Υπάρχει ένα χιούμορ που, εκτός από διασκέδαση προσφέρει και στοχασμό. Τρίτο και τελευταίο τσιμπολόγημα από το νέο βιβλίο ΝΑΣΤΡΕΝΤΙΝ ΧΟΤΖΑΣ

Τί τρώει;

Την εποχή του Χότζα οι ιερείς δεν ήταν υπάλληλοι και δεν πληρώνονταν από το κράτος ζούσαν με τις ελεημοσύνες των πιστών της ενορίας, μ’ αυτά που λέμε «τυχερά».
Κάποτε ο Χότζας υπηρετούσε σε μια ενορία με πολύ τσιγκούνηδες ανθρώπους που "δεν έδιναν τ’ αγγέλου τους νερό", πόσο μάλλον μπαξίσι στον ιερέα. Υπέφερε ο καημένος αλλά, παρόλα αυτά, συνέχιζε με συνέπεια το πνευματικό του έργο.
Μιά μέρα στο κήρυγμα του, ανέφερε στους πιστούς πώς, σύμφωνα με την ισλαμική θρησκεία, ο Ιησούς είναι ένας από τους προφήτες του Αλλάχ. Μετά το τέλος του κηρύγματος έρχεται μια κυρία και τον ρωτάει: «Χότζα μου, είπες πως ο προφήτης Ιησούς ζει στο τέταρτο επίπεδο του ουρανού. Απορώ τί βρίσκει να φάει και να πιει εκεί πάνω, που δεν υπάρχει τίποτα εκτός από αέρα;»
Ο Χότζας, ξέροντας πως η κυρία είναι η καλύτερη μαγείρισσα της ενορίας αλλά αυτός ούτε ένα ντολμαδάκι από τα χέρια της δεν έχει δοκιμάσει, «κυρά μου, εδώ δε σκέφτεσαι τί τρώει και τί πίνει ο Χότζας που ζει δίπλα σου και σκέφτεσαι τον Προφήτη που ζει στον τέταρτο ουρανό;» απαντάει με πικρία.

Όποτε συναντηθούν

Του λένε μια μέρα πως η γυναίκα του τριγυρνάει διαρκώς κι όλο επισκέψεις κάνει.
«Μπά, δεν το πιστεύω. Αν πράγματι ήταν έτσι, θα πέρναγε κι από το σπίτι καμιά φορά» απαντάει ο Χότζας, αλλά οι φίλοι του επιμένουν.
«Κοίτα, καημένε, να της πεις να κάθεται στο σπίτι της» του λένε.
«Εντάξει! Άν τύχει και τη συναντήσω, θα της το πω».

Κουβέντα να γίνεται 

Ένα βράδυ που είχε τρυφερές διαθέσεις ο Χότζας, για ν’ ανοίξει κουβέντα ρωτάει τη γυναίκα του:
«Χανουμάκι μου γλυκό, το γείτονα μας τον Μεμέτ, τον παπουτσή, πώς τον λένε;»
Φαίνεται πως η χανούμισσα δεν είχε και πολύ διάθεση κι απάντησε κοφτά:
«Μόνος σου το είπες, Μεμέτ τον λένε.»
«Συγγνώμη, γλυκιά μου, τι δουλειά κάνει, ήθελα να πω.»
«Παπουτσής! Αφού εσύ το είπες, τί με ρωτάς;»
«Αχ, πάλι λάθος έκανα! Ήθελα να ρωτήσω πού μένει, ψυχή μου!»
«Θα μας τρελάνεις, αφέντη! Γείτονάς μας δεν είπες πως είναι;»
Μετά τη χαριστική βολή ο Χότζας παραδίνει τα όπλα και, γυρίζοντας από την άλλη πλευρά του κρεβατιού, μουρμουρίζει χολωμένος:
«Αμάν ρε γυναίκα, ώρες ώρες δε μιλιέσαι!»

Σαφέστατα

Εκεί που δούλευε μια μέρα, τον ρωτάει κάποιος αν ένας άντρας μπορεί ν’ αποκτήσει παιδί στα εκατό του.

«Σαφέστατα και μπορεί!» απαντάει ο Χότζας.

«Αρκεί να έχει μικρή γυναίκα και νεαρούς γείτονες».

Ναστρεντίν Χότζας

Ιστορίες και χωρατά από τη Μικρά Ασία και τον ελλαδικό χώρο.

Κέντρο Ανατολικών Γλωσσών και Πολιτισμού- Αθήνα 2010

Τιμή: 15 €

Ιστορίες και χωρατά απο τη Μικρά Ασία και τον Ελλαδικό χώρο.Τσιμπολογήματα από το νέο βιβλίο Ναστρεντίν Χότζας.

Παρηγοριά

Η γυναίκα και ο γάιδαρός του ήταν οι μεγάλες αγάπες του Χότζα. Όμως, μέσα σε μια χρονιά έχασε και τους δύο.
Πρώτα πέθανε η γυναίκα του. Την πένθησε για λίγο και, πάνω που η ζωή του άρχισε να κυλάει κανονικά, χάνει και το αγαπημένο του ζωντανό.
Μετά το δεύτερο χαμό πια, ήταν απαρηγόρητος. Δεν έτρωγε, δε γελούσε, δε μίλαγε σε κανένα. Έμενε διαρκώς κλεισμένος στο σπίτι και πενθούσε.
Βλέποντάς τον οι συγχωριανοί του σ’ αυτή την κατάσταση είπαν, πως αν πάει έτσι το πράγμα, θα τον χάσουν. Ετοιμάζουν λοιπόν ο καθένας κι από ένα δωράκι: οι φημισμένες μαγείρισσες του χωριού φτιάχνουν μεζέδες και νόστιμα καλούδια, τα παιδιά μαζεύουν λουλούδια και μανιτάρια απ’ το δάσος κι όλοι μαζί έρχονται στο Χότζα να τον παρηγορήσουν και να τον παρακαλέσουν να σταματήσει πια αυτό το βαρύ πένθος και να βγει επιτέλους στον κόσμο. Στις μαύρες του ο Χότζας ανοίγει την πόρτα, τους καλωσορίζει κι ο καθένας του προσφέρει ό,τι έχει φέρει.
Σε μια στιγμή κάποιος τον ρωτάει «Χότζα μου, γιατί τόσο μεγάλη στενοχώρια για το γάιδαρό σου; Έτσι δεν πένθησες ούτε τη γυναίκα σου!»
«Πώς να μην πενθώ;» λέει με παράπονο. «Όταν πέθανε η γυναίκα μου, τρέξατε αμέσως όλοι, με παρηγορήσατε, μου είπατε πως ήταν θέλημα Θεού και να μη στενοχωριέμαι, μου υποσχεθήκατε πως θα μου βρείτε άλλη γυναίκα, και ξεκινήσατε να μου κάνετε προξενιά για να ξαναπαντρευτώ. Έτσι κι εγώ ξέχασα τον πόνο μου. Όταν όμως έχασα τον γάιδαρό μου, κανένας δεν ασχολήθηκε μαζί μου. Ούτε με παρηγορήσατε, ούτε καινούργιο γάιδαρο μου τάξατε!»

Το μαγικό σπαθί

Χάζευε μια μέρα ο Χότζας στο παζάρι του χωριού και βλέπει κόσμο μαζεμένο γύρω από έναν τσαρλατάνο που προσπαθούσε να πουλήσει ένα σπαθί ισχυριζόμενος πως είναι μαγικό γιατί κάποτε ανήκε σε κάποιον άγιο.
«Όταν το κρατάς στο χέρι και πολεμάς τους απίστους, το μήκος του τριπλασιάζεται» φώναζε.
Ο κόσμος άκουγε με προσοχή, μερικοί έπαιρναν στα χέρια το σπαθί και το περιεργάζονταν, ενώ κάποιοι έδειχναν έτοιμοι ακόμα και να πληρώσουν αδρά για να το αποκτήσουν.
Τι να κάνει ο Χότζας για να τους ξυπνήσει; Τρέχει σπίτι του, αρπάζει τη μασιά από το τζάκι κι επιστρέφει στο παζάρι. Στέκεται απέναντι από το σημείο όπου τσακώνονταν για το ποιος θα χρυσοπληρώσει πρώτος το μαγικό όπλο του αγίου κι αρχίζει να φωνάζει. "Μαγική μασιά, μαγική μασιά! Ανήκει στην αγία γυναίκα μου. Όταν μου την πετάει μέσα τον καβγά το μήκος της τετραπλασιάζεται. Πάντα με πετυχαίνει, πότε στην πλάτη, πότε στο κεφάλι, δε λαθεύει ποτέ. Εδώ η μαγική μασιά!»

Μαγιά στη λίμνη

Μια μέρα ο Χότζας παίρνει λίγη μαγιά γιαουρτιού και πηγαίνει στη μεγάλη λίμνη του Ακσεχίρ, της πόλης που ζει. Προσθέτει λίγο νερό από τη λίμνη στη μαγιά και, σιγά σιγά με το κουτάλι, αρχίζει να ρίχνει τη μαγιά στη λίμνη ανακατεύοντάς την με τα νερά όπως ακριβώς κάνουν οι γιαουρτάδες με το χλιαρό γάλα.
Περνάει κάποιος από κει, τον βλέπει και ρωτάει τι κάνει στα νερά της λίμνης με το κουτάλι στο χέρι.
«Ρίχνω μαγιά στη λίμνη να την κάνω γιαούρτι» του απαντάει.
Έκπληκτος ο άλλος, «μα Χότζα μου, τη μαγιά τη βάζουμε στο γάλα, όχι στο νερό. Είναι δυνατόν να γίνει γιαούρτι όλη η λίμνη;» του λέει, αγνοώντας το επαναστατικό πνεύμα του Χότζα.
«Μωρέ, αυτά που ξέρεις εσύ, τα ξέρω κι εγώ. Σκέψου όμως να πιάσει η μαγιά!»

Για να κοιμηθεί

Έρχεται μια μέρα μια κυρία και του ζητάει να της προτείνει κάτι για το παιδάκι της που δεν κοιμάται τα βράδια. Ο Χότζας πηγαίνει στο σεντούκι όπου φυλάει τα βιβλία και βγάζει από μέσα έναν ογκώδη τόμο φιλοσοφικού περιεχομένου.
«Δόστου του αυτό το βιβλίο και σίγουρα θα κοιμηθεί. Όποτε το διαβάζουν οι μαθητές μου, τους παίρνει αμέσως ο ύπνος».

Ναστρεντίν Χότζας

Ιστορίες και χωρατά από τη Μικρά Ασία και τον ελλαδικό χώρο.

Κέντρο Ανατολικών Γλωσσών και Πολιτισμού- Αθήνα 2010

Τιμή: 15 €

Ναστρεντίν Χότζας σε νέα έκδοση

Οι ιστορίες του Ναστρεντίν Χότζα που, εδώ και αιώνες, ψυχαγωγεί και διδάσκει τους ανθρώπους σε Ανατολή και Δύση σε μετάφραση και διασκευή από τον Φαρούκ Τουντζάι και απόδοση του κειμένου στα ελληνικά από τη Μαρία Σκιαδαρέση, εγκαινιάζουν μια σειρά με έργα ανώνυμων δημιουργών που η προφορική παράδοση διέσωσε ως τις μέρες μας, με εκδότη το Κέντρο Ανατολικών Γλωσσών και Πολιτισμού. Στόχος της έκδοσης, οι Έλληνες μιας κάποιας ηλικίας να θυμηθούν τη γιαγιά ή τον παππού που τους μεγάλωσε με αυτές τις ιστορίες ενώ οι νεότεροι, γνωρίζοντας τον Χότζα, να καταλάβουν πως υπάρχει και ένα χιούμορ που, εκτός από διασκέδαση προσφέρει και στοχασμό.
Το βιβλίο περιλαμβάνει ιστορίες παρμένες από τουρκικές πηγές, (Καππαδοκία και ευρύτερη Μικρά Ασία), ιστορίες από τον Ελλαδικό χώρο (Κρήτη, Ήπειρο, Μακεδονία, Θράκη) που δεν απαντώνται σε τουρκικές πηγές, καθώς και ιστορίες που συναντώνται σε Ελλάδα και Τουρκία με το ίδιο περιεχόμενο αλλά με παραλλαγμένη απόδοση.

• Θα κάνουμε κάποιες αναρτήσεις με ιστορίες παρμένες από το βιβλίο για ένα μικρό τσιμπολόγημα ...

Μήπως αρχίσει τις μετάνοιες

Σε κάποιο ταξίδι του ο Χότζας μπαίνει να περάσει τη νύχτα του σ’ ένα παμπάλαιο χάνι. Πέφτει για ύπνο αλλά από το φόβο και την αγωνία του δεν μπορεί να κλείσει μάτι. Oλη νύχτα, από το ταβάνι ακούγονται θόρυβοι σαν να τρίζουν τα δοκάρια της σκεπής.
Το πρωί, πολύ νωρίς, κι ενόσω ετοιμάζεται να εγκαταλείψει το ετοιμόρροπο κτήριο, συναντάει στην πόρτα τον ξενοδόχο. Του λέει για τους νυχτερινούς θορύβους και τον συμβουλεύει να πάρει κανένα μάστορα να του φτιάξει το ταβάνι. Ο άλλος, με δουλικό χαμόγελο, πασχίζει να δικαιολογήσει την κατάσταση στον άνθρωπο του Θεού.
«Χωρίς λόγο φοβήθηκες, Χότζα μου. Οι θόρυβοι που άκουσες ήταν οι φωνές του κτηρίου που δοξολογούσαν το Θεό! Εσύ, άλλωστε, ξέρεις καλύτερα από τον καθένα πως όλα τα όντα του σύμπαντος υμνούν το Θεό διαρκώς και ακατάπαυστα!» 
Κι ο Χότζας: «Μα ναί, φίλε μου, γι’ αυτό το λόγο ανησύχησα κι εγώ. Είπα, μήπως μετά τους ύμνους αρχίσει και τις μετάνοιες το ευλογημένο το ερείπιο!»

Ναστρεντίν Χότζας

Ιστορίες και χωρατά από τη Μικρά Ασία και τον ελλαδικό χώρο.

Κέντρο Ανατολικών Γλωσσών και Πολιτισμού- Αθήνα 2010

Τιμή: 15 €

Τώρα και ήχος με εικόνα από την πετυχημένη παρουσίαση του βιβλίου ΔΙΣΤΟΜΟ 10 ΙΟΥΝΙΟΥ 1944 - ΤΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ

Τώρα και ήχος με εικόνα από την πετυχημένη παρουσίαση του βιβλίου ΔΙΣΤΟΜΟ 10 ΙΟΥΝΙΟΥ 1944 - ΤΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ, έκδοση  του βιβλιοπωλείου ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ και επιμέλεια Γιώργου Θεοχάρη, στο Μαυσωλείο του Διστόμου.







Απολαύστε την Πέπη Θεοχάρη σε τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη.




Και στη συνέχεια το κλαρίνο που μάγεψε με το Ηπειρώτικο μοιρολόϊ από τον δεξιοτέχνη Διονύση Θεοδόση.

Ηχογραφημένα στιγμιότυπα από την παρουσίαση του βιβλίου μας στο Δίστομο

Μετά από παράκληση πολλών φίλων αναρτούμε 3 ηχητικά αποσπάσματα από την παρουσίαση στο Μαυσωλείο του Διστόμου του βιβλίου μας ΔΙΣΤΟΜΟ 10 ΙΟΥΝΙΟΥ 1994 - ΤΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ. Η Πέπη Θεοχάρη τραγουδά Μίκη Θεοδωράκη. 

Το Ηπειρώτικο μοιρολόϊ από το κλαρίνο του Διονύση Θεοδόση έδωσε το δικό του χρώμα και φόρτισε ακόμα περισσότερο τη βραδιά.

Ο Στάθης Σταθάς στη συγκλονιστική απαγγελία του επιγράμματος του Γιάννη Ρίτσου για τους νεκρούς του Διστόμου.

Πέθανε ο Νομπελίστας Ζοζέ Σαραμάγκου

Ζοζέ Σαραμάγκου (1922-2010)

Ο σημαντικός Πορτογάλος συγγραφέας Ζοζέ Σαραμάγκου, που τα έβαζε με κυβερνήσεις και την Εκκλησία, πέθανε σήμερα, 18 Ιουνίου 2010, σε ηλικία 88 ετών στο σπίτι του στο νησί Λανθαρότε των Κανάριων νησιών όπου ζούσε.

Από τους ιδιαίτερα δημοφιλείς και αγαπητούς συγγραφείς στην Ελλάδα, ο Ζοζέ Σαραμάγκου γεννήθηκε το 1922 στο χωριό Αζινιάγκα της Πορτογαλίας. Εγκαταλείψε νωρίς το σχολείο για να δουλέψει και ουσιαστικά ήταν αυτοδίδακτος. Η πρώτη του νουβέλα, Γη της αμαρτίας, εκδόθηκε το 1947, μεσολάβησαν όμως τριάντα περίπου χρόνια μέχρι την έκδοση του σημαντικότερου μέρους του έργου του, για το οποίο βραβεύτηκε το 1998 με το βραβείο Νόμπελ.

Σύντομα πρόκειται να κυκλοφορήσει το τελευταίο μυθιστόρημά του Κάιν (μετ. Αθηνά Ψυλλιά), το οποίο τον έβαλε για άλλη μια φορά στο «στόχαστρο» της Εκκλησίας, αφού αφηγείται με ειρωνεία τη γνωστή βιβλική ιστορία.

Από τις Εκδόσεις Καστανιώτη κυκλοφορούν τα βιβλία του:

• Η ιστορία της άγνωστης νήσου (διηγήματα, 2001),
• Η πέτρινη σχεδία (μυθιστόρημα, 2000),
• Η σπηλιά (μυθιστόρημα, 2003),
• Ιστορία της Πολιορκίας της Λισαβόνας (μυθιστόρημα, 1998),
• Μικρές αναμνήσεις (αυτοβιογραφία, 2008),
• Ο άνθρωπος αντίγραφο (μυθιστόρημα, 2005),
• Όλα τα ονόματα (μυθιστόρημα, 1999),
• Περί θανάτου (μυθιστόρημα, 2007),
• Περί τυφλότητας (μυθιστόρημα, 1998),
• Περί φωτίσεως (μυθιστόρημα, 2006),
• Το κατά Ιησούν Ευαγγελίον (μυθιστόρημα, 1997),
• Το μεγαλύτερο λουλούδι του κόσμου (Μια ιστορία για μεγάλους και μικρούς) (2006),
• Το ταξίδι του ελέφαντα (διήγημα, 2009),
• Το τετράδιο (Κείμενα που γράφτηκαν για το blog, Σεπτέμβριος 2008 – Μάρτιος 2009)(2010)

πηγή

Δελτίο τύπου ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ

Στο Μαυσωλείο Διστόμου η πρώτη παρουσίαση του βιβλίου ΔΙΣΤΟΜΟ 10 Ιουνίου 1944 – το Ολοκαύτωμα.

Στο μαρτυρικό Δίστομο 66 ακριβώς χρόνια μετά την αγριότερη σφαγή του β’ παγκοσμίου πολέμου, σε μια κατανυκτική και συγκινησιακά φορτισμένη ατμόσφαιρα στο θέατρο του Μαυσωλείου έγινε η παρουσίαση του νέου βιβλίου της ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ, ΔΙΣΤΟΜΟ 10 Ιουνίου 1944 – το Ολοκαύτωμα, με έρευνα – επιμέλεια του Γιώργου Θεοχάρη.

Πρώτος μίλησε ο εκδότης του βιβλίου Νίκος Λαμπρόπουλος που μεταξύ άλλων είπε :

Εκδώσαμε ένα βιβλίο που στέκεται με απέραντο σεβασμό απέναντι στο μαρτυρικό Δίστομο και την Ιστορία. Πρόκειται για το βιβλίο «Δίστομο 10 Ιουνίου 1944 – Το Ολοκαύτωμα», με την έκδοση του οποίου πιστεύουμε ότι συμβάλλουμε στο να μείνει ανοιχτή η μυστική ρωγμή της μνήμης ώστε να μην επαναληφθούν τέτοιες φρικωδίες.

Μια συγκέντρωση κειμένων για τη σφαγή του Διστόμου είναι αυτό το βιβλίο.

Ένα ανθολόγιο μνήμης που συγκέντρωσε με πολύ κόπο και πολύχρονη έρευνα ο ακάματος εργάτης του λόγου Γιώργος Θεοχάρης. Πρόκειται για υλικό που μέρος του δημοσιεύτηκε σε μια πρώτη απόπειρα στο περιοδικό ΕΜΒΟΛΙΜΟΝ πριν από δέκα περίπου χρόνια και έκτοτε κυοφορήθηκε η ιδέα της έκδοσης ενός βιβλίου που θα συγκέντρωνε ότι έχει γραφεί μέχρι σήμερα για το ολοκαύτωμα.

Είμαστε περήφανοι για το τελικό αποτέλεσμα των προσπαθειών μας καθώς όπως θα διαπιστώσετε πρόκειται για μια εξαιρετικά επιμελημένη έκδοση τόσο αισθητικά όσο και βάσει του περιεχομένου του και έτυχε ήδη εξαιρετικής υποδοχής από κριτικούς σε μεγάλες εφημερίδες πανελλαδικής εμβέλειας.

Η οφειλή μας στη μνήμη των νεκρών του Διστόμου είναι διαρκής και ανεξόφλητη.
Σε ένδειξη σεβασμού για το εγχείρημά μας μόλις παραλάβαμε τα βιβλία ήρθαμε απ’ ευθείας στο Δίστομο όπου παραδώσαμε το πρώτο μας αντίτυπο στον Δήμαρχο της πόλης σας κ. Πανουργιά και αποφασίσαμε η πρώτη παρουσίασή του σε κοινό να γίνει στο Δίστομο. Ευχαριστούμε τη Δημοτική αρχή και όλους όσους συνέβαλλαν για να είμαστε απόψε, αυτή την τόσο φορτισμένη βραδιά, μαζί σας. Είναι μεγάλη τιμή για μας.
Κι αν η ρήση πως «οι λαοί που γνωρίζουν την ιστορία τους κρίνουν πάντα ασφαλέστερα και ορθότερα» έχει κάποια βάση, τότε σίγουρα το βιβλίο μας Δίστομο 10 Ιουνίου 1944 – Το Ολοκαύτωμα θα συμβάλλει στην αυτογνωσία και στη σωστή κρίση όλων.
Δίνω το λόγο στον δημιουργό του βιβλίου Γιώργο Θεοχάρη
παρεμβάλλοντας λίγους στίχους του ποιητή Νικηφόρου Βρεττάκου μέσα από το βιβλίο μας:

Σε τούτο τον τόπο

είναι πολλά αυτά που το ύψος τους

φαίνεται δύσκολα. …

στέκουν πάνω απ’ την ποίηση.

Δε χωράνε στη μουσική.

Ούτε φθόγγοι ούτε λέξεις δεν φτάνουν

να φτιάξουμε, ωραίο-ωραίο,

καθώς θα της ταίριαζε,

ένα ένδυμα στη θυσία σας.

Αν μπορείτε ν’ ακούσετε τη σιωπή μας,

ακούστε τη αδελφοί.

Συγχωρέστε μας. Δεν σας ξεχάσαμε!

Φωτο: Λυμπεράτος Μ.- Λαμπρόπουλος Ν.- Θεοχάρης Γ.

Ο ερευνητής και επιμελητής του βιβλίου Γιώργος Θεοχάρης συνέχισε την εκδήλωση και μέρος του λόγου του σας μεταφέρουμε:
Περισσεύει η συγκίνηση στη συνειδητοποίηση του γεγονότος ότι παρουσιάζουμε απόψε αυτό το βιβλίο κάτω από τη σκιά των ιερών οστών των θυμάτων της σφαγής, εδώ στον λόφο του Μαυσωλείου. Ένα βιβλίο, οι σελίδες του οποίου θα παραμένουν εσαεί νοτισμένες από το αίμα του γεγονότος που περιγράφουν.
Για να κατορθωθεί αυτή η έκδοση στηρίχθηκα, κατά βάσιν, στις εξής πηγές:
-στο βιβλίο του Τάκη Λάππα «Η Σφαγή του Διστόμου – χρονικό», του 1945
-στο βιβλίο του Γιάννη Μπασδέκη «Δίστομο», του 1994
-στα βιβλία της Καίτης Μανωλοπούλου «Αναμνήσεις και Μαρτυρίες», του 1994 και «Να ζεστάνουμε τις πέτρες στις πλαγιές του Διστόμου», του 2004
-στο περιοδικό «Εμβόλιμον», τ. 21-22, του 1994 καθώς και στο εκτός αρίθμησης τεύχος του Ιουνίου 2009
-στο περιοδικό «Ε – Ιστορικά» της εφ. Ελευθεροτυπία, Νο 241, του Ιουνίου 2004
Επιπροσθέτως άντλησα πολύτιμο υλικό από τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ), το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο του Μορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής Τραπέζης (ΕΛΙΑ – ΜΙΕΤ), από το φωτογραφικό αρχείο του Μουσείου Μπενάκη, από την Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Λεβαδείας, από το αρχείο λογοτεχνικών περιοδικών του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ), από τα σώματα των εφημερίδων: Εμπρός, Ελευθερία, Μακεδονία, Ριζοσπάστης, Μάχη, Ασύρματος, Τα Νέα, Το Βήμα, Η Καθημερινή, Ακρόπολις, Ελευθεροτυπία, Αττικοβοιωτικός Κόσμος, Παρατηρητής, Βοιωτική Ώρα, καθώς επίσης και από πολλά ιστολόγια, με πρώτο και σημαντικότερο αυτό που διακονεί ένας αφοσιωμένος στην ενημέρωση και στην έρευνα της τοπικής ιστορίας συμπατριώτης μας, ο Θέμης Παπαϊωάννου.
Το βιβλίο χωρίζεται σε οκτώ ενότητες:

• ΙΣΤΟΡΙΑ – ΧΡΟΝΙΚΑ: με καταγραφή των γεγονότων όταν αυτά ήσαν ακόμη νωπά (Τ. Λάππας – Τύπος εποχής, κλπ) και με διηγήσεις συμβάντων από αυτόπτες αργότερα (Ν. Ασημάκης – Γ. Μπασδέκης – Σ. Μελετζής –Δ. Παπακωνσταντίνου – Τ. Μαντζώρος – καλόγηροι και μέλη του ηγουμενοσυμβουλίου της Μονής Οσίου Λουκά).

• ΕΠΙΣΗΜΑ ΚΕΙΜΕΝΑ: με αναφορές του Κατοχικού Νομάρχη Λεβαδείας, Έκθεση του 11ου Λόχου του ΙΙΙ/34 Τάγματος του ΕΛΑΣ, Αναφορά του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού, Αναφορά επιτροπής κατοίκων του Διστόμου στον Διεθνή Ερυθρό Σταυρό, Ανακοινώσεις των αρχών Κατοχής, Έκθεση του Διευθυντού του Ελληνικού Εθνικού Γραφείου Εγκληματιών Πολέμου.

• ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ – ΔΙΗΓΗΣΕΙΣ: με αφηγήσεις ανθρώπων που έζησαν την εμπειρία της Ιστορίας και μαρτυρούν το τραγικό τους βίωμα, αντλημένες, κυρίως, από την καταγραφή του Στάθη Σταθά το 1994 για το περ. Εμβόλιμον, αλλά και από την Καίτη Μανωλοπούλου, τον Γιάννη Μπασδέκη, τον Γιώργο Νικολάου.

• ΜΝΗΜΟΣΥΝΑ – ΡΕΠΟΡΤΑΖ: με αναδιήγηση των γεγονότων στις εφημερίδες, με αφορμή την ετήσια επέτειο, αλλά και με ρεπορτάζ εφημερίδων και περιοδικών με διάφορες αφορμές.

• Η ΤΥΧΗ ΤΩΝ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΤΗΣ ΣΦΑΓΗΣ – Ο ΑΓΩΝΑΣ ΓΙΑ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ: με παράθεση του Βουλεύματος παραπομπής των υπευθύνων, Ανταποκρίσεις από τη Δίκη της Νυρεμβέργης, Ενέργειες της Γερμανίας προκειμένου να μη δικαστεί ο Χάινς Ζάμπελ στην Ελλάδα, Παλινωδίες και τελική υποχωρητικότητα της ελληνικής Διοίκησης, Αγώνας των Διστομιτών για δικαίωση και αποζημιώσεις, Συστοίχιση μερίδας του γερμανικού λαού στην υπόθεση του αγώνα για αποζημιώσεις.

• ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ: με κείμενα μυθοπλασίας, πρόζες και ποιήματα, αλλά και με δοκιμιακά κείμενα, μέσα από τα οποία δίνεται η άλλη διάσταση της Σφαγής, αυτή της επίδρασης που ασκεί ένα τέτοιας τραγικότητας γεγονός στην ψυχή ενός ανθρώπου που εκφράζεται μέσα από την τέχνη της γραφής, πέρα από τα όρια της ιστορικής τεκμηρίωσης, αλλά μέσα στα όρια του ψυχικού συγκλονισμού.

• ΚΡΑΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΜΝΗΜΗ ΖΩΝΤΑΝΗ ΣΤΟΝ ΝΕΟ ΑΙΩΝΑ: με παράθεση του κειμένου από την απομαγνητοφώνηση της εκπομπής «Νέοι Φάκελλοι», του τηλεοπτικού σταθμού ΣΚΑΪ, του Ιουνίου 2009, και με αναφορές στην ταινία του Στέφαν Χάουπτ «Ένα τραγούδι για τον Αργύρη».

• ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ – ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: με δημοσίευση χαρακτικών, για τη Σφαγή του Διστόμου, των: Σικελιώτη – Κορογιαννάκη – Μανούση – Κανά, και φωτογραφιών της Βούλας Παπαϊωάννου, που έφτασε στο Δίστομο ακολουθώντας την ΟΥΝΡΑ, και του Dmitri Kessel, που κάλυψε τον απόηχο του γεγονότος της Σφαγής για λογαριασμό του αμερικανικού περιοδικού LIFE.

Η κατάθεση αυτής της ερευνητικής εργασίας ας προσμετρηθεί ως ελάχιστη συνεισφορά, από μέρους μου, στην ιερή μνήμη των νεκρών. Ως ελάχιστη συμβολή στην κοινωνική μας αυτογνωσία.

Καταγόμενος από τη γειτονική Δεσφίνα όφειλα, επιπλέον, κάτι στους τρεις συγχωριανούς μου που, βόσκοντας τις γαλοπούλες τους στο οροπέδιο του Διστόμου, προσμετρήθηκαν με τους νεκρούς της Σφαγής.

Έχοντας φοιτήσει από το 1965 ως το 1968 στο Λύκειο του Διστόμου, όφειλα κάτι ακόμη στους συμμαθητές μου που ήταν τα παιδιά εκείνων που γλίτωσαν το θάνατο την φοβερή ημέρα της 10ης Ιουνίου 1944, όφειλα κάτι στους Διστομίτες που καλημέριζα πηγαίνοντας στο σχολείο και καθώς μ’ αντιχαιρετούσαν διέκρινα τον τρόμο του θανάτου στο βλέμμα τους. Όφειλα, τέλος, κάτι στο γεγονός ότι το Σχολείο μου δεν ήταν άλλο από το κτήριο στον νοτιοανατολικό τοίχο του οποίου εκτελέστηκαν οι 12 όμηροι, και στα διαλείμματα έψαυα τις τρύπες που άφησαν οι σφαίρες.

Αλλά οι οφειλές στους νεκρούς είναι ανεξόφλητες, ό,τι κι αν κάνουμε.

Επιτρέψτε μου, κλείνοντας, ν’ αφιερώσω αυτό το βιβλίο σ’ έναν άλλο νεκρό Διστομίτη, νεκρό μιας άλλης εποχής κι ενός άλλου αγώνα ελευθερίας. Είμαι βέβαιος πως οι νεκροί της Σφαγής τον έχουν κιόλας συναριθμήσει. Επιτρέψτε μου ν’ αφιερώσω την εργασία αυτή στον εκπαραθυρωμένο από τη Χούντα του Ιωαννίδη, τον Φεβρουάριο του 1974, συμμαθητή μου στο Λύκειο, φοιτητή της Σχολής Καλών Τεχνών, Γιάννη Καΐλη.

Τη σκυτάλη παρέλαβε ο διδάκτωρ στο Πάντειο Παν/μιο Μιχάλης Λυμπεράτος η ομιλία του οποίου προκάλεσε ιδιαίτερη αίσθηση αφού παρουσίασε το βιβλίο αντιπαραθέτοντάς το με το γενικότερο παγκόσμιο ιστορικό της εποχής του β΄ παγκοσμίου πολέμου και θα σας την παρουσιάσουμε ολόκληρη σε επόμενη ανάρτηση.

Ακολούθως η Πέπη Θεοχάρη έδωσε ένα μοναδικό ρεσιτάλ τραγουδώντας από τον επιτάφιο του Μίκη Θεοδωράκη συνοδεία μπουζουκιού από τον εξαίρετο Διονύση Παπαϊωάννου.

Ο Στάθης Σταθάς ήταν συγκλονιστικός στην απαγγελία του επιγράμματος του Γιάννη Ρίτσου για τους νεκρούς του Διστόμου.

Η εκδήλωση έκλεισε με την παράδοση από τον Δήμαρχο κ. Αθανάσιο Πανουργιά, τιμητικών αναμνηστικών, σε απογόνους μαρτυρικών γυναικών του Διστόμου κι ενώ είχε προηγηθεί ένα συγκλονιστικό Ηπειρώτικο μοιρολόϊ με το κλαρίνο του Διονύση Θεοδόση.

Στο blog ΔΙΣΤΟΜΟ η πρώτη αναφορά για την παρουσίαση του βιβλίου μας "Δίστομο 10 Ιουνίου 1944"

Αναδημοσιεύουμε από το blog ΔΙΣΤΟΜΟ την πρώτη αναφορά που γράφτηκε για την εκδήλωση παρουσίαση του βιβλίου μας στο θέατρο του μαυσωλείου την Πέμπτη 10 Ιουνίου 2010.

Η παρουσίαση του βιβλίου ''Δίστομο 10 Ιουνίου 1944. Το ολοκαύτωμα'' του Γιώργου Θεοχάρη, στον χώρο του Μαυσωλείου Διστόμου. Μια κατανυκτική ατμόσφαιρα.

Μακράν απ' τις πιό αξιοπρεπείς εκδηλώσεις πολιτισμού και λόγου, που θυμάμαι στα 36 μου χρόνια στα πλαίσια των εκδηλώσεων μνήμης για την Σφαγή του Διστόμου.

Πολύ φοβάμαι ότι δεν θα καταφέρω να γράψω σωστά αυτό το άρθρο, γιατί είμαι καταβεβλημένος, προβληματισμένος και βαθιά συγκινημένος από αυτήν την υπέροχη βραδιά που έζησα χτες βράδυ 10 Ιουνίου 2010, στο Δίστομο στο θέατρο του Μαυσωλείου.

Το βιβλίο όσοι το έχουν διαβάσει, ένιωσαν το ίδιο με μένα. Συγκίνηση και ενεργοποίηση όλων των ανθρωπίνων συναισθημάτων, καθώς και έντονο προβληματισμό.

Τον Γιώργο Θεοχάρη τον ήξερα σαν όνομα για τις λογοτεχνικές του δραστηριότητες, δεν είχε όμως τύχει να γνωριστούμε μέχρι σήμερα. Τον είχα δει από κοντά, στην εκδήλωση του Πολιτισμικού Συλλόγου Διστόμου, στη μνήμη του αδικοχαμένου συμπατριώτη μας  Γιάννη Καΐλη, που δολοφονήθηκε απ' τους φασίστες της χούντας, και σε άλλες εκδηλώσεις μνήμης εδώ στο Δίστομο.

Τον είχα δει επίσης σε μία εκδήλωση του βιβλιοπωλείου ''Σύγχρονη έκφραση'' στη Λιβαδειά, του πολύ σπουδαίου επίσης ανθρώπου Νίκου Λαμπρόπουλου.

Πέρα από τις σπουδαίες λογοτεχνικές του ικανότητες με λόγο που σε καθηλώνει, διαπίστωσα ότι είναι ένας πολύ γλυκός και ζεστός άνθρωπος, καθώς και πολύ καταρτισμένος, πράγμα που εξυπακούεται εκ του αποτελέσματος.

Για το βιβλίο έχουν πει άλλοι για μένα ( κλικ εδώ ). Έχει πάρει τις πιο καλές κριτικές και συνεχίζει. Θα είμαι συνεχώς σε επιφυλακή  για να αναρτήσω όλες τις κριτικές που θα ακολουθήσουν.

Ο Γιώργος Θεοχάρης, γεννήθηκε στην γειτονική Δεσφίνα ( απ' αυτά που μας είπε ο ίδιος χτες, αλλά κι απ' το βιογραφικό του ).

Φοίτησε στα σχολία της Άμφισσας και του Διστόμου. Ήταν συμμαθητής με τον αδικοσκοτωμένο αγωνιστή, τον Γιάννη τον Καΐλη.

Διευθύνει το περιοδικό ''Εμβόλιμον'' που έχει ασχοληθεί με το θέμα της Σφαγής εδώ και πολλά χρόνια.

Μένει στην γειτονική Αντίκυρα, οπότε γνωρίζει καλά το συμβάν ως άνθρωπος της περιοχής.

Στην εκδήλωση μίλησαν οι Γιώργος Θεοχάρης, Νίκος Λαμπρόπουλος και ο Μιχάλης Λυμπεράτος ,δρ Ιστορίας.

Αφού έκαναν ιστορική αναδρομή και ανάλυση των τότε γεγονότων, διαβάστηκαν αποσπασματικά κάποια ποιήματα από την ενότητα του βιβλίου ''λογοτεχνία'', παρουσίαση και αναδρομή στην ιστορία και στο πως ξεκίνησε η συγγραφή ( πηγές - έρευνα ), και τίμησαν τις μαυροφορεμένες γυναίκες του Διστόμου.

Υπήρξαν βέβαια και πολλές μουσικές εκπλήξεις. Την ώρα της εκδήλωσης σε μιά απόλυτη ησυχία, μας μάγεψε το κλαρίνο του Διονύση Θεοδόση που υπό τους ήχους μοιρολογιού στις ''χαμηλές'' νότες του Ηπειρώτικου μοτίβου, σε έκανε να ανατριχιάζεις.

Στην συνέχεια η Πέπη Θεοχάρη , κόρη του συγγραφέα, μας χάρισε τρείς πολύ σπουδαίες ερμηνείες από τον Επιτάφιο του Γιάννη Ρίτσου σε μουσική του μεγίστου Μίκη Θεοδωράκη.

Φωνή γεμάτη όγκο, δουλεμένη και το κυριότερο με συναίσθημα. Μας υπόσχεται πολλά αυτή η ωραία φωνή και επίσης πολύ ζεστός άνθρωπος. Διάλεξε τραγούδια από τα πιο αγαπημένα μου έργα που τα ακούω συνεχώς από τότε που γεννήθηκα. Τα μεγαλεία του ελληνισμού.

Στο μπουζούκι την συνόδευε ο πολλά υποσχόμενος επίσης Διονύσης Παπαϊωάννου, κι αυτός της περιοχής, κάτοικος Παραλίας Διστόμου ή Αντίκυρας αν δεν απατώμαι.

ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΠΟΛΛΑ και ανυπομονούμε να ξανακούσουμε κι άλλα.

Τα λόγια περιττεύουν, κύριε Θεοχάρη, κύριε Λαμπρόπουλε, κύριε Λυμπεράτο, Πέπη Θεοχάρη και σεις παιδιά του Πολιτισμικού Συλλόγου Διστόμου.

ΕΥΓΕ!!

πηγή

http://distomo.blogspot.com/2010/06/10-1944.html

ΔΙΣΤΟΜΟ 66 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΦΑΓΗ. Αν μπορείτε ν’ ακούσετε τη σιωπή μας, ακούστε τη αδελφοί. Συγχωρέστε μας. Δεν σας ξεχάσαμε!

Νικηφόρος Βρεττάκος

 Επιμνημόσυνη γονυκλισία

 Στους εκτελεσμένους του Διστόμου

Δεν σας ξεχάσαμε.

Είναι η καρδιά μας ένα ευρύ πεδίο αναστάσεως.

Δεν σας αφήσαμε άνιφτους κι άντυτους,

όλο αίματα, τρύπες και χώματα.

Μάρτυς ο ήλιος μας δεν σας ξεχάσαμε!

Η καρδιά μας μεγάλωσε, απόχτησε ουρανό

με σελήνη κι αστέρια δικά της, λαμπρά,

για τους ήρωες, τους μάρτυρες τους αγίους της.

Σκηνώσατε μέσα της κι υπάρχετε απ’ όταν

χάσατε εδώ τα παιδιά και τα σπίτια σας.

Υπάρχετε μέσα κι έξω από μας, στα δέντρα

που φυτέψατε και ψήλωσαν, άνθισαν, κάρπισαν

μόνα τους, δίχως εσάς. Δεν σας ξεχάσαμε!...

Κι αν δεν σας κάναμε αιώνιο τραγούδι

δεν φταίμε εμείς. Σε τούτο τον τόπο

είναι πολλά αυτά που το ύψος τους

φαίνεται δύσκολα. Περιβλημένες από ένα

πλατύγυρο φως καμωμένο από διάφανο αίμα

οι μορφές σας, στέκουν πάνω απ’ την ποίηση.

Δε χωράνε στη μουσική. Ούτε φθόγγοι ούτε λέξεις

δεν φτάνουν να φτιάξουμε, ωραίο-ωραίο, καθώς

θα της ταίριαζε, ένα ένδυμα στη θυσία σας.

Αν μπορείτε ν’ ακούσετε τη σιωπή μας, ακούστε τη

αδελφοί. Συγχωρέστε μας. Δεν σας ξεχάσαμε!

Από το βιβλίο ΔΙΣΤΟΜΟ 10 Ιουνίου 1944 - το Ολοκαύτωμα

επιμέλεια: Θεοχάρης Γιώργος

έκδοση του βιβλιοπωλείου 

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ

Όταν οι αυλές γέµισαν µνήµατα. Και στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ εκτενές αφιέρωμα στο βιβλίο μας «Δίστοµο: 10 Ιουνίου 1944. Το Ολοκαύτωµα»

Όταν οι αυλές γέµισαν µνήµατα

Του Δηµήτρη Ν. Μανιάτη

Παρασκευή 28 Μαΐου 2010 εφημ.ΤΑ ΝΕΑ

«Είναι απίστευτη η βαρβαρότητα που επέδειξαν τα SS. Με φαλτσέτες έγδαραν το δέρµα νηπίων».

Συγκλονιστικές µαρτυρίες επιζώντων από την κτηνώδη σφαγή του 1944 καταγράφονται στο νέο βιβλίο του Γιώργου Χ. Θεοχάρη.
«Όταν τελείωσα το Δηµοτικό Σχολείο στο Δίστοµο έπρεπε να πάω Γυµνάσιο στη Λιβαδειά. Εκείνη την εποχή το ταξίδι µε το λεωφορείο από το Δίστοµο - Λιβαδειά ήταν πολύ µεγάλο και διαρκούσε τρεις ώρες. Όταν κατεβήκαµε µε τον πατέρα µου απ’ το λεωφορείο στις 10 το πρωί είδα κοπέλες µε πολύχρωµες φούστες. Ρώτησα τότε: “Γιατί φοράνε τέτοια χρώµατα, πατέρα, εδώ;” Ώς τότε στο Δίστοµο δεν είχα δει γυναίκα να µη φοράει µαύρα λόγω του Ολοκαυτώµατος του 1944», θυµάται ο Θανάσης Πανουργιάς, σήµερα δήµαρχος Διστόµου και τότε νέο παιδί.

Και αυτή η µαρτυρία στα «ΝΕΑ» αποτυπώνει τον εφιάλτη του Ολοκαυτώµατος της 10ης Ιουνίου 1944 στο Δίστοµο, όπου 223 κάτοικοι _ ανάµεσά τους γέροντες, γυναίκες και νήπια _ σφαγιάστηκαν από το 4ο Σύνταγµα Αστυνοµίας των SS σε αντίποινα για τις απώλειες που είχαν οι Γερµανοί από αντάρτες του 11ου Λόχου του 3ου Τάγµατος του 34ου Συντάγµατος του ΕΛΑΣ. Ποιο ήταν όµως το κίνητρο για µια τέτοια έκδοση και µάλιστα 66 χρόνια µετά την πρωτοφανή σφαγή; «Θεωρήσαµε σκόπιµο οτιδήποτε ήταν σκόρπιο και καταγεγραµµένο να συγκεντρωθεί σε έναν τόµο ώστε να έχουν πρόσβαση οι νέοι αλλά και να αποτελέσει εργαλείο ώστε να ασχοληθούν και άλλοι επιστηµονικά µε το Ολοκαύτωµα. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο έχουµε καταγράψει από απλές µαρτυρίες ανθρώπων µέχρι λογοτεχνικές προσεγγίσεις, τον αγώνα για τις αποζηµιώσεις αλλά και ταυτόχρονα πώς πέρασε διαχρονι κά µέσα από τον Τύπο το ζήτηµα», εξηγεί ο εκδότης της Σύγχρονης Έκφρασης (ιδιοκτήτης και του οµώνυµου βιβλιοπωλείου της Λιβαδειάς) Νίκος Λαµπρόπουλος. Στο βιβλίο συµπεριλαµβάνονται ορισµένες µαρτυρίες επιζησάντων που κόβουν την ανάσα αλλά και σηµαντικά ντοκουµέντα που τεκµηριώνουν τη θηριωδία. Οπως η εµπιστευτική έκθεση του κατοχικού νοµάρχη Βοιωτίας Ιωάννη Γεωργόπουλου προς το υπουργείο Εσωτερικών που παροµοιάζει τις στιγµές µε «την νύκτα του Αγίου Βαρθολοµαίου και αυτούς τους Σικελικούς Εσπερινούς».

Από την άλλη ο Γιώργος Χ. Θεοχάρης που έκανε την έρευνα και επιµελήθηκε τον τόµο έχει τις δικές του µνήµες που τον οδήγησαν στην ενασχόληση µε το τραγικό γεγονός. «Τρία γεγονότα µε συνδέουν µε τη σφαγή. Τρεις µέρες πριν από το Ολοκαύτωµα, ένας δωσίλογος από το χωριό µου, τη Δεσφίνα, ο Χαράλαµπος Στέφος, έφερε τους Γερµανούς µέσα στο χωριό και εκεί οι δυνάµεις κατοχής αντιµετώπισαν αµούστακα παιδιά της ΕΠΟΝ Λιβαδειάς τα οποία θερίστηκαν όλα. Επίσης, τα πρώτα θύµατα των Γερµανών εκείνο το µαύρο Σάββατο του Ολοκαυτώµατος ήταν ένας γέροντας και δύο κοπέλες, συγχωριανοί µου, που έβοσκαν τις γαλοπούλες τους στην περιοχή Καταβόθρα και λίγο προτού µπουν στο Δίστοµο οι δυνάµεις των SS. Θυµάµαι ακόµη τα σηµάδια στον τοίχο του Γυµνασίου Διστόµου (σηµερινό Μουσείο Θυµάτων Ναζισµού) από την εκτέλεση των δώδεκα οµήρων της 10ης Ιουνίου», περιγράφει ο συγγραφέας που ασχολείται µε το Ολοκαύτωµα από τις αρχές της δεκαετίας του 1990.

Τι είναι αυτό όµως που κάνει τόσο πρωτόγνωρα φρικιαστικό το Ολοκαύτωµα στο Δίστοµο και το ξεχωρίζει από εκείνο των Καλαβρύτων, του Κοµµένου Αρτας, του Κυριακίου και άλλων _ που µάλιστα τα θύµατα ήταν περισσότερα; «Δεν είναι ο αριθµός των θυµάτων. Είναι το µέγεθος της βαρβαρότητας που επέδειξαν τα SS. Είχαµε ακόµη και κρούσµατα νεκροφιλίας. Με φαλτσέτες έγδαραν το δέρµα νηπίων. Είναι χαρακτηριστικό πως µετά τη σφαγή οι αυλές των σπιτιών γέµισαν µε µνήµατα αφού ήταν τόσο πολλά τα πτώµατα», λέει ο κ. Θεοχάρης.

ΙΝFΟ

«Δίστοµο: 10 Ιουνίου 1944. Το Ολοκαύτωµα».

Ερευνα-εισαγωγήεπιµέλεια: Γιώργος Χ. Θεοχάρης.

Εκδ. Βιβλιοπωλείο Σύγχρονη Εκφραση, σελ. 536

Η ιστορία µιας φωτογραφίας
Η πασίγνωστη φωτογραφία της µαυροφορεµένης γυναίκας από το Δίστοµο έχει κάνει τον γύρο του κόσµου. Ποια είναι όµως η ιστορία της; Λίγους µήνες µετά τη Σφαγή, ο Dmitri Κessel, ανταποκριτής του περιοδικού «Life» επισκέφθηκε το Δίστοµο για ρεπορτάζ. Τη στιγµή του κλικ της φωτογραφικής µηχανής η Μαρία Παντίσκα — πέθανε το 2009 — στέκεται όρθια µπροστά σε µια σκάφη και πλένει τα µαύρα ρούχα της στην αυλή. Η φωτογραφία δηµοσιεύθηκε για πρώτη φορά στο περιοδικό «Life» στις 29 Νοεµβρίου του 1944. Ο τίτλος του κειµένου ήταν «Τι έκαναν οι Γερµανοί στην Ελλάδα» και η λεζάντα ανέφερε: «Η Μαρία Παντίσκα ακόµη κλαίει µε λυγµούς, δύο µήνες αφότου οι Γερµανοί σκότωσαν τη µητέρα της σε σφαγή στην ελληνική πόλη Δίστοµο».

Στην εφημερίδα Η ΕΠΟΧΗ ολοσέλιδο αφιέρωμα για το νέο μας βιβλίο ΔΙΣΤΟΜΟ 10 ΙΟΥΝΙΟΥ 1944 ΤΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ

Όταν ιστορούν οι ποιητές
Κυριακή, 16 Μαΐου 2010
Εφημερίδα Η ΕΠΟΧΗ

Μια πολύτιμη συλλογή μαρτυριών για τη σφαγή στο Δίστομο το 1944 από τον ποιητή Γιώργο Θεοχάρη

Το βιβλιοπωλείο «Σύγχρονη Έκφραση» στη Λειβαδιά είναι μια πνευματική όαση, όχι μόνο για την πόλη στην οποία εδράζεται αλλά και για ολόκληρη τη Βοιωτία. Όχι μόνο πεισματικά παραμένει βιβλιοπωλείο και μόνο βιβλιοπωλείο, αλλά είναι και ο τόπος σημαντικών εκδηλώσεων -ευλαβικά, κάθε δεύτερη Δευτέρα του μήνα- που αναζωογονούν πνευματικά την περιοχή και φέρνουν σε επαφή τους κατοίκους της με σημαντικούς ανθρώπους των τεχνών και των γραμμάτων. Ο ιδιοκτήτης του και ψυχή της όλης προσπάθειας εδώ και είκοσι πάνω κάτω χρόνια, ο Νίκος Λαμπρόπουλος, πλαισιωμένος από φανατικούς φίλους, που συμμετέχουν στις συζητήσεις και δίνουν ιδέες για τις επόμενες εκδηλώσεις με τα ερωτήματά τους, τον τελευταίο καιρό προχώρησε και σε μια νέα δραστηριότητα, την εκδοτική. Μετά από δύο παιδικά βιβλία του Αρ. Ρούσσαρη («Μύθοι και Ιστορίες της Αρχαίας Βοιωτίας» και «Ο Μύθος της Έρκυνας και το ποτάμι της στη Λεβάδεια»), εξέδωσε το βιβλίο «Δίστομο, 10 Ιουνίου 1944», πόνημα μιας μακρόχρονης έρευνας για τη σφαγή στο Δίστομο από τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής του Γιώργου Θεοχάρη, γνωστού ποιητή, που στο έργο του συνυπάρχει ο πολιτικός προβληματισμός, η ιστορική μνήμη, αλλά και ένας πλούσιος, βαθύς λυρισμός, ο πόνος για τους ανθρώπους και τους τόπους τους.
Μια αξιόλογη έρευνα

Ο Γ. Θεοχάρης, που είναι επίσης διευθυντής του πολύ ενδιαφέροντος περιοδικού «Εμβόλιμον», με έδρα τα Άσπρα Σπίτια στη Βοιωτία -«περιοδικάριος», αυτοσυστήνεται- συγκεντρώνει εδώ και χρόνια υλικό γι’ αυτήν τη γερμανική θηριωδία. Μέρος του υλικού έχει ήδη δημοσιευτεί σε δύο τεύχη του Εμβολίμου (21-22, Ιούνιος 1994 και τεύχος εκτός σειράς, Ιούνιος 2009). Όλη αυτή η ερευνητική προσπάθεια κατέληξε σε ένα ογκώδες βιβλίο στο οποίο περιλαμβάνονται χρονικά που εξιστορούν όχι μόνο την ίδια τη σφαγή αλλά και τι προηγήθηκε στην ευρύτερη περιοχή καθώς και τις επόμενες μέρες (Τάκης Λάππας, Γιάννης Μπασδέκης, Καίτη Μανωλοπούλου, Λάμπρος Μάλαμας, Pierre Amandry), μαρτυρίες ανθρώπων που είδαν με τα μάτια τους τη σφαγή και επίσημα κείμενα (μεταξύ των οποίων η εμπιστευτική αναφορά του νομάρχη Ι. Γεωργόπουλου προς το Υπ.Εσ. και η Έκθεση του αντιεισαγγελέα Αρείου Πάγου, Δ. Κιουσόπουλου, διευθυντή της κεντρικής Υπηρεσίας του Ελληνικού Εθνικού Γραφείου Εγκλημάτων Πολέμου, που διατάσσει ανάκριση κατά των Γερμανών αξιωματικών για τη σφαγή Διστόμου και Καλαμίου κ.ά). Παρατίθεται επίσης πλούσιο υλικό σχετικά με την τύχη των υπευθύνων και το ακανθώδες ζήτημα των αποζημιώσεων, που δεν έχουν ακόμη (!) αποδοθεί. Το βιβλίο ολοκληρώνεται με μια επιλογή λογοτεχνικών καταθέσεων για τη σφαγή του Διστόμου, όπου ανθολογούνται κείμενα των Ασημάκη Πανσέληνου, Γιάννη Ρίτσου, Νικηφόρου Βρεττάκου, Σάββα Αγουρίδη, Καίτης Μανωλοπούλου, Χρήστου Μαλεβίτση, Σωτήρη Πατατζή κ.ά. Πολύ αξιόλογο είναι και το φωτογραφικό υλικό με φωτογραφίες -μεταξύ των οποίων επτά της Bούλας Παπαϊωάννου, και η περίφημη φωτογραφία της Μαρίας Παντίσκα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Life» του Dmitri Kessel.

«Δεν είμαι ιστορικός»...

Το βιβλίο «Δίστομο, 10 Ιουνίου 1944», παρουσιάστηκε, την Τρίτη, 4 Μαΐου, στο βιβλιοπωλείο των εκδόσεων Μεταίχμιο. Ο Γ. Θεοχάρης μίλησε με συγκίνηση για την τραγωδία του Διστόμου, το προσωπικό του ενδιαφέρον για το ζήτημα, την πολύχρονη δουλειά συγκέντρωσης του υλικού του -από βιβλία, περιοδικά, εφημερίδες, αρχεία ακόμα και από το διαδίκτυο. «Δεν είμαι ιστορικός», είπε μερικές φορές, ζητώντας από τους μελλοντικούς αναγνώστες να συγχωρήσουν κάποια ατοπήματα και ελλείψεις που ίσως υπάρχουν στο βιβλίο. Μα καθώς διαβάζουμε το δικό του πεζοποίημα «Σ’ εσέ που με ταχύτητα περνάς προς την Αράχωβα» (σ. 516), δεν μπορούμε να μην θυμηθούμε τον Αριστοτέλη και τη σύγκριση ποίησης και ιστορίας: «φιλοσοφώτερον και σπουδαιότερον ποίησις ιστορίας εστίν» ούτε και να μην κάνουμε τη σκέψη πως κάποτε η ιστορική μνήμη έχει ανάγκη την ευαισθησία των ποιητών πριν να περάσει στων ιστορικών τα χέρια η αφήγηση και η ερμηνεία της ιστορίας. 


Αυτό άλλωστε έγινε και στην εκδήλωση: τον ποιητή διαδέχτηκε στο βήμα ο ιστορικός Μιχάλης Λυμπεράτος, διδάκτωρ Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, ο οποίος ανέλυσε το ιστορικό γεγονός της σφαγής του Διστόμου και τη βιβλιογραφική προσέγγισή του. Χαρακτήρισε το βιβλίο ως «το πιο πλήρες μέχρι σήμερα σώμα ιστορικών πληροφοριών για τη σφαγή του Διστόμου», ενός γεγονότος που δεν έχει διερευνηθεί ιστορικά όσο θα έπρεπε, τονίζοντας πως «στην Ελλάδα η πραγματική ιστορία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου παρέμεινε, ως επί το πλείστον, ακαδημαϊκή υπόθεση, έτυχε μιας ασφυκτικής διαμεσολάβησης από τον πολιτικό λόγο, υπέστη τη διαστρέβλωση μιας εκτεταμένης ιδεολογικής χειραγώγησης, και παρέμεινε σχεδόν στα σπάργανα στη σχολική εκπαίδευση». Υπογράμμισε ότι στο βιβλίο το γεγονός διερευνάται ως ιστορική πραγματικότητα αλλά και ως ιστορικό βίωμα, ως «τμήμα της δημόσιας ιστορίας, διακύβευμα της κοινής γνώμης, αναδεικνύοντας τους αναπόφευκτους μηχανισμούς επικαθορισμού της μνήμης από επάλληλα στρώματα ερμηνειών, που γεννά η ίδια η εξέλιξη της κοινωνικής πραγματικότητας».

Ποιος είπε ότι δεν μπορούμε να αλλάξουμε το παρελθόν; Και πράγματι αυτό είναι ένα ιδιαίτερο στοιχείο του βιβλίου. Βοηθά τον αναγνώστη να δει τις ερμηνείες που έλαβε η ναζιστική θηριωδία, τους τρόπους που αναγνώστηκε από την επίσημη πολιτεία η τραγωδία, τις προσπάθειες ακόμη και αλλοίωσης της ιστορικής μνήμης, όχι μόνο με την υποβάθμιση της σημασίας τέτοιων γεγονότων αλλά κάποτε και με μια προσπάθεια δικαιολόγησης της σφαγής. Είναι άλλωστε πολύ παλιά τέχνη αυτό. Το 414 η ναυμαχία μεταξύ Αθηναίων και Συρακουσίων έληξε με ήττα της Αθήνας. Στην αναπαράστασή της, όμως, στα εγκαίνια του ανακαινισμένου Φλαβιανού Αμφιθεάτρου, ο αυτοκράτορας Τίτος προτιμά να της δώσει μια διαφορετική έκβαση: τώρα οι Αθηναίοι είναι οι νικητές και κατορθώνουν την απόβαση. Δεν χρειάζεται να πούμε πως οι Ρωμαίοι ταυτίζονταν με τους Αθηναίους και, άρα, δεν έπρεπε να χάσουν σ‘ αυτήν την σύγκρουση. Η αρένα εκείνη τη στιγμή ήταν το ίδιο το πεδίο της Ιστορίας και οι κυρίαρχοι Ρωμαίοι, ξανάγραφαν την Ιστορία όπως αυτοί ήθελαν. Ποιος είπε ότι δεν μπορούμε να αλλάξουμε το παρελθόν; Ακριβώς γι’ αυτό το λόγο βιβλία σαν αυτό είναι και χρήσιμα και απαραίτητα. Άξιο μνείας και το καλοστημένο φωτογραφικό κολάζ που κοσμεί το εξώφυλλο (ρίχνοντας μια πρώτη πρόχειρη ματιά, νόμιζα πως έβλεπα φωτογραφίες από τη γενοκτονία των Αρμενίων ή τη μικρασιατική καταστροφή, αλλά μήπως δεν ενώνονται από την αλυσίδα του αίματος όλες αυτές οι συμφορές;).

Μαρώ Τριανταφύλλου

Λόγος και αντίλογος με πάθος, ένταση και σεβασμό

Οι συγγραφείς Τηλέμαχος Κώτσιας "Στην απέναντι όχθη" και Θοδωρής Παπαθεοδώρου "Οι κόρες της λησμονιάς" που παρουσίασαν τα βιβλία τους τη Δευτέρα 17 Μαΐου  συναντήθηκαν για πρώτη φορά στο βιβλιοπωλείο μας αν και οι δύο έχουν κοινό εκδότη (εκδόσεις Ψυχογιός).

Συνέδεσαν τα μυθιστορήματά τους με τον υπέρτιτλο του κύκλου εκδηλώσεων ΜΝΗΜΕΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ... ΜΝΗΜΕΣ ΕΜΦΥΛΙΟΥ ... Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΟΣ.   

Περιέγραψαν πως μέσα από τα βιώματά τους (κυρίως ο Κώτσιας) και την έρευνα (περισσότερο ο Παπαθεοδώρου) δημιούργησαν τους ήρωες των βιβλίων τους και η συζήτηση άναψε για τα καλά, τόσο μεταξύ των δύο ομιλητών όσο και με το κοινό και κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον για ένα δίωρο.

Οι ομιλητές ανέπτυξαν τις θέσεις τους και τις υπερασπίστηκαν απέναντι στο κοινό μας που για μια φορά ακόμα υπέδειξε υποδειγματικό σεβασμό στους προσκαλεσμένους αλλά και αποφασιστικότητα στην έκφραση του δικαιώματος της διαφωνίας αλλά και της εξαντλητικής αναζήτησης μέσω της συζήτησης της διελεύκανσης κάποιων σημείων των τοποθετήσεων.

Συνέχεια του κύκλου εκδηλώσεων "Μνήμες εμφυλίου … μνήμες ιστορίας...Η επιστροφή του πολιτικού μυθιστορήματος». Δευτέρα 17 Μαΐου.

Η εκδήλωση εντάσσεται στο κύκλο εκδηλώσεων
«Μνήμες εμφυλίου … μνήμες ιστορίας…
Η επιστροφή του πολιτικού μυθιστορήματος».
Περισσότερα για τα βιβλία αυτά στις αναρτήσεις που ακολουθούν.

ΟΙ ΚΟΡΕΣ ΤΗΣ ΛΗΣΜΟΝΙΑΣ : Γυναίκες του εμφυλίου... Στάχυα που τα άλεθαν αλύπητα οι μυλόπετρες της Ιστορίας.

ΟΙ ΚΟΡΕΣ ΤΗΣ ΛΗΣΜΟΝΙΑΣ :

ΘΟΔΩΡΗΣ ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ

Κοριτσάκι τόσο δα ήταν όταν την άρπαξαν από την αγκαλιά μου. Ένα μπουμπούκι το κορμάκι της που δεν αξιώθηκα να το δω ν' ανθίζει. Δεν το χάρηκα. Δεν το χόρτασα. Μόνο τ' αγκάθια… τ' αγκάθια μόνο χόρτασα. Τα βράδια, όταν οι σκιές της αβάσταχτης απουσίας απλώνονταν και μ' έπνιγαν, στα γόνατα έπεφτα, προσευχόμουν μόνο κι έλπιζα: "Κι αν σου ζητάω πολλά, Παναγιά μου, μάνα είσαι κι Εσύ και με νιώθεις. Σαν την αγάπη της μάνας, το ξέρεις -Θεέ μου!- όμοια δεν υπάρχει σ' αυτό τον κόσμο που 'φτιαξες…". Γυναίκες του εμφυλίου... Στάχυα που τα άλεθαν αλύπητα οι μυλόπετρες της Ιστορίας. Πατρίδα, κόμμα, προδοσίες, επαναστάσεις, αντάρτικα, σφαγές και, τέλος, το παιδομάζωμα. Η πιο απάνθρωπη, η πιο σκοτεινή σελίδα του αδελφοκτόνου σπαραγμού. Γυναίκες του εμφυλίου… Κεριά αναμμένα. Σαν την Αγγέλα, τη Μέλπω και την Αριάδνη. Ρωτούσαν, έτρεχαν, πόρτες χτυπούσαν μέρα και νύχτα, με μια μονάχα ελπίδα. Πως ίσως ξανανταμώσουν μια μέρα τα βλαστάρια τους. Κάποιες τα κατάφεραν. Κάποιες άλλες όχι. Γυναίκες του εμφυλίου... Μάνες της άδειας αγκαλιάς. Αυτή είναι η ιστορία τους…

Στην απέναντι όχθη : Τηλέμαχος Κώτσιας .............. Ζωές και όνειρα κομμένα στη μέση.

Ο Πέτρος Χαρίσης παντρεύεται... (την 15χρονη Ακρίβω) και αμέσως φεύγει μετανάστης για την Αμερική, ενώ εκείνη περιμένει το παιδί τους. Στο γυρισμό του έπειτα από πέντε χρόνια, βρήκε το χωριό του πάνω στη γραμμή των νέων συνόρων, χωρισμένο στα δυο, μισό στην Ελλάδα και μισό στην Αλβανία...

Στην απέναντι όχθη : Τηλέμαχος Κώτσιας

Ο Πέτρος Χαρίσης θα θυμάται για πάντα εκείνο το πρωινό του 1924, όταν επέστρεφε από την Αμερική. Tα ξερά φύλλα που είχαν σκεπάσει το μονοπάτι του δάσους έτριζαν κάτω από τα πόδια του, και το κυπρί του μουλαριού χτυπούσε ρυθμικά σε κάθε του βήμα. Αναρωτιόταν αν η επιστροφή αυτή θα ήταν η στερνή έπειτα από τόσες περιπέτειες ή, αντίθετα, θα αποτελούσε μια νέα σελίδα στη ζωή του.Κάπως έτσι, κοντά στα βουνά της Μουργκάνας, στα σύνορα Αλβανίας και Ελλάδας, ο Πέτρος Χαρίσης κάνει το καινούργιο του ξεκίνημα. Εκεί, στην όχθη του Ξεριά, αποφασίζει να χτίσει μια παράγκα γύρω από την οποία στη συνέχεια θα αναπτυχθεί το κέντρο του νέου χωριού. Η φαμίλια του αβγαταίνει, το ίδιο και η περιουσία του, ώσπου τα σύνορα που είχαν χωρίσει το χωριό στα δύο έκλεισαν. Ο Πέτρος Χαρίσης θα θεωρείται πλέον Αλβανός πολίτης. Και η ζωή του, όπως την ονειρευόταν, δε θα είναι ποτέ πια η ίδια.Πολιτικές συγκρούσεις, εθνικοί κατατρεγμοί, διαψεύσεις προσδοκιών, υποθέσεις κατασκοπείας που διαπλέκονται με προσωπικές ιστορίες, ζωές και όνειρα κομμένα στη μέση, οικογενειακά δράματα, όλα ρίχνουν φως σε μια σκοτεινή ιστορική περίοδο τριάντα πέντε χρόνων.

Εκδόσεις Ψυχογιός 2009

...Ξαφνιάστηκαν οι χωριανοί στη Βάλτιστα. Χαρές, κλάματα, ιστορίες, ο γαμπρός του κατέβηκε στο κατώι κι έσφαξε αμέσως ένα βετούλι. μαζεύτηκαν οι συγγενείς. Εκεί ο Πέτρος έμαθε τα νέα. Το θάνατο του πατέρα του τον είχε πληροφορηθεί από το γείτονά του τον Σταύρο Χρόνη, ο οποίος τον είχε ακολουθήσει στην Αμερική ύστερα από ένα χρόνο. Ο μικρός Αντώνης μεγάλωνε ώρα την ώρα, του είπε η Τασία. Είχε πάρει το όνομα του παππού, αλλά μόλις περπάτησε ο μικρός, ο θεός απέσυρε τον πρεσβύτερο. Πέρσι πέρασε την οστρακιά και κόντεψαν να τον χάσουν, αλλά τώρα ήταν καλά. Τα σύνορα, του είπαν, είχαν παραμείνει στην Κατούνα όπως ορίστηκαν το 1914, και καθώς το χωριό βρισκόταν πάνω στο σέλωμα, είχε χωριστεί στα δυο, το μισό είχε πέσει στην Αλβανία και το άλλο μισό στην Ελλάδα. Το σπίτι τους ήταν στην Αλβανία, αλλά το αχούρι και το πηγάδι είχαν μείνει στην Ελλάδα. τι να πει κανείς… Ύστερα οι άντρες μίλησαν για την πολιτική, για τον Βενιζέλο, το βασιλιά, τη Μικρασιατική καταστροφή. Είχαν πιστέψει ότι τα σύνορα θα μετακινούνταν βορειότερα, αλλά αποδείχτηκε ότι δεν ήταν θέλημα θεού. Έμεινε στην Αλβανία όλη η Δρόπολη. Στην Κακαβιά, είπαν, έβαλαν τελωνείο – ένα νόμιμο λησταρχείο που γυρεύει διαβατικά από τους περαστικούς. Η Κακαβιά είχε πέσει στην Αλβανία, αλλά το μεγαλύτερο μέρος του κάμπου της έμεινε στην Ελλάδα. Κάτω, εκεί που σμίγουν το Ραγόζι και ο Ξεριάς, υπήρχαν πολλά χωράφια που κανένας δεν ήξερε σε ποια χώρα ανήκαν. Τα δυο ποτάμια άλλαζαν συχνά κοίτη έπειτα από κάθε μεγάλη πλημμύρα. Εκεί που έσμιγαν, πάλευαν και κουλουριάζονταν σαν φίδια που βατεύονται...