραγας, αναγνωρίστηκε καπετάνιος της Λιβαδειάς.
Θέλετε να μάθετε πως τον έλεγαν; Ιωάννη Καλπούζο, όπως τον συγγραφέα …
Γιάννη Καλπούζο, αναρωτιέμαι, μέσα από ποιές διαδρομές οδηγούμαστε στην έμπνευση και στη γραφή; ποιες πανάρχαιες οφειλές μάς δίνει η Τέχνη τη δυνατότητα να εκπληρώνουμε; Τι όμορφα δώρα προσφέρεις με την πέννα σου στις πατρογονικές σου ρίζες; Πόσο ακριβό είναι το δώρημα να μπορείς γράφοντας ν΄ ανακουφίζεις τους λησμονημένους; Πόσο πολύτιμη είναι η στιγμή που κυνηγώντας τον άνεμο της ουτοπίας κατορθώνεις να προσφέρεις τις άκρες του στους συνανθρώπους σου μέσα σ’ ένα μπουκαλάκι μύρου;
Γιώργος Χ. Θεοχάρης
Λιβαδειά 3 Οκτώβρη 2011 

Ο Γιάννης Καλπούζος όπως προείπαμε καθήλωσε το ακροατήριο παραθέτοντας πλήθος στοιχείων για το μυθιστόρημά του ενώ ταυτόχρονα προβάλλαμε φωτογραφικό υλικό από την Πόλιν την αντίστοιχη περίοδο που εξελίσσεται η ιστορία.


Φίλος του βιβλιοπωλείου βρήκε και μας έστειλε αμέσως μετά την εκδήλωση μεγάλο μέρος του φωτογραφικού υλικού ανεβασμένο στο διαδίκτυο με ηχητική κάλυψη.
Και βέβαια το ενσωματώνουμε στην ανάρτηση. 
Απολαύστε το.

Σάββατο 24 Σεπτεμβρίου 2011

ΑΓΙΟΙ ΚΑΙ ΔΑΙΜΟΝΕΣ Εις ταν Πόλιν, εκκινούν το νέο κύκλο εκδηλώσεων της ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ


Το βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ 
και οι εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ
σας προσκαλούν
στην παρουσίαση του νέου μυθιστορήματος
του
 Γιάννη Καλπούζου

ΑΓΙΟΙ ΚΑΙ ΔΑΙΜΟΝΕΣ Εις ταν Πόλιν

τη Δευτέρα, 3 Οκτωβρίου 2011, στις 8 μ.μ., 
στο βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ
(Δημάρχου Ι. Ανδρεαδάκη 49, πρώην Πεσ. Μαχητών, Λιβαδειά).

Ο συγγραφέας θα μιλήσει για το νέο του βιβλίο
και θα συνομιλήσει με το κοινό
.
Θα προλογίσει ο ποιητής Γ.Χ. Θεοχάρης

στο βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ
 (Δημάρχου Ι. Ανδρεαδάκη 49, πρώην Πεσ. Μαχητών), Λιβαδειά


Λίγα λόγια για το βιβλίο

Μυθοπλασία και πραγματικότητα συνυφαίνονται στο υφαντό της Πόλης από το 1808 ως το 1831. Καθημερινή ζωή, έρωτες, δυνατές φιλίες, πλούτη, φτώχεια, οραματιστές, συμμορίες των δρόμων, χασικλήδες, δερβίσηδες, γενίτσαροι· αρνησίθρησκοι, κρυπτοχριστιανοί, δεισιδαιμονίες, ερωτικά ξόρκια, χαμένα όνειρα, οι γυναίκες στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού· πυρκαγιές, παζάρια, βεγγέρες, καπηλειά των 1000 τ.μ., η τρομερή φυλακή του Μπάνιον, το μπουντρούμι και η αστυνομία του Πατριαρχείου· κοινά σχολεία, η Μεγάλη του Γένους Σχολή, ερωμένες Πατριαρχών, λεσβίες, αρώματα, λάσπες, βασανιστήρια, πανούκλα· προεπαναστατική περίοδος, Φαναριώτες, συνωμοσίες, μυστικές εταιρείες, προδότες, μισαλλοδοξία, οι σφαγές στην Πόλη το 1821· Ρωμιοί, Οθωμανοί, Αρμένιοι, Φράγκοι, Εβραίοι. Κι ακόμα Πόντος, Χίος, Δραγατσάνι, Μανιάκι, Αλεξάνδρεια.
Πόθος, φόβος, όχλος, άγιοι και δαίμονες.
Ένα επικό μυθιστόρημα που καθηλώνει τον αναγνώστη με την περιπετειώδη ζωή των ηρώων του, την ατμόσφαιρά του, τη χειμαρρώδη γλώσσα του, το συναίσθημα, τον στοχασμό, τις αστείες καταστάσεις και την ολοζώντανη αναπαράσταση της εποχής εκείνης.


Ο Γιάννης Καλπούζος γεννήθηκε στο χωριό Μελάτες της Άρτας το 1960. Από το 1982 ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Έχει γράψει ποιητικές συλλογές, μυθιστορήματα και μία συλλογή διηγημάτων. Με την ποιητική συλλογή Έρωτας νυν και αεί ήταν υποψήφιος στη μικρή λίστα για το Κρατικό Βραβείο Ποίησης 2008. Από το 1995 έχει υπογράψει τους στίχους 67 τραγουδιών πολλά από τα οποία έγιναν επιτυχίες, καθώς και τους στίχους 18 τραγουδιών στο θεατρικό έργο Τρυφεράκανθος. Το 2009 τιμήθηκε με το Βραβείο Αναγνωστών του ΕΚΕΒΙ για το μυθιστόρημά του Ιμαρέτ: Στη σκιά του ρολογιού, το οποίο μεταφράζεται στα τουρκικά και τα ιταλικά.

Μια μικρή εισαγωγή για όσα θα παρακολουθήσετε από το συγγραφέα Γιάννη Καλπούζο



Για πληρέστερη ενημέρωσή σας επαναφέρουμε παρακάτω παλαιότερη ανάρτησή σχετική με το προηγούμενο βιβλίο του Γιάννη Καλπούζου ΙΜΑΡΕΤ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΤΟΥ ΡΟΛΟΓΙΟΥ η εκδοτική πορεία του οποίου συνεχίζεται με εντυπωσιακούς ρυθμούς. 

ΙΜΑΡΕΤ στη σκιά του ρολογιού : Γιάννης Καλπούζος


ΙΜΑΡΕΤ στη σκιά του ρολογιού

Πρόκειται για ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα των τελευταίων μηνών και το βιβλιοπωλείο μας σας παρουσιάζει τις βασικές του πτυχές, όπως ο ίδιος ο συγγραφέας μας παρέδωσε ανταποκρινόμενος σε σχετικό αίτημά μας, μαζί με τις φωτογραφίες από την προσωπική του συλλογή.
Το «Ιμαρέτ», αποτελεί κατά τη γνώμη μου, μια κατάθεση στην διατήρηση και λειτουργία της συλλογικής μνήμης. Πολύτιμη ή όχι θα το κρίνουν οι αναγνώστες. Μιας μνήμης, που χωρίς να αποστασιοποιείται εντελώς από αυτό που συνηθίζουμε να αποκαλούμε επίσημη καταγραφή των ιστορικών γεγονότων, καταδύεται στα μύχια της ανθρώπινης ψυχής, αφουγκράζεται τον παλμό των ιστορικών περιπετειών έτσι όπως βιώθηκαν από απλούς καθημερινούς ανθρώπους, συγκινεί αγγίζοντας μνημεία-σύμβολα μιας άλλης εποχής μακρινής, μα όχι ανοίκειας με τη δική μας και φιλοσοφεί, τελικά, πάνω στο πέρασμα του «πανδαμάτορος» χρόνου.
Πρόκειται για ένα βιβλίο που επιδέχεται πολλαπλές αναγνώσεις. Καταρχήν παρακολουθούμε την τοπιογραφία μιας περιοχής της περιφέρειας, της Άρτας, η οποία μακριά από τα γνωστά κέντρα των εξελίξεων ακολουθεί τη δική της ιδιόμορφη και ιδιαίτερη ιστορική πορεία μέσα σε χρόνια κρίσιμα, χρόνια μεταβολών και ανακατατάξεων εθνικών, κοινωνικών και πολιτιστικών.
Ο 19ος αιώνας διανύει το δεύτερο μισό του, η Οθωμανική Αυτοκρατορία συρρικνώνεται, ενώ ήδη με το Τανζιμάτ του 1839 και το Χατιχουμαγιούν του 1856 (Σουλτανικά φιρμάνια) έχουν γίνει σημαντικές μεταρρυθμίσεις στην κατεύθυνση της ισονομίας των πολιτών και της παροχής ελευθεριών στους ραγιάδες, με αποτέλεσμα να ανθεί ο ελληνισμός στη Σμύρνη, στην Κων/πολη και αλλού, αν και οι αλλαγές καθυστερούν να φθάσουν στην περιφέρεια ή εφαρμόζονται κατά το δοκούν των τοπικών αρχόντων. Συνάμα το Ελληνικό κράτος επεκτείνεται (μέχρι το 1881 τα σύνορα είναι στη γραμμή Παγασητικού και Αμβρακικού κόλπου) και επιχειρεί να οργανωθεί, ενώ γενικότερα οι κοινωνικές δομές αναδιαρθρώνονται και στην Οθωμανική Αυτοκρατορία η θρησκευτική και πολιτιστική συνείδηση που μέχρι τότε ένωνε ή διαχώριζε τους λαούς μετατρέπεται σταδιακά σε εθνική.
Παράλληλα, μέσα από το βιβλίο, αναβιώνει όλη η ανθρωπογεωγραφία της περιοχής της Άρτας. Μύθοι, θρύλοι και παραδόσεις, μουσικές και γλέντια, γεύσεις, μυρωδιές και αρώματα ξετυλίγονται στις σελίδες του. Το Ρωμιοπάζαρο και το Τουρκοπάζαρο, οι εβραϊκές συνοικίες, τα χωριά των κολίγων, ο τρόπος είσπραξης του ίμορου (το μέρος δηλαδή της σοδειάς που λάβαιναν οι τσιφλικάδες), η είσπραξη των φόρων μέσω υπενοικιαστών, το προδρομικό αγροτικό κίνημα, τα σχολεία των Ελλήνων (η Αλληλοδιδακτική σχολή και το Ελληνικό Σχολείο), τα σχολεία των Τούρκων ή καλύτερα των Οθωμανών αφού να πεις κάποιον τότε Τούρκο ήταν βρισιά (το Μεχτέπ-δημοτικό και το Ρουστιέ-γυμνάσιο) και το σχολείο των Εβραίων (το Μιζρά). Συνάμα οι μεγάλες θρησκευτικές γιορτές χριστιανών και μουσουλμάνων και τα κοινά χαρακτηριστικά των δύο θρησκειών όπως η Παλαιά Διαθήκη η οποία είναι σχεδόν ταυτόσημη, αλλά και σημεία της Καινής Διαθήκης που αναφέρονται στο Κοράνι, οι συναγωγές, τα τζαμιά και οι εκκλησίες με, ή χωρίς καμπάνες όπου το απαγόρευε η Οθωμανική Διοίκηση. Κι ακόμη, η μυθολογία και οι δοξασίες, τα αρχοντικά και τα χαμόσπιτα, τα χαμάμ, οι καφενέδες, οι χοροεσπερίδες της καθόλου ευκαταφρόνητης αριθμητικά αστικής τάξης της πόλης, οι ανταγωνισμοί και οι συγκρούσεις των Ελλήνων και των Εβραίων εμπόρων, τα πορνεία και το «καφέ Αμάν», οι ληστές στα βουνά και στον κάμπο, οι μπαντίδος (μάγκες της εποχής), το λαθρεμπόριο, παραδοσιακά παιχνίδια (όπως ο πετροπόλεμος μεταξύ Ελληνόπουλων και Τουρκόπουλων), θάνατοι και γάμοι και των τριών φυλών, ο Τούρκικος Καραγκιόζης (που ήταν πολύ διαφορετικός από αυτόν του μετέπειτα Ελληνικού θεάτρου σκιών), οι απόκριες που αξίζει να σημειωθεί ότι περιλήφθηκαν ανάμεσα στους 4 όρους της συνθήκης υποταγής της Άρτας στους Οθωμανούς το 1449, (να ντύνονται δηλαδή προσωπίδες και να διασκεδάζουν ελεύθερα, καταδεικνύοντας έτσι μια τόσο διαφορετική αντίληψη για τη ζωή σε σχέση με τη σημερινή), οι σχέσεις εκκλησίας με την Οθωμανική Διοίκηση, αλλά και με τον λαό, σχέσεις στις οποίες εντάσσονται και οι αφορισμοί (αυτό το σκληρότατο μέτρο που έθετε σε πλήρη απομόνωση τον τιμωρούμενο πέραν από τις φοβερές κατάρες που τον συνέθλιβαν συναισθηματικά). Επιπλέον συνήθειες, παροιμίες, έθιμα και τόσα άλλα, τα οποία συνενώνονται σε ένα πολύχρωμο λαογραφικό μωσαϊκό που επιτρέπει την είσοδό του αναγνώστη σε έναν άλλο κόσμο, που με τα μέτρα της ορθολογιστικής και πρακτικής εποχής μας, φαντάζει σχεδόν μαγικός. Στην ουσία δηλαδή, το Ιμαρέτ είναι ένα κοινωνικό μυθιστόρημα με φόντο την ιστορία.
Η έρευνά μου (σχεδόν 400 τόμοι, οι επισκέψεις μου σε δεκάδες βιβλιοθήκες και στα Γενικά Αρχεία του Κράτους καθώς και η μελέτη των αρχείων των υποπροξενείων της Ρωσίας και της Ελλάδας που λειτουργούσαν τότε στην Άρτα και των εφημερίδων και περιοδικών της εποχής αλλά και σε όσα κατέγραφαν αργότερα τις αναμνήσεις τους όσοι έζησαν την επίμαχη περίοδο) θεωρώ ότι με βοήθησαν να γνωρίσω σε βάθος την ιστορία, το κοινωνικό πρόσωπο και τη λαογραφία της περιοχής ώστε να στήσω ένα μυθιστόρημα με συνεχώς ανανεούμενο σκηνικό, μέσα στο οποίο λαμβάνουν χώρα τα έργα και τα πάθη των ηρώων του. Βέβαια κάθε στοιχείο υπηρετεί τη μυθοπλασία, ενώ θεωρώ ότι όλα είναι απαραίτητα ώστε ο αναγνώστης να γνωρίσει αφενός την εποχή (από τις φορεσιές, τα κτίρια, τους δρόμους, τη διασκέδαση και τις ιδιαιτερότητες κάθε φυλής), αλλά και τον τρόπο σκέψης των ανθρώπων ώστε τους κρίνει με βάση τα μέτρα και τα σταθμά των καιρών εκείνων και όχι με τα σύγχρονα δεδομένα.
Φυσικά, βασικό χαρακτηριστικό κάθε μυθοπλασίας είναι να αφηγηθεί μια ιστορία, ολοκληρωμένη με αρχή και τέλος, να δεσμεύσει τον αναγνώστη, διατηρώντας το ενδιαφέρον του αμείωτο και επαυξάνοντας σελίδα προς σελίδα την προσοχή του. Να τον ταξιδέψει δηλαδή στην ονειρική πολιτεία του λόγου και της φαντασίας, Κι αυτό ακριβώς πιστεύω ότι κάνει το «Ιμαρέτ» τουλάχιστον στο πρώτο επίπεδο ανάγνωσης.
Ξεκινώντας από το πρώτο κεφάλαιο ο αφηγητής διηγείται ένα φόνο, τα κίνητρα του οποίου, καθώς και ο ένοχος θα μείνουν ανεξιχνίαστα για πολλά χρόνια. Στη συνέχεια, η σκυτάλη της αφήγησης παραδίδεται στο Λιόντο Θερσίτη και στον ομογάλακτό του Οθωμανό Νετζίπ που αναθυμούνται, σχολιάζουν κι ερμηνεύουν καταστάσεις και γεγονότα, ο καθένας από τη δική του σκοπιά σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση. Διηγούνται όσα έζησαν σε ήρεμους χρόνους, αλλά και σε καιρούς εντάσεων και στον απόηχο των πολεμικών γεγονότων, αφού την περίοδο αυτή έχουμε 3 επαναστάσεις στην Άρτα και την ευρύτερη περιοχή της Ηπείρου και της Θεσσαλίας, το 1854, το 1866 και το 1878. Στις αφηγήσεις τους τα παιδικά παιχνίδια και οι δοκιμασίες, οι σκανδαλιές και οι παιγνιώδεις φάρσες στον δια βίου ορκισμένο εχθρό τους τον Φάσγανο, η φιλία τους με τους δίδυμους Εβραίους Γιοσέφ και Μεναχέμ, η ενηλικίωση, η πρώτη ομαδική επίσκεψη των τεσσάρων στο πορνείο της Δέσπως, ο έρωτας (που και για τους δύο φίλους θα έχει απρόσμενη εξέλιξη). Η καθημερινότητα εν τέλει και ο χρόνος που περνά αδιάφορος για τις μικρές ανθρώπινες καταστροφές ή ευτυχίες. Πλήθος ανθρώπινοι χαρακτήρες παρελαύνουν μέσα από τις σελίδες του μυθιστορήματος. Πρωταγωνιστές (όλοι τους μυθοπλαστικά πρόσωπα), δευτεραγωνιστές αλλά και κομπάρσοι (πραγματικά κυρίως πρόσωπα της εποχής όπως ο τσιφλικάς Καραπάνος που κατέχει το 75% της καλλιεργήσιμης ή ο βασιλιάς Γεώργιος ή οι άρχοντες του τόπου Οθωμανοί και Έλληνες και Εβραίοι κ.λ.π.).
Ας αναφέρω εδώ, πέρα από τα δύο βασικά πρόσωπα, το Λιόντο και τον Νετζίπ, τις μορφές των δύο μανάδων, της ελληνίδας Αγνής και της αλλόδοξης ανά Σαφιγιέ (ανά στα τούρκικα σημαίνει μάνα) που το μητρικό τους φίλτρο υπερίσχυσε κάθε εθνικιστικού ή θρησκευτικού φανατισμού. Επίσης τη σαγηνευτική Καλίλα, (που γυρίζει με την ομάδα του Αιγυπτίου Μααρούφ σε όλη την Οθωμανική Αυτοκρατορία χορεύοντας και δίνοντας παραστάσεις στα Καφέ Αμάν) σειρήνα του πάθους και της αυτοκαταστροφής, αιώνια ενσάρκωση του ερωτικού πόθου, της γυναικείας δύναμης και της ανδρικής αδυναμίας. Κι ακόμη τον Μπεχζάτ (αδελφό του Νετζίπ), το πρότυπο του ελεύθερου ανθρώπου της δημιουργικής έκφρασης, που υπερβαίνει τα περιοριστικά κι ασφυκτικά πλαίσια της κοινωνίας και της εποχής, όπως και την Αγγελινή η οποία διαρρηγνύει τις διαχωριστικές γραμμές της γαμήλιας ένωσης ατόμων μεταξύ των δύο φυλών.
Και πάνω απ΄ όλους στέκεται ως «προεξάρχων του χορού» ο θυμόσοφος, και όχι μόνο, αφού είναι σπουδαγμένος και μελετητής ποιημάτων και βιβλίων, ο Ισμαήλ Μπέης.
Ο παππούς, που βλέπει τα εγγόνια του να μεγαλώνουν «σα ρόδα κάτω από τον ήλιο», και κάθε κουβέντα του αποτελεί απόσταγμα σοφίας, στέκεται πέρα από τα πάθη και τις μισαλλοδοξίες, ανατέμνει τη ζωή που πέρασε, εκτιμά τη ζωή που θα ‘ρθει και υπομένει τις αλλαγές με στωικότητα και γνώση.
Ποια, άραγε, είναι η γνώση της ζωής, που απέκτησε ο αιωνόβιος (και αθυρόστομος ενίοτε) Ισμαήλ μπέης; Όσο κι αν φαίνεται οξύμωρο η γνώση της ζωής ταυτίζεται με τη συνείδηση του θανάτου μας και της ασημαντότητας μας. Ο παππούς Ισμαήλ, συντηρητής του παλιότερου κρουστικού και μηχανικού ρολογιού με δίσκο σε όλη την Αυτοκρατορία (που μετρά τις οθωμανικές ώρες οι οποίες καταμερίζονται σε 12 την ημέρα και 12 τη νύχτα και αυξομειώνονται σε διάρκεια κατά εποχή του χρόνου) και παρατηρητής των αέναων κινήσεων των ουράνιων σωμάτων, ξέρει καλά σύμφωνα και με την Τούρκικη παροιμία που χρησιμοποιεί, πως: «Κάθε μάνας γέννα πεσκέσι του θανάτου».
Με άλλα λόγια, πως όλη η ύπαρξή μας είναι ένα στιγμιαίο πέρασμα μπροστά στον αδηφάγο χρόνο, μια ελαφρά ρυτίδα στη ροή του ποταμού της ανθρώπινης ιστορίας. Η διαπίστωση όμως αυτή, της ανθρώπινης ματαιότητας, τον οδηγεί και στην καταδίκη της ανθρώπινης ματαιοδοξίας. Αντιμετωπίζει τα ανθρώπινα πάθη σκωπτικά και με την κατανόηση που μόνο η σοφία προσδίδει, γνωρίζοντας πως ο μόνος τρόπος που καταξιώνει την ανθρώπινη ζωή είναι η συμφιλίωση με τη μοίρα και τη φυσική νομοτέλεια. Βαθύτατα ανθρωπιστής διακηρύσσει, αυτό που περικλείει συμβολικά και ο τίτλος του βιβλίου: « Ένα Ιμαρέτ είναι η γη. Το ιμαρέτ του Θεού. Κι εμείς οι φτωχοί, τα ορφανά και οι ταξιδιώτες της ζωής που μας φιλοξενεί. Μας τρέφει, ανοίγει την αγκαλιά του, μας δέχεται και μας επιτρέπει να απολαύσουμε τη ζωή. Κι εμείς θαρρούμε πως το διαφεντεύουμε......Μας άφησε ο Θεός αυτό το Ιμαρέτ να το διαχειριστούμε κι εμείς αρπάζουμε, κλέβουμε, αδικούμε, εκμεταλλευόμαστε, διεκδικούμε όλο και περισσότερα, μέχρι την ώρα που θα επιστρέψουμε το τομάρι μας εκεί που ανήκει, στο χώμα. Και θα αξίζει τότε με όσο ενός βοδιού ή ενός προβάτου, τίποτε παραπάνω.»
Το Ιμαρέτ, λοιπόν, εκτός των άλλων, αναφέρεται και στην υπερφίαλη συμπεριφορά του ανθρώπινου είδους, που λησμονώντας τη μοναδική βεβαιότητα της ζωής, το θάνατο, δηλητηριάζει την έτσι κι αλλιώς σύντομη ύπαρξή του με μικροπρεπείς συμπεριφορές, αδικίες, έχθρες και πάθη. Μελετά ακόμη, την ύβρι, με την αρχαιοελληνική έννοια της αλαζονείας, και τις αυταπάτες των ανθρώπων που νομίζουν ότι μπορούν να ελέγξουν απόλυτα το μέλλον τους και να κατευθύνουν, κατά τις προθέσεις τους, τον ρου της ζωής και της ιστορίας. Τέλος είναι μια καταδίκη της δυσαρμονίας που προκαλεί αυτή τους η συμπεριφορά και δεν υπάρχει μεγαλύτερη δυσαρμονία για την ανθρώπινη ψυχή από το τυφλό μίσος. Και στο «Ιμαρέτ», οι κύριοι εκφραστές του φανατισμού, της απληστίας και του τυφλού μίσους είναι ο Φάσγανος και ο Ντογάν.
Και να σημειώσω εδώ τη συμβολική ή μεταφορική αξία των ονομάτων των ηρώων (η οποία εντάσσεται στα πολλαπλά επίπεδα ανάγνωσης που προανέφερα), όπως αυτό της Αγνής-αγνότητα, Αναστασία-ανάσταση, Ντογάν που στα τούρκικα σημαίνει γεράκι και άλλων.
Να επισημάνω ακόμη ότι η λέξη πατρίδα δεν προσδιορίζεται τόσο με εθνικά σύμβολα (κυρίως για τους Τούρκους, αφού η ελληνική συνείδηση έχει πλέον εμπεδωθεί στον ελληνικό πληθυσμό) όσο με την έννοια των πατρογονικών εστιών που η εγκατάλειψή τους και η επακόλουθη προσφυγιά πληγώνει βαθύτατα τους Οθωμανούς, μετά την προσάρτηση της Άρτας στο ελληνικό έδαφος, όσο θα πλήγωνε και λίγα χρόνια αργότερα τις χιλιάδες Ελλήνων Μικρασιατών προσφύγων που ξεριζώθηκαν βίαια από τα εδάφη τους, το πλήθος Θρακιωτών από την Ανατολική Θράκη, το πλήθος Κυπρίων.
Ολοκληρώνοντας θα ήθελα να σημειώσω ότι το εν λόγω μυθιστόρημα θα μπορούσε να διαδραματίζεται σε οποιαδήποτε πόλη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με πολυπολιτισμικό και πολυφυλετικό ανθρώπινο στοιχείο αντίστοιχο με αυτό της Άρτας. Η τοποθέτησή του στην Άρτα έχει να κάνει με τη συγκινησιακή φόρτιση που ο γενέθλιος τόπος ασκεί πάνω μου, ενώ η μυθοπλασία και τα νοήματά του δεν περιορίζονται από όρια του συγκεκριμένου τόπου.

Ο Γιάννης Καλπούζος γεννήθηκε στο χωριό Μελάτες της Άρτας το 1960. Από το 1982 ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Έχει γράψει ποιητικές συλλογές, μυθιστορήματα και μία συλλογή διηγημάτων. Επίσης, από το 1995 έχει υπογράψει τους στίχους 65 τραγουδιών πολλά από τα οποία έγιναν επιτυχίες, καθώς και τους στίχους 18 τραγουδιών στο παιδικό θέατρο Τρυφεράκανθος.

Δευτέρα 12 Σεπτεμβρίου 2011

Οι εννέα Μούσες του Ελικώνα





Η Αγνή Στρουμπούλη διαβάζει το μύθο

"Οι εννέα Μούσες του Ελικώνα"

από το βιβλίο του Αρ. Ρούσσαρη

ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΒΟΙΩΤΙΑΣ.

Μια έκδοση του βιβλιοπωλείου 

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ.




Κυριακή 11 Σεπτεμβρίου 2011

" Η κιβωτός του Δευκαλίωνα στον Παρνασσό"







Η Αγνή Στρουμπούλη διαβάζει το μύθο

" Η κιβωτός του Δευκαλίωνα στον Παρνασσό"

από το βιβλίο του Αρ. Ρούσσαρη

ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΒΟΙΩΤΙΑΣ.

Μια έκδοση του βιβλιοπωλείου 

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ.


Παρασκευή 12 Αυγούστου 2011

Επώνυμες και δημόσιες τοποθετήσεις για το βιβλιοπωλείο μας.

2011 - 2012. Γιορτάζουμε 30 χρόνια λειτουργίας του βιβλιοπωλείου ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ στη Λιβαδειά και 20 χρόνια εκδηλώσεων. 
Επεξεργαζόμαστε το εορταστικό πρόγραμμα και ανασκαλεύουμε τα αρχεία μας.
Με την ευκαιρία αυτή σας παρουσιάζουμε ένα πρώτο μικρό απάνθισμα απόψεων - προσωπικοτήτων των γραμμάτων μας - που διατυπώθηκαν δημόσια κατά καιρούς και αφορούν τη δραστηριότητα του βιβλιοπωλείου. Θα συνεχίσουμε ...

Δευτέρα 1 Αυγούστου 2011

Μήπως ήρθε η ώρα να τα ξαναδιαβάσουμε;





  • Ο Όργουελ στο 1984 "... προειδοποιούσε ότι κάποια στιγμή θα επιβληθεί ένας έξωθεν αυταρχισμός." 
  • "... αυτό που βασάνιζε το λαό στο ΘΑΥΜΑΣΤΟ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΚΟΣΜΟ του Χάξλεϊ δεν ήταν το γεγονός ότι γελούσαν αντί να σκέπτονται, αλλά ότι δεν ήξεραν γιατί γελούν  και για ποιο λόγο είχαν σταματήσει να σκέπτονται."


Πηγή:
12+1 μύθοι του 20ου αι.
επιλογή κειμένων:Ελευθερία Σαχίνογλου
Ημερολόγιο 1999 εκδ. ΕΛΙΞ