ΑΡΧΟΝΤΙΚΑ ΤΗΣ ΛΙΒΑΔΕΙΑΣ - Κατάλοιπα αρχιτεκτονικής μνήμης και κατάθεση ψυχής από την αρχιτέκτονα Άννα Ψωμά

ΑΡΧΟΝΤΙΚΑ ΤΗΣ ΛΙΒΑΔΕΙΑΣ

Κατάλοιπα αρχιτεκτονικής μνήμης

Ο πρόλογος του βιβλίου
Προ τριετίας και πλέον, η μεγάλη μου αγάπη για την πόλη που γεννήθηκα και γύρισα να την υπηρετήσω, σε συνδυασμό με τις τύψεις μου για την οριστική αλλοίωση της, με οδήγησαν στο να προσπαθήσω να συγκεντρώσω όσο περισσότερο υλικό είχε απομείνει από την περίοδο 50’ έως 60’. Τότε ήταν μία μικρή ζωντανή και όμορφη πόλη που ανταποκρινόταν στο λαϊκό τραγούδι:


...Ὄμορφη πού εἶναι ἡ Λιβαδειά
ποῦ κεῖται μέσ΄ τό Ρέμα...


Γνωρίζοντας ότι οι πόλεις πεθαίνουν, όταν ξεχάσουν την ιστορία τους, θέλησα να υπενθυμίσω στους νέους κατοίκους, τα έργα των παππούδων μας, που ήταν αποτέλεσμα της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης.
Μέσα από τα πρώτα μετα-επαναστατικά κτίρια (αφού μεγάλο μέρος της πόλης είχε καεί κατά την επανάσταση), θα γνωρίσουμε τους άρχοντες που τα κατασκεύασαν, τους εμπόρους που διακινούσαν τα παραγόμενα προϊόντα του νομού και τους βιομηχάνους που μαζί με τους εμπόρους στόλισαν με ωραία νεοκλασικά κτίρια τους νεοανοιχθέντες δρόμους. Αυτά αποδεικνύουν την μεγάλη βιομηχανική άνθηση της πόλης στα μέσα του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα. Το έργο αυτό, αποδείχθηκε τεράστιο και χρονοβόρο καθιστώντας αδύνατη την σύντομη συνολική παρουσίαση του, γι’ αυτό περιορίστηκε η έρευνα στα πρώτα μεταεπαναστατικά χρόνια. Υπολείπονται όμως και τα αρχοντικά που κτίστηκαν κατά μήκος των νέων οδικών αξόνων, Μπουφίδου, Γεωργαντά και Πεσόντων Μαχητών. Ευελπιστούμε ότι θα ακολουθήσει και η συνέχειά του. Έτσι, κάνοντας ένα τεράστιο «χρονικό άλμα», στην ιστορική διαδρομή της, αποφασίσαμε να παρουσιάσουμε (ως προδημοσίευση) όσα από τα αρχοντικά της Λιβαδειάς μας άφησαν αρχειακό υλικό.

Η εργασία αυτή κατέστη δυνατή με την βοήθεια της Πολεοδομίας Λιβαδειάς, που μας διέθεσε πολλούς φακέλους και ιδιαίτερα τον Χαράλαμπο Σερέτη, του Δήμου Λιβαδειάς, της Υποθηκοφύλακος Λιβαδειάς Αγγελικής Σιούτη και πολλών φίλων, κατοίκων, ιδιοκτητών ή μελετητών αρχοντικών˙ ακόμη, τους τρεις συνεργάτες Ξενοφώντα Στριμπή καθηγητή πληροφορικής, την Γεωργία Αντωνοπούλου, Γεωγράφο, την Έλενα Μανούσκου, φοιτήτρια Πανεπιστημίου και τον Ανδρέα Τάγγα, Φιλόλογο για τoν έλεγχο του κειμένου.
Ιδιαίτερη βοήθεια μας παρέσχε η μελέτη του συναδέλφου αρχιτέκτονα Ανδρέα Σεφερλή, που είχε συντάξει, για το ωραιότερο Νεοκλασικό κτίριο του Δήμου Λεβαδέων, το σημερινό Δημοτικό Ωδείο. Το κτίριο είχε επιλεγεί ως το ωραιότερο νεοκλασικό της Λιβαδειάς από το Κεντρικό Συμβούλιο Χωροταξίας Οικισμού και Περιβάλλοντος (Κ.ΣΧΟΠ) του ΥΠΕΧΩΔΕ.
Επίσης, πρέπει να ευχαριστήσουμε και τον συνάδελφο Βασίλη Σπήλιο, Πολιτικό Μηχανικό που μας παραχώρησε τα σχέδια αποτύπωσης της διατηρητέας οικοδομής του Ευστ. Σακελαρίου. Σημειώνεται ότι σημαντικά βοήθησαν την σύνταξη και ολοκλήρωση αυτής της μελέτης και οι: α) δικηγόρος Σπύρος Φλώρος (που είχε την πρόνοια να φωτογραφίσει την προς κατεδάφιση κατοικία του και με το υλικό αυτό συμπληρώθηκε η συλλογή των έγχρωμων διακοσμήσεων των κατοικιών της πόλης μας), β) η Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου Λεβαδέων και ιδιαίτερα η κα Δήμητρα Καρβούνη, προϊσταμένη της υπηρεσίας (για τις φωτογραφίες της Νεροτριβής, τα σχέδια του Αγριαντώνη για τό Νερόμυλο, τα σχέδια Παλαιού Σχολείου στην συνοικία Ώρα κλπ) και γ) οι λοιποί φίλοι που μας διέθεσαν ότι, υλικό υπήρχε στην κατοχή τους και τους ευχαριστούμε ιδιαίτερα.
Οφείλουμε να ευχαριστήσουμε θερμά τις δύο Καθηγήτριες Πανεπιστημίου Ελευθερία Σερμπέτη και Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Μαρία Σιγαλού - Μαυρίδη και την αρχιτέκτονα-χωροτάκτη, Ευδοκία Μπασουκέα ομότιμη διευθύντρια Περιβαλλοντικού Σχεδιασμού ΥΠΕΧΩΔΕ για την πολύτιμη βοήθειά τους στην υλοποίηση αυτού του βιβλίου.
Υποχρέωση μας είναι η μνημόνευση της αείμνηστης δασκάλας μας και αυτοδίδακτης ζωγράφου Παρασκευής Δάλκα που με την αγάπη της για την Λιβαδειά και την καλλιτεχνική της ικανότητα μας διέσωσε σε ελαιογραφίες πολλά παλιά αρχοντικά τα οποία στολίζουν το βιβλίο μας.
Τέλος, ευχαριστώ θερμά για την πολύπλευρη συμπαράσταση την Ιερά Μονή Γενεθλίου της Θεοτόκου (Πελαγίας), η οποία, γνωρίζοντας τη βούλησή μου τα προκύπτοντα έσοδα από την πώληση του βιβλίου να διατεθούν στα παιδιά με ειδικές ανάγκες, ανέλαβε την επιμέλεια, έκδοση και διακίνηση του βιβλίου, χωρίς οικονομικές απαιτήσεις και οφέλη, εκπληρώνοντας την επιθυμία μου.
Πιστεύουμε ότι στο μέλλον νέοι συνάδελφοι θα μπορέσουν να συμπληρώσουν την μελέτη αυτή με τα αρχοντικά, που δεν μπορέσαμε (για λόγους πέρα από τη βούλησή μας) να συγκεντρώσουμε υλικό (αρχοντικά οδών Μπουφίδου, Γεωργαντά, Πεσόντων Μαχητών κλπ.).

ΑΝΝΑ ΨΩΜΑ

ΘΕΛΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΤΑ ΜΙΚΡΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ;

Το λογοτεχνικό περιοδικό "Φρέαρ" ζήτησε να καταθέσουμε τις απόψεις μας για την κατάσταση στην οποία βρίσκονται σήμερα τα μικρά ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία.
Σήμερα μας δημοσίευσε. Όποιος ενδιαφέρεται ας κλικάρει πάνω στη φωτογραφία για να διαβάσει όλο το κείμενο. 

Το παραθέτουμε κι εδώ για όσους δεν είναι ευανάγνωστο από την εικόνα.

ΘΕΛΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΤΑ ΜΙΚΡΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ;

Οι μήνες μετά την δεκαετή κρίση και την καραντίνα λόγω covid δημιούργησαν αναμφίβολα στα μικρά βιβλιοπωλεία έντονο προβληματισμό όσον αφορά την βιωσιμότητά τους.

Δεν βρίσκω πως είναι ώρα να μιλήσουμε πάλι για την αναγκαιότητα ύπαρξής τους και την προσφορά τους στον πολιτισμό και την κουλτούρα μας. Είναι χιλιοειπωμένα.

• Τώρα θα πρέπει ν’ απαντήσει η ίδια η κοινωνία αν τα θέλει, στηρίζοντάς τα.

Αν τα θέλει για να ενημερώνεται σωστά, πλουραλιστικά, ξεφυλλίζοντας και μυρίζοντας το χαρτί, συζητώντας με τον βιβλιοπώλη για την όσο καλύτερη επιλογή, αποδεχόμενη στην πράξη επιτέλους ότι κάθε βιβλιοπωλείο είναι κι ένα κύτταρο πολιτισμού. Ότι στο βιβλιοπωλείο της γειτονιάς ή της κάθε μικρής πόλης ακόμη κι αν έχει πληρώσει κάτι παραπάνω, το κέρδος που αποκομίζει από την ύπαρξή του είναι πολλαπλάσιο.

• Τώρα θα πρέπει ν’ απαντήσει εμπράκτως η Πολιτεία

α) προωθώντας επιτέλους τον θεσμό πιστοποίησης των μικρών ανεξάρτητων βιβλιοπωλείων που δεν θα είναι ένας τίτλος δίχως νόημα αλλά θα τα προστατεύει προσφέροντας κίνητρα και σπρώχνοντας το αγοραστικό κοινό προς αυτά, όπως ακριβώς προτάθηκε πριν λίγα χρόνια από την ομάδα εργασίας βιβλίου επί υπουργίας Αρ. Μπαλτά και Λυδίας Κονιόρδου.

β) ψηφίζοντας νομοσχέδια που υπάρχουν από ολοκληρωμένες μελέτες στα συρτάρια του ΥΠΠΟ, για την δημιουργία εκείνων των φορέων που θ’ ασχοληθούν με την υπόθεση του βιβλίου και της ανάγνωσης στηρίζοντας ολόκληρο τον κλάδο.

γ) λαμβάνοντας επιτέλους μέτρα προστασίας τους από τον αθέμιτο ανταγωνισμό.

• Τώρα θα πρέπει ν’ απαντήσουν με τη στάση τους οι εκδότες παύοντας να πατούν σε δύο βάρκες. Η καραντίνα «έδειξε» ότι δίχως τα φυσικά μικρά και μεσαία βιβλιοπωλεία το εμπόρευμά τους δεν προχωράει. Έδειξε ότι ο αρχικός ενθουσιασμός για μαζικές ηλεκτρονικές ή άλλου είδους πωλήσεις ήταν ματαιοπονία. Αν δεν πάρει ο καθένας τους προσωπικά τα μέτρα του ώστε να μην υπάρχει αυτό τα χάος στις τιμές πώλησης μεταξύ των μικρών βιβλιοπωλείων και των «ολιγοπωλίων» δεν υπογράφουν μόνο τη σταδιακή συρρίκνωση των μικρών αλλά καθιστούν αβέβαιο και το δικό τους μέλλον.

Όσον αφορά το ερεθιστικό ερώτημά σας για «τα ευπώλητα των εφημερίδων».

Είναι φαντάζομαι τις περισσότερες φορές το ανέκδοτο της εβδομάδας για τους βιβλιόφιλους.

Νίκος Λαμπρόπουλος

Βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ

Λιβαδειά

Κι όποιος θέλει να δει και απόψεις άλλων συναδέλφων ας τσεκάρει στον παρακάτω σύνδεσμο με τα περιεχόμενα του τεύχους https://mag.frear.gr/teychos-9/

Η ΠΑΛΙΑ ΛΙΒΑΔΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΩΣ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20ου ΑΙΩΝΑ : Το νέο βιβλίο της Άννας Ψωμά

 

ΑΝΝΑΣ ΨΩΜΑ

Η ΠΑΛΙΑ ΛΙΒΑΔΕΙΑ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΩΣ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20^ου ΑΙΩΝΑ

 

Η Άννα Ψωμά εμπλουτίζει την ιστοριογραφία της Λιβαδειάς  μ’ ένα ακόμα εκπληκτικό βιβλίο προϊόν ακατάπαυστου μόχθου, έρευνας και αγάπης για την πόλη μας.

Από την κατανομή των «εθνικών γαιών» των πρώτων μεταεπαναστατικών χρόνων παρατηρούμε τις επίπονες και χρονοβόρες προσπάθειες σύνταξης ρυμοτομικού σχεδίου.

Συναντιόμαστε με τους Τούρκικους Μαχαλάδες και τα Τζαμιά  της.

Με το πλούσιο φωτογραφικό υλικό αρχοντικών αλλά και κτιρίων που είτε έχουν κριθεί διατηρητέα, είτε έχουν κατεδαφιστεί, είτε κινδυνεύουν με κατάρρευση.

Με τα σχεδιαγράμματα, τις κατόψεις, τα σκίτσα και μια υπέροχη ακουαρέλα της Αγοράς που κοσμεί και το εξώφυλλο του βιβλίου.

Με τον προσεγμένο σχολιασμό και τις αναφορές σε βιβλιογραφικές πηγές παρακολουθούμε την πορεία της Λιβαδειάς μέσα στο χρόνο από την επανάσταση του 21 ως τις αρχές του 20^ου αιώνα.

Άννα Ψωμά ένα ακόμα μεγάλο ευχαριστώ γι' αυτή την πηγή αυτογνωσίας που ανακαλύπτεις και αφειδώς προσφέρεις σε όλους εμάς.

Ν.Λ.

Ο Δημήτρης Στεφανάκης παρουσιάζει στη "σύγχρονη έκφραση" το νέο του βιβλίο ΜΙΝΩΤΑΥΡΟΣ τη Δευτέρα 8 Μαΐου στις 8:15 μ.μ.

Ο Γιάννης Καλπούζος, παρουσιάζει το βιβλίο του ΚΑΛΝΤΕΡΙΜΙ τη Δευτέρα 24 Απριλίου και ώρα 8:00 μ.μ. στη "σύγχρονη έκφραση"

Το Βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ και οι Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ

σας προσκαλούν στην παρουσίαση του νέου μυθιστορήματος

του Γιάννη Καλπούζου,

ΚΑΛΝΤΕΡΙΜΙ

τη Δευτέρα 24 Απριλίου και ώρα 8:00 μ.μ.

στον χώρο του βιβλιοπωλείου (Δημάρχου I. Ανδρεαδάκη 49,

Λιβαδειά, τηλ.: 2261 023136).

Ο συγγραφέας θα συνομιλήσει με το κοινό και θα υπογράψει αντίτυπα του βιβλίου του.

ΚΑΤΑΡΑΜΕΝΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ – ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΗ ΠΟΙΗΣΗ

ΚΑΤΑΡΑΜΕΝΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ – ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΗ ΠΟΙΗΣΗ

Μετά την τριετή υποχρεωτική λόγω πανδημίας αναστολή των εκδηλώσεων εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης ΣΥΝΕΧΙΖΟΥΜΕ.

Το ΤΡΟΦΩΝΙΟ ΩΔΕΙΟ, το βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ, οι ΦΙΛΟΙ τους,

σας καλούν για 11η χρονιά το Σάββατο 18 Μαρτίου και ώρα 7:30 μμ

με αφιέρωμα στους «καταραμένους ποιητές» μας

Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, Κώστας Καρυωτάκη, Μαρία Πολυδούρη

Ρώμο Φιλύρα, Γ. Μυλωνογιάννη, Μήτσο Παπανικολάου.

Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΛΥΓΕΡΟΣ ΣΥΖΗΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΑΫΦΑΝΤΗ για το βιβλίο του "Γιατί ο πόλεμος στην Ουκρανία αλλάζει τον κόσμο"

 ΥΛΟΠΟΙΗΣΑΜΕ ΤΗ ΣΦΟΔΡΗ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΤΩΝ ΦΙΛΩΝ ΠΟΥ ΔΕΝ ΚΑΤΑΦΕΡΑΝ ΝΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΟΥΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ - ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ "ΓΙΑΤΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ ΑΛΛΑΖΕΙ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ" ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΟΣΩΝ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΤΗΝ ΑΚΟΥΣΟΥΝ ΞΑΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΕΒΑΣΑΜΕ ΣΤΟ YOUTUBE.

Ένα χρόνο μετά την έναρξη του πολέμου το κοινό μας γέμισε ασφυκτικά το βιβλιοπωλείο σε μια γιορτή αδέσμευτης και πλουραλιστικής πληροφόρησης, σε μια τίμια και ανεξάρτητη αποτίμηση των συνεπειών του για την Ευρώπη και ειδικότερα τη χώρα μας, για την αλλαγή των γεωπολιτικών σταθερών όπως μέχρι σήμερα γνωρίζαμε. Το λόγο του Σταύρου Λυγερού συμπλήρωνε με θαυμαστό τρόπο ο πρέσβης Γιώργος Αϋφαντής ο οποίος και προλόγισε το βιβλίο.

Τη Δευτέρα 20 Φεβρουαρίου στις 7:00 μμ στο χώρο του βιβλιοπωλείου παρουσιάζουμε το νέο βιβλίο του Σταύρου Λυγερού ΓΙΑΤΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ ΑΛΛΑΖΕΙ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

 

Τη Δευτέρα 20 Φεβρουαρίου στις 7:00 

στο χώρο του βιβλιοπωλείου θα συζητήσουμε

με αφορμή το νέο βιβλίο του δημοσιογράφου Σταύρου Λυγερού

·      γιατί στην Ελλάδα δείχνουμε να μην αντιλαμβανόμαστε το μέγεθος των γεωπολιτικών αλλαγών που έχει πυροδοτήσει ο πόλεμος στην Ουκρανία.

•       για τα σενάρια της τελικής έκβασης
•       για τη χαμένη τιμή των δυτικών συστημικών ΜΜΕ
•       για το πόσο η Ελλάδα είναι στη «σωστή» πλευρά της ιστορίας.

Με τον Σταύρο Λυγερό θα συνομιλήσουν ο πρέσβυς Γιώργος Αϋφαντής,

ο καθηγητής γεωπολιτικής Κώστας Γρίβας και φυσικά το κοινό μας.

Ένα βιβλίο για τη γέννηση της Θήβας: ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΔΡΑΚΟΥ μια έκδοση του βιβλιοπωλείου ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ

Τα παιδιά του δράκου

Ένα βιβλίο για τη γέννηση της Θήβας

…Λίγο μετά τη σπορά των δοντιών αρχίζουν να ξεπετιούνται από τη γη τόσοι άντρες όσα ήταν και τα δόντια του δράκου. Δηλαδή εκατοντάδες. Είναι πανύψηλοι, φοβεροί στην όψη κι αρματωμένοι για πόλεμο …

  «Τα παιδιά του δράκου» ξεκινούν με την αρπαγή της Ευρώπης από τον Δία ,την περιπετειώδη αναζήτησή της από τα αδέλφια της και τελειώνουν με την εγκατάσταση του γένους της στη Βοιωτία αφού διέσχισαν σχεδόν όλη την Ελλάδα.

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΔΡΑΚΟΥ

•  Εκτύπωση 
• JGLOBAL_EMAIL

της Έφης Μαυροειδή

«Η τέχνη του διδάσκειν» σε ελεύθερη μετάφραση, η μαστοριά των δασκάλων (παντός αντικειμένου) να παρουσιάσουν στο κοινό (στους εκάστοτε μαθητές) την αλήθεια ή τον τρόπο να φτάσει να την ανακαλύψει κανείς.

Όπως κάθε μάστορας, έτσι κι ο δάσκαλος έχει να διαλέξει μεταξύ πολλών εργαλείων για να στηρίξει τη δουλειά του. Η Μαρία Σκιαδαρέση, πραγματική μαστόρισσα του λόγου, διάλεξε μέσα από αυτό το βιβλίο της να αναδείξει το σπουδαίο, το δυνατό και κυρίως το εύχρηστο –ως προς τη διδακτική διαδικασία– ενός από πολύ παλιά γνωστικού-διδακτικού εργαλείου: του μύθου.

Αλήθεια, πώς λειτουργεί ο μύθος ως γνωστικό-διδακτικό εργαλείο;

Συχνά, η ωραιοποιημένη μορφή ενός μύθου μπορεί να θέσει αμφιβολίες για το αξιόπιστο της γνώσης που παρέχει και για την ποιότητα του διδακτικού αποτελέσματος. Μιλώντας εκ πείρας μπορώ να διαβεβαιώσω ότι, ακολουθώντας συγκεκριμένα βήματα ως προς τη χρήση του μύθου στη διδακτική πράξη, όχι μόνο πετυχαίνουμε τη μεταλαμπάδευση της πληροφορίας και τη θεμελίωση της γνώσης αλλά και, σε επίπεδο μεταγνώσης, αποφεύγουμε, συνήθως με επιτυχία, τον κίνδυνο δημιουργίας μαθητών με ουτοπιστικές αντιλήψεις για τη φύση της αλήθειας που διέπει όλους τους τομείς της ανθρώπινης εξέλιξης.

Με απλά λόγια, οι μαθητές γνωρίζοντας τη φύση του μύθου και των χαρακτηριστικών του και διαβάζοντας ή γράφοντας έναν απ’ αυτούς, μαθαίνουν πως στη ζωή τα πράγματα λειτουργούν και παρουσιάζονται με δύο αλήθειες: αυτήν του «είναι» και εκείνη του «φαίνεσθαι». Μαθαίνοντας λοιπόν τον τρόπο γένεσης της αλήθειας του «φαίνεσθαι» καθίστανται ικανοί, με το πέρασμα του χρόνου και τελικά σε μεταγνωσιακό επίπεδο, να αντιλαμβάνονται την αλήθεια του «είναι» και να τη θέτουν κάτω από τη σφαίρα της κριτικής και της σχέσης αιτίου-αιτιατού.

Πατώντας σε ποια βήματα, άραγε, μπορεί ο δάσκαλος να χρησιμοποιήσει το μύθο ή τη γραφή του μύθου στη διδακτική πράξη;

Φαίνεται πως μπορείς να διδάξεις σχεδόν τα πάντα μέσα από ένα μύθο, από τη γένεση του κόσμου ως τη φύση του σωματιδίου του Higgs.

Συγκεκριμένα, ο δάσκαλος:

1. Ξεκινάει συστηματική συλλογή πληροφοριών απ’ όλες τις πιθανές πηγές για το αντικείμενο που θέλει να διδάξει.
2. 
   
3. Εντοπίζει, απομονώνει και τελικά μετατρέπει τα σημεία πληροφοριών ώστε να ταιριάζουν με την ηλικία και τις εμπειρίες των μαθητών, αλλά και να εξυπηρετούν τον αρχικό στόχο, δηλαδή την απόκτηση γνώσης.
4. Όλα αυτά τα «δένει» σε μια ιστορία.
5. 
   
6. Η μετατροπή των σημείων που αναφέρθηκαν παραπάνω θα γίνει με την εισαγωγή των χαρακτηριστικών του μύθου και όχι ενός παραμυθιού που μιμείται το μύθο.
7. 
   
8. Αν η ηλικία και η σύνθεση της τάξης το επιτρέπει, το κάθε βήμα που αναφέραμε δουλεύεται παράλληλα από το δάσκαλο και τους μαθητές του.
9. 
   

Από όλη αυτή τη διαδικασία, τι αποκομίζει ο δάσκαλος;

-    Αποφεύγει τον κυκεώνα των συσσωρευμένων πληροφοριών και των βαρετών χρονογραμμών.

-    Δίνει την ευκαιρία στην τέχνη, στη δημιουργικότητα, στο κάλλος να μπουν και να πάρουν τη θέση τους –τη φυσική τους θέση– στο χώρο της εκπαίδευσης.

Τι αποκομίζει ο μαθητής;

Αβίαστα, με βιωματικό, ίσως και με παιγνιώδη τρόπο, ανακαλύπτει, φωτίζεται, ασχολείται, ενεργοποιείται για να βρει τρόπους να φτάσει κοντά στην αλήθεια του «είναι». Δηλαδή μαθαίνει!

Με τούτο το βιβλίο, μέσα από την απλή, χαρακτηριστικά άμεση, σύγχρονη και ελκυστική γλώσσα της Μαρίας Σκιαδαρέση, μέσα από εικόνες που εναλλάσσονται με εκπληκτική ηρεμία ενώ παρουσιάζουν γεγονότα έντονα, γεγονότα βίαια και ενίοτε τρομαχτικά, το παιδί, ο μικρός μαθητής, θα μάθει!

Θα μάθει αρχικά για την αλήθεια της ιστορίας πολλών λαών και κατά βάση για την απαρχή των Βοιωτών. Κι αν ο δάσκαλος το θελήσει, θα ακολουθήσει και το άλλο μονοπάτι και θα μάθει την αλήθεια για τις πράξεις των ανθρώπων που έχουν σχέση με τις ανάγκες τους για επιβίωση και πνευματική δημιουργία.

Σε δεύτερο επίπεδο ο μαθητής θα δει και θα καταλάβει την αλήθεια γύρω από τις δυσκολίες της ζωής, για τους «δράκους» και τους «λευκούς ταύρους με τα χρυσά κέρατα», που παρουσιάζονται στον άνθρωπο για να του ανακόψουν την πορεία προς κάποιο στόχο.

Τέλος, θα γνωρίσει την αλήθεια για το απερίγραπτα εξαίσιο συναίσθημα πληρότητας που νιώθει κανείς τη στιγμή που αυτός ο στόχος φτάνει κάποτε να εκπληρωθεί.

Τι αποκομίζει ο αναγνώστης γενικά;

Ένα ευχάριστο ταξίδι γνώσης μέσα σε χιλιάδες χρόνια ανθρώπινης ιστορίας, δημιουργίας, αλήθειας.

Το βιβλίο αυτό της Μαρίας Σκιαδαρέση ενίσχυσε την πίστη μου στη σπουδαιότητα και αναγκαιότητα της χρήσης διαφορετικών διδακτικών μεθόδων μέσα στην τάξη, ενώ παράλληλα κινητοποίησε (αφού η περιέργειά τους είχε φτάσει στο κατακόρυφο) τόσο τα παιδιά μου όσο και τους μαθητές μου (5ο Δημοτικό Σχολείο Λιβαδειάς), να αναζητήσουν όσες πληροφορίες υπάρχουν για τους ήρωες που συνάντησαν μέσα στις σελίδες του.

Ηλικία: από 5 έως 11 ετών

Τα παιδιά του δράκου
Μαρία Σκιαδαρέση
εικονογράφηση: Θανάσης Γκιόκας
Σύγχρονη Έκφραση
59 σελ.
Τιμή € 13,85

Το βιβλιοπωλείο μας εύχεται ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

Η εισήγηση της κ. Άννας Νικολάου στην παρουσίαση του βιβλίου "Τα σαράντα παλικάρια από την Λιβαδειά" του Αντώνη Κόντου

 

Τα ΣΑΡΑΝΤΑ ΠΑΛΙΚΑΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΛΙΒΑΔΕΙΑ ζωντάνεψαν στο ασφυκτικά γεμάτο βιβλιοπωλείο "σύγχρονη έκφραση" απόψε το βράδυ, καθώς παρουσιάστηκε μια νέα εκδοχή πάνω στο τραγούδι που έχει περάσει από τα χείλη όλων των Ελλήνων αλλά κανένας δεν γνωρίζει αν και πόσο απηχεί κάποια ιστορική πραγματικότητα.

Συγγραφέας ο συντοπίτης και φίλος αγαπητός Αντώνης Κόντος. Ραδιοφωνικός παραγωγός, ερευνητής και μελετητής κυρίως της ιστορίας του Ρεμπέτικου αλλά και του Δημοτικού μας τραγουδιού, ένας άνθρωπος του οποίου η ευγένεια, η σεμνότητα, η διακριτική του παρουσία είναι αντιστρόφως ανάλογη της εξαιρετικής δουλειάς που επιτελεί.

Το έργο του Αντώνη παρουσίασαν η φιλόλογος Άννα Νικολάου και ο συγγραφέας Δημήτρης Τζουβάλης.

Ο Νίκος Κολόβαρης, μουσικός, μέλος του Λαογραφικού Ομίλου Αράχωβας άνοιξε την εκδήλωση παίζοντας έξοχα με αυλό το πασίγνωστο τραγούδι.

Παραθέτουμε την εισήγηση της κ. Άννας Νικολάου

Κυρίες και κύριοι, αγαπημένε φίλε Αντώνη, χαίρομαι που βρίσκομαι εδώ, σε αυτόν τον όμορφο και φιλόξενο χώρο, τον γεμάτο από τις φωνές τόσων και τόσων συγγραφέων. Αυτών που τον τίμησαν με τη φυσική τους παρουσία και όλων αυτών που τούτη τη στιγμή στέκονται γύρω μας, στα ράφια του και μας παρακολουθούν με προσοχή.

Και  δεν μπορώ να παραβλέψω το γεγονός ότι χάρη στην εκδήλωση αυτή είχα την ευκαιρία να γνωρίσω διά ζώσης τον λογοτέχνη κ. Τζούβαλη, με τον οποίο μέχρι τώρα διατηρούσαμε μία μοντέρνα σχέση θα λέγαμε, όπως συμβαίνει και με πολλούς άλλους, όπως έχει συμβεί και σε εσάς, μια σχέση διαδικτυακή.

Κατ’ αρχάς θέλω ειλικρινά να συγχαρώ τον κ. Κόντο για αυτό το βιβλίο, για την προσήλωση και την επιμονή που δείχνει  στην πραγμάτωση και την επιτυχία του στόχου του και φυσικά για όλα αυτά τα πολύτιμα που έχει προσφέρει και εξακολουθεί να προσφέρει στην πόλη της Λιβαδειάς με τα έργα του.

Και περισσότερο θέλω να του εκφράσω τον θαυμασμό μου γιατί στο βιβλίο που παρουσιάζουμε σήμερα, «τα 40 παλληκάρια από τη Λιβαδειά», καταπιάνεται με ένα θέμα ταμπού για τους πολλούς. Το θέμα της παράδοσης. Η παράδοση, όπως έλεγε ο Θερβάντες, είναι ο μάρτυρας του παρελθόντος, παράδειγμα και δάσκαλος για το παρόν και εξαίρετος σύμβουλος για το μέλλον. Και η ρήση αυτή έχει ιδιαίτερο βάρος και σημασία. Είναι μια απάντηση απέναντι σε αυτούς που θεοποιούν την παράδοση και την αχρηστεύουν. Γιατί, όπως όλοι μας γνωρίζουμε, ότι θεοποιείται καταλήγει να γίνει ένα ανούσιο μουσειακό έκθεμα, αφού δεν μπορούμε να το αγγίξουμε, να το αμφισβητήσουμε, να του εμφυσήσουμε μια νέα και σύγχρονη δημιουργική πνοή. Για αυτό και ο Ίψεν παρατηρούσε: Κάλλιο να ζεις τη ζωή, παρά να κοιμάσαι κάτω από τους ίσκιους που ρίχνουνε τα κυπαρίσσια των προγόνων, συνδέοντας εύστοχα τον θάνατο της παράδοσης με τον θάνατο της ζωής.

Και αυτή η θεοποίηση δίνει μια απίστευτη ευκαιρία σε κάποιους άλλους, λαϊκιστές και λαοκάπηλους, που σε συνδυασμό με την άγνοια των πολλών πάνω σε αυτά τα θέματα, βρίσκουν στέρεο έδαφος για να επιβάλλουν τις προσωπικές τους απόψεις, τις δικές τους κοσμοθεωρίες και ιδανικά, τα οποία καμιά σχέση δεν έχουν με το λαϊκό αίσθημα, αυτό που γεννά την παράδοση.

Και τελευταίοι, λιγότεροι αριθμητικά αλλά με μεγαλύτερο βάρος προσφοράς, έρχονται αυτοί οι ξεχωριστοί που βλέπουν την παράδοση ως το θεμέλιο πάνω στο οποίο θα χτιστεί το μέλλον. Οι άνθρωποι αυτοί δεν είναι οι φύλακες της κληρονομιάς των νεκρών ούτε αυτοί που προσέχουν τα βήματά τους, ώστε να βαδίζουν πάντα με σιγουριά και να μην κάνουν ούτε ένα βήμα πάνω σε έδαφος ασταθές. Δεν είναι οι φορτωμένοι με μεν σοφία αλλά χωρίς οράματα, ούτε αυτοί που στόχο της ζωής τους έχουν τα αξιώματα, τους επαίνους και την κοινωνική υπόληψη. Δεν είναι δηλαδή αυτοί που θέτουν σε κίνδυνο την παράδοση. Είναι οι ανικανοποίητοι που με περίσσια δύναμη οδηγούν το πνεύμα τους πέρα από τα καθιερωμένα. Ψάχνουν την terra ingognita, την άγνωστη γη, τον νέο κόσμο του μέλλοντος , έχοντας επανδρώσει το πλοίο για το ταξίδι τους με τη γνώση και τα εφόδια του παρελθόντος.

Με αυτά τα προβλήματα της ανάγνωσης και αντιμετώπισης της παράδοσης, όπως και με τις συνέπειές τους, καταπιάνεται ο συγγραφέας στο βιβλίο αυτό, με αφόρμηση αλλά και κέντρο το τόσο γνωστό όσο και ταλαιπωρημένο τραγούδι «Σαράντα παλληκάρια».

Από την εισαγωγή του κιόλας διαπιστώνουμε το πνεύμα της αμφισβήτησης απέναντι στο θεοποιημένο παρελθόν, την κριτική ματιά πάνω σε όσα έχουν παραδοθεί χαλκευμένα, με τρόπο μηχανιστικό, ανούσιο, μονολιθικό και φυσικά αποκρύπτοντας κάθε αρνητική πτυχή, ώστε να παρουσιάζουν το παρελθόν ως έναν κόσμο όμορφο, αγγελικά πλασμένο, γεγονός που τους στερεί τη διδακτική τους δύναμη. Εύστοχα στο σημείο αυτό ο συγγραφέας παρατηρεί την αποσιώπηση ή την εν τάχει αναφορά των άβολων, θα λέγαμε, γεγονότων από τα σχολικά βιβλία ιστορίας, γεγονός που δημιουργεί λάθος αντιλήψεις στους μαθητές και παραποιεί το ιστορικό παρελθόν στη σκέψη τους. Μήπως ακόμα δεν μας προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι ο εμφύλιος του 1824 περιγράφεται το πολύ  σε ελάχιστες παραγράφους στα σχολικά βιβλία και πάντα χωρίς να αναφέρονται λεπτομέρειες; 

Ουδέν κρυπτόν όμως, γιατί η αλήθεια βρίσκεται μέσα στα τραγούδια του λαού! Κάποτε, βέβαια, όταν τα τραγούδια αυτά κυκλοφορούσαν από στόμα σε στόμα και ζούσαν μαζί με τον λαό και την καθημερινότητά του, το περιεχόμενό τους ήταν σαφές σε όλους.

Με το κύλισμα όμως της ζωής και το πέρασμα των χρόνων, η πρωτοκαθεδρία τους στην καθημερινή ζωή υποχώρησε. Άλλαξαν μορφή,  μετά από κάποιες γενιές έγιναν γραπτά ποιήματα και κλείστηκαν σε συλλογές. Και στο σημείο αυτό, έρχεται ο συγγραφέας, ο οποίος ως γνωστό έχει ασχοληθεί επισταμένως με το δημοτικό και το λαϊκό τραγούδι, έρχεται και θέτει το ερώτημα. Κατά πόσο τα τραγούδια αυτά των συλλογών είναι γνήσια; Κατά πόσο έχουν παραποιηθεί και για ποιον λόγο; Τα δάνεια των στίχων, σύνηθες φαινόμενο σε τραγούδια όπως τα κλέφτικα που έχουν κοινή θεματολογία ή τα παλαιότερα ακριτικά, έπαιξαν σαφώς τον ρόλο τους αλλά μόνο αυτά ευθύνονται για τις παραποιήσεις;

Με βάση αυτά τα ερωτήματα προχωρά σε μια λεπτομερή και σε βάθος χρόνου έρευνα για να εντοπίσει και να οριοθετήσει τον ρόλο των λογίων και των λαογράφων που έχουν ασχοληθεί με το δημοτικό τραγούδι. Αυτό βέβαια δε σημαίνει ότι αμφισβητεί την εργασία τους και την προσφορά τους. Χωρίς αυτούς άλλωστε ίσως πράγματι ένα μεγάλο κομμάτι του παρελθόντος μας να είχε εξαφανιστεί χωρίς να αφήσει κανένα ίχνος. Και τότε θα αναλάμβαναν δράση κάποιοι άλλοι, οι λαοπλάνοι, που θα έβρισκαν γόνιμο έδαφος για να σπείρουν τα αγκάθια και τα ζιζάνιά τους.

Δεν μπορεί όμως και να μην παρατηρήσει τις αστοχίες τους, τις αθέλητες ή ηθελημένες, και την υπεροπτική τους στάση απέναντι στους λαϊκούς τραγουδιστές και μουσικούς. Και το αποδεικνύει αυτό με στοιχεία, ανατρέχοντας σε κείμενα παλαιά, από το 1880, ή σε δημοσιεύματα εφημερίδων που στρέφονται κατά της λαϊκής μουσικής, όπως αυτό της εφημερίδας Εμπρός του 1917, γραμμένο από τον γνωστό Ζαχαρία Παπαντωνίου, ο οποίος ζητά την αμείλικτη φορολόγηση του σαντουριού και την απαγόρευση εισαγωγής κάθε μουσικής μελωδίας από τη Σμύρνη. Στο ίδιο πνεύμα παραθέτει συνεντεύξεις εθνομουσικολόγων, μουσικών αλλά και γνωστών λαογράφων ακόμα και μελών της Ακαδημίας Αθηνών, για τη στάση την υπεροπτική απέναντι  στις δημιουργίες του λαού και σε αυτούς που έδιναν υπόσταση σε αυτές, τους λαϊκούς καλλιτέχνες. Και η αντιμετώπιση αυτή σχετίζεται άμεσα και με το ζήτημα της γλώσσας. Μην ξεχνάμε ότι δεν είναι μακρινά τα χρόνια της διγλωσσίας στην Ελλάδα, της επίσημης καθαρεύουσας και της ανεπίσημης δημοτικής, και ας μην ξεχνάμε ότι ακόμη και σήμερα, από άγνοια και αστήρικτη αλαζονεία, αντιμετωπίζουμε εχθρικά όλες τις τοπικές διαλέκτους και έχουμε εξορίσει από την καθημερινότητά μας τον λόγο των παππούδων και των γιαγιάδων μας, παρόλο που αποδεικνύεται ότι είναι αυτός που μας συνδέει άμεσα με το παρελθόν μας και την αρχαία ελληνική γλώσσα.

Άννα Νικολάου, Αντώνης Κόντος, Δημήτρης Τζουβάλης (12/12/2022 Σύγχρονη Έκφραση)

Και μαζί με αυτούς επισημαίνει και τον ρόλο της επίσημης λογοκρισίας, μιας ιστορίας παλιάς, που ο συγγραφέας ερευνά στα χρόνια του Μεσοπολέμου, την εποχή της επικράτησης του Μεταξά και φτάνει μέχρι τη δεκαετία του ’70.

Και όλοι αυτοί οι παράγοντες οδήγησαν στη λήθη τραγούδια ή προσπάθησαν να βάλουν σε καλούπια άλλα, των οποίων το περιεχόμενο δεν ήταν και τόσο τιμητικό. Δεν ήταν τιμητικό για όλους αυτούς που έβλεπαν και βλέπουν στο παρελθόν μόνο τις ένδοξες πράξεις και όχι τα ασυγχώρητα λάθη, τα ντροπιαστικά βέβαια για τη χώρα αλλά παράλληλα και διδακτικά για τους μεταγενέστερους.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του τραγουδιού των Σαράντα Παλληκαριών, το οποίο ο συγγραφέας συνδέει με τον Εμφύλιο του 1824. Και αυτό δεν το κάνει στηριζόμενος σε αυθαίρετες προσωπικές απόψεις. Ξεκινά την έρευνά του από τις ρίζες. Αναζητά τη φύση των δημοτικών τραγουδιών και τις ιστορικές συγκυρίες που ενέπνευσαν τους ανώνυμους δημιουργούς τους.

Το τραγούδι λοιπόν, το δημοτικό τραγούδι γενικά , ήταν ο μοναδικός τρόπος έκφρασης του λαού κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Έπαιξε ρόλο σημαντικό γιατί κατέγραψε τα γεγονότα και τα χάρισε στη συλλογική μνήμη του λαού.

Η μνήμη όμως μπορεί να αποδειχθεί απατηλός σύμβουλος όταν χειραγωγείται από επιτήδειους. Γιατί με το πέρασμα των χρόνων οι άνθρωποι απομακρύνονται από τη γνώση της αλήθειας του παρελθόντος και τότε οι αλήθειες αυτές εύκολα μπορούν να παραποιηθούν.

Έτσι έγινε και με τα Σαράντα Παλληκάρια. Όσοι βρήκαν δύσκολο να εξηγήσουν πώς ξεκίνησαν από τη Λιβαδειά και κατέληξαν στην Τριπολιτσά, αποφάσισαν να λύσουν το πρόβλημα με δικές τους παρεμβάσεις, αστήρικτες ιστορικά. Έτσι η Τριπολιτσά γίνεται Τοπόλια ή Καλό Χωριό. Η Λιβαδειά παρουσιάζεται ως χωριό κοντά στην Τρίπολη. Και άλλοι για να το οικειοποιηθούν και να ικανοποιήσουν τις τοπικιστικές τάσεις τους, διαγράφουν εντελώς τη Λιβαδειά και τη μετατρέπουν σε Αρκαδιά. Ακόμα και ότι δεν είναι τραγούδι αυθυπόστατο αλλά συνονθύλευμα στίχων παλαιότερων υποστήριξαν κάποιοι, ανυπόστατη άποψη που ξεκάθαρα καταρρίπτεται.

Και εδώ ο συγγραφέας, στηριγμένος σε αδιάσειστα στοιχεία, προχωρά σε μια εκπληκτική αποκάλυψη για τη Λιβαδειά, όπως την φανερώνει ένας παλιός χάρτης. Η αποκάλυψη αυτή κάνει κατανοητή την εμπλοκή της Λιβαδειάς με μια τόσο μακρινή για αυτή περιοχή, την Τρίπολη. Επιπλέον τα ιστορικά στοιχεία τα οποία μας προσκομίζει καταδεικνύουν την εμπλοκή της Ρούμελης στον εμφύλιο πόλεμο του 1824 και την εισβολή των Ρουμελιωτών στον Μοριά, μια επιθετική κίνηση η οποία πιθανώς να έγινε αφορμή για τη δημιουργία του συγκεκριμένου τραγουδιού. Η εκδοχή αυτή ανατρέπει τα ως τώρα δεδομένα, τα οποία αμφισβητούσαν τόσο τις περιοχές, οι οποίες κατονομάζονται στους πρώτους στίχους του τραγουδιού, όσο και το ίδιο το θέμα του, αφού το παρουσίαζαν ως μία ιστορία κλεφτών και μάλιστα κάποιες παραλλαγές του προχώρησαν περισσότερο και γελοιοποίησαν και αυτή την ιστορία. Η πραγματικότητα όμως, η πικρή πραγματικότητα των μαύρων σελίδων που γράφτηκαν σε αυτόν τον εμφύλιο, ήταν προτιμότερο για τους μελετητές να μείνει κρυφή, ίσως και να ξεχαστεί, καθώς δεν εξυπηρετεί την αντίληψη του τέλειου και ένδοξου παρελθόντος. Και έκτοτε η σύγχυση καλά κρατεί.

Σε πείσμα όμως όλων το τραγούδι επέζησε και χάρη στους λαϊκούς μουσικούς και τραγουδιστές, χάρη σε αυτούς δηλαδή που ήταν στο στόχαστρο των λογίων, ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο, όπου υπήρχαν Έλληνες. Και εξακολουθεί να είναι παρόν, καλώντας μας να το ακούσουμε προσεκτικά. Να μην το αντιμετωπίσουμε επιπόλαια, να μην το ισοπεδώσουμε, όπως συνηθίζουμε να κάνουμε στην εποχή μας, η οποία δυστυχώς χαρακτηρίζεται από επιπολαιότητα, ημιμάθεια, έλλειψη κριτικής σκέψης και βιασύνη. Να μελετούμε τα τραγούδια μας, να διαβάζουμε την ιστορία, να μην κάνουμε το λάθος να απομονώνουμε μόνο κάποιους στίχους, καταστρέφοντας έτσι το συνολικό νόημα.

Και πάνω απ’  όλα, το τραγούδι αυτό που κατέχει κεντρική θέση στο βιβλίου του κ. Κόντου έρχεται να μας θυμίσει το χρέος που έχουμε απέναντι στην πολιτιστική μας κληρονομιά. Το χρέος που έχουμε απέναντι στα παιδιά μας και στο μέλλον τους, γιατί το αύριο κυοφορείται στο χθες και στο σήμερα. Αν εμείς δεν προσέξουμε αυτό το έμβρυο, θα το παραδώσουμε γεμάτο προβλήματα στα παιδιά μας. Θα τους στερήσουμε όχι μόνο την ταυτότητά τους αλλά και τη δυνατότητα να εξελιχθούν ομαλά, να επιδιώξουν την αλλαγή, το νέο, την πρωτοπορία και την πρόοδο.

Ας θυμηθούμε προς επίρρωση αυτού  τον Σεφέρη: Σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον. Και είναι θλιβερή η ζωή που μοιάζει σαν ακατοίκητο σπίτι.

Το βιβλίο αυτό πέρα από τις ιστορικές αναφορές του, τη συγκριτική ανάλυση του τραγουδιού, την παρουσίαση όλων των εκδοχών του, τραβά το ενδιαφέρον μας χάρη και στο φωτογραφικό υλικό που παρουσιάζει, σπάνιο και άγνωστο, αλλά και χάρη στα εξαιρετικά σκίτσα του κ. Γιάννη Γερούλια. Και φυσικά δεν γίνεται να μην μας εντυπωσιάσει η πλήρης καταγραφή του τραγουδιού στη δισκογραφία και στον κινηματογράφο, ένας οδηγός πολύτιμος για τους μελετητές των δημοτικών τραγουδιών εν γένει αλλά και για όλους όσους θέλουν να κατανοήσουν την πορεία του δημοτικού τραγουδιού στη νεότερη εποχή.

Ο φίλος Αντώνης, έκανε το χρέος του, μας προβλημάτισε και άνοιξε τον δρόμο του γόνιμου διαλόγου με το παρελθόν μέσα από αυτό το βιβλίο του. Τώρα πρέπει ο καθένας μας να ανοίξει τον δικό του διάλογο διαβάζοντας τα Σαράντα Παλληκάρια και να αναζητήσει την αλήθεια που κρύβεται πίσω από τόσες παρανοήσεις αλλά και επιτηδευμένες παραποιήσεις. 

Νικολάου Άννα, φιλόλογος