Tα δημοψηφίσματα όταν δεν χρησιμοποιούνται ως “θεσμικός μαϊντανός” είναι ο καλύτερος τρόπος όχι μόνο για να μην πεθάνει, αλλά και για να ενισχυθεί η δημοκρατία, τόνισε στην παρουσίαση του βιβλίου του ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΕΜΟΣ ο συγγραφέας Νίκος Κυριαζής

Τη Δευτέρα 25 Μαΐου ο πανεπιστημιακός καθηγητής και συγγραφέας ΝΙΚΟΣ ΚΥΡΙΑΖΗΣ παρουσίασε το νέο του βιβλίο

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΕΜΟΣ
Ιστορίες από την Αρχαία Ελλάδα (εκδόσεις ΕΥΡΑΣΙΑ)

και συζήτησε μαζί μας το θέμα:
"Απειλές και ευκαιρίες για τη Δημοκρατία
Το ερώτημα της Άμεσης Δημοκρατίας"
                                       
σε μια από τις πιο ουσιαστικές συζητήσεις της χρονιάς.

Η πολύ ενδιαφέρουσα εισήγηση του κ. Κυριαζή έδωσε το έναυσμα να αναπτυχθεί γόνιμος προβληματισμός που συνοδεύτηκε από πολλές ερωτήσεις αλλά και τοποθετήσεις των φίλων του βιβλιοπωλείου που ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση.

Σας παρουσιάζουμε μια ευρεία περίληψη από την τοποθέτησή του στο ζήτημα του θεσμού του δημοψηφίσματος που θίχτηκε μεταξύ πολλών άλλων στην ομιλία του.

Η πρόταση δημοψηφίσματος για σοβαρά θέματα συζητείται αρκετά συχνά μετά το 2010.

Τα δημοψηφίσματα είναι η πιο δημοκρατική διαδικασία. Προβλέπονται από “πάνω προς τα κάτω”, με απόφαση δηλαδή της κυβέρνησης και της Βουλής, όπως και τα συντάγματα όλων των δημοκρατικών χωρών.

Στην Ελλάδα έχει γίνει όμως μόνο ένα, για το πολιτειακό το 1975 ενώ σε πολλές χώρες έχουν γίνει πολύ περισσότερα, όπως πχ., 30 στην Ιταλία την περίοδο 2000-2010. Είναι και αυτός ένας λόγος που η Ελλάδα κατατάσσεται από όλους τους διεθνής οργανισμούς και ινστιτούτα ως η λιγότερο δημοκρατική χώρα της ΕΕ.

Εκτός όμως από τα δημοψηφίσματα από “πάνω προς τα κάτω” οι πιο δημοκρατικές χώρες εφαρμόζουν δημοψηφίσματα από “κάτω προς τα πάνω”, μέσω πρωτοβουλιών πολιτών, ως διαδικασία άμεσης δημοκρατίας, στα πρότυπα των αρχαίων ελληνικών.

Η διαδικασία που ακολουθείται είναι η ακόλουθη: Μια ομάδα πολιτών ξεκινά την διαδικασία για ένα θέμα που θεωρεί πως πρέπει να ληφθεί απόφαση.  Μπορεί να είναι για παράδειγμα, θέματα περιβαλλοντικά, οικονομικά-φορολογικά όπως η περίφημη “Πρωτοβουλία 13” στην Καλιφόρνια που έθεσε φραγμό στην αύξηση της φορολόγησης της περιουσίας, χρήσης γης πχ., να γίνει ένας δρόμος πεζόδρομος κλπ). Συλλέγει υπογραφές πολιτών  που τάσσονται υπερ.

Αν συγκεντρωθεί συγκεκριμένος αριθμός, που κυμαίνεται ανά κράτος, πολιτεία (στις ΗΠΑ, Ελβετία κλπ, συνήθως μεταξύ 10% και 40% όσων ψηφίζουν στις προηγούμενες εκλογές) τότε αφού γίνει ο σχετικός έλεγχος του αριθμού και γνησιότητας των υπογραφών (τώρα πια ηλεκτρονικά), η πρωτοβουλία πρότασης δημοψηφίσματος εισάγεται σε υποχρεωτική ψηφοφορία (δημοψήφισμα) με δεσμευτικό αποτέλεσμα, αν δηλαδή συγκεντρώσει πλειοψηφία γίνεται νόμος.

Όλο και περισσότερες χώρες, από τις ΗΠΑ και την Ουρουγουάη μέχρι Ελβετία, Γερμανία, Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία προβλέπουν πρωτοβουλίες πολιτών. Η Ελλάδα όχι Θεωρούμε την δυνατότητα δημοψηφισμάτων την πιο δημοκρατική διαδικασία, αυτό που χαρακτηρίζει τον βαθμό δημοκρατικότητας μιας χώρας, και ότι δεν εφαρμόζονται στην Ελλάδα, είναι ο λόγος που η Ελλάδα κατατάσσεται ωε η λιγότερο δημοκρατική χώρα της ΟΝΕ.

Επειδή όμως είναι εξαιρετικά σημαντικά ως θεσμός, το δημοψήφισμα χρησιμοποιείται από κόμματα και κυβερνήσεις  με την υπόσχεση προκήρυξης κάθε φορά που μια κυβέρνηση βρίσκεται σε αμηχανία ή αδιέξοδο λύσης προβλημάτων. Η υπόσχεση που τελικά δεν πραγματοποιείται, απαξιώνει την σημασία του ίδιου του θεσμού.

Τα δημοψηφίσματα μέσω πρωτοβουλιών αποτελούν πολιτική εκπαίδευση “των πολιτών” μαθαίνοντάς πως το όφελος και το κόστος των αποφάσεων εξαρτάται από τους ίδιους και όχι από αποφάσεις “τρίτων” (κυβερνήσεων, ΕΕ κλπ). Στην οικονομική ορολογία “εσωτερικεύει” το αποτέλεσμα. Οι αποφάσεις δε λαμβάνονται πάντα ανάλογα με το πώς  τίθεται το δημοψήφισμα. Το 482 π.Χ., στο σημαντικότερο δημοψήφισμα όλης της ιστορίας, ο Θεμιστοκλής έθεσε το εξής ερώτημα στους Αθηναίους: Θέλετε να χρησιμοποιήσουμε τα έσοδα από το ασήμι του Λαυρίου για την χρηματοδότηση ναυπήγησης στόλου (100 συν 100 τριήρεις σε δυο έτη) ή για ατομική κατανάλωση (10 δραχμές το έτος για κάθε πολίτη, περίπου μέσος μηνιαίος μισθός). Οι Αθηναίοι επέλεξαν το στόλο, το δημόσιο αγαθό άμυνα, που χωρίς αυτόν δεν θα ήταν δυνατή η νίκη της Σαλαμίνας, και η εξέλιξη τη ιστορίας θα ήταν διαφορετική.

Κάναμε προσομοιώσεις δημοψηφισμάτων στους φοιτητές μα του Οικονομικού Τμήματος, με τα ακόλουθα ερωτήματα, αφού είχε προηγηθεί διεξοδικά συζήτηση και επιχειρηματολογία. Πρέπει να προχωρήσουμε σε κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων του γερμανικού κράτους ακόμα και αν αυτό οδηγήσει σε ρήξη των ελληνογερμανικών σχέσεων; Ναι 26, Όχι, 15, λευκά 3.

Είσαστε υπέρ πρόσθετων δημοσιονομικών μέτρων ή κατά και αν κατά, σημαίνει έξοδο από την ΟΝΕ; Υπέρ 13, κατά 34, λευκά 4. Είσαστε υπέρ του να γίνει η Ελλάδα ομοσπονδιακό κράτος με τοπικά κοινοβούλια και κυβερνήσεις στις περιφέρειες και μερική τουλάχιστον δημοσιονομική αυτονομία (δηλαδή δυνατότητα επιλογής φορολογικών συντελεστών). Υπέρ 40, κατά 6, λευκά 9.

Θεωρούμε πως με την διαδικασία των δημοψηφισμάτων μπορούμε να αποκαλύψουμε τις πραγματικές προτιμήσεις των πολιτών σε ζωτικά θέματα,. Όπως πχ., πόσο μεγάλο ή μικρό δημόσιο τομέα επιθυμούμε σε σχέση και με την αντίστοιχη φορολογική επιβάρυνση. Τέτοια δημοψηφίσματα θα μείωναν και τις πελατειακές σχέσεις, όταν η πλειοψηφία των πολιτών μετρά το συνολικό όφελος πολιτικών διαφορετικά από ομάδες συμφερόντων.

Έτσι, επί μέρους θέματα δημοψηφισμάτων σχετικά με αυτά, θα ήταν: Είσαστε υπέρ ή κατά της ιδιωτικοποίησης των αεροδρομίων; Της ΔΕΗ; Των λιμανιών, ΟΛΠ, ΟΛΘ; Του ΟΣΕ; Της αυτοτέλειας (και οικονομικής) των πανεπιστημίων; Των ιδιωτικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα; Της κατάργησης του άρθρου περί ευθύνης υπουργών;

Τα παραπάνω είναι προφανώς μόνο ενδεικτικά της θεματολογίας. Παραφράζουμε την περίφημη ρήση του ομοσπονδιακού δικαστή των ΗΠΑ Learned Hand του 1952 στο δοκίμιο “Για την ελευθερία”: “H δημοκρατία ζει στις καρδίες των ανδρών και των γυναικών. Αν πεθάνει εκεί, κανένα σύνταγμα, κανείς νόμος, κανένα δικαστήριο δεν μπορεί να την σώσει”

Tα δημοψηφίσματα είναι ο καλύτερος τρόπος όχι  μόνο για να μην πεθάνει, αλλά και για να ενισχυθεί η δημοκρατία.

Ο Νίκος Κ. Κυριαζής 
σπούδασε Οικονομικά και εκπόνησε το διδακτορικό του στο Πανεπιστήμιο της Βόνης. Εργάστηκε ως επισκέπτης καθηγητής στα Πανεπιστήμια Trier και Harvard, ως ειδικός για τα νομισματικά στη Γενική Διεύθυνση Μελετών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ως σύμβουλος του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και του Διοικητή της Εθνικής Τράπεζας, και ως γενικός γραμματέας του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης. Είναι καθηγητής στο Οικονομικό Τμήμα του Παν. Θεσσαλίας. Έχει δημοσιεύσει 14 μυθιστορήματα (τρία και σε μετάφραση στις ΗΠΑ ως Nicholas Snow), μία ποιητική συλλογή, τρία βιβλία στρατηγικής και δύο οικονομικά, πολλά επιστημονικά άρθρα σε διεθνή ακαδημαϊκά journals και περισσότερα από 300 άρθρα στον ελληνικό καθημερινό και περιοδικό Τύπο (ανάμεσά τους 60 στο περιοδικό "Ιστορία"). Μυθιστορήματά του, μεταξύ άλλων: "Αρτάβαζος ο Πέρσης", "Νικομήδης ο Αθηναίος", "Ο ξένος μου ο Θεμιστοκλής", "Ο αετός της φωτιάς", "Ο ιππότης και ο Χρυσοκέφαλος", "Μαρία των Γλάρων", "Ο Διάβολος στις πέντε ακριβώς", "Ο ελευθερωτής", "Καταραμένος θησαυρός", "Η ασπίδα των Θερμοπυλών" και "Μαραθώνας και ελευθερία". Το 2005 τιμήθηκε από τον Πρόεδρο της Γαλλικής Δημοκρατίας με το ανώτατο παράσημο της Γαλλίας, του Ιππότη της Λεγεώνας της Τιμής, για τη συνεισφορά του στην Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση. Τo μυθιστόρημά του "Η ασπίδα των Θερμοπυλών" (Ιωλκός, 2008) συμπεριλήφθηκε στα πέντε καλύτερα μυθιστορήματα για το 2008 και ήταν υποψήφιο για το Κρατικό Βραβείο. Είναι καθηγητής στο Οικονομικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

Παρουσίαση του βιβλίου του Νίκου Κυριαζή "ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ιστορίες από την Αρχαία Ελλάδα" τη Δευτέρα 25 Μαΐου στις 8.15 το βράδυ

Ο πανεπιστημιακός καθηγητής και συγγραφέας

ΝΙΚΟΣ ΚΥΡΙΑΖΗΣ 

θα παρουσιάσει το νέο του βιβλίο 

  ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΕΜΟΣ
Ιστορίες από την Αρχαία Ελλάδα

και θα συζητήσει μαζί μας το θέμα:

Απειλές και ευκαιρίες για τη Δημοκρατία

 Το ερώτημα της Άμεσης Δημοκρατίας

Τη Δευτέρα 25 Μαΐου στις 8.15 το βράδυ

Δημοκρατία και πόλεμος

Ιστορίες από την αρχαία Ελλάδα

Νίκος Κυριαζής

Ευρασία, 2014

212 σελ.

Τιμή € 16,50

Το βιβλίο καλύπτει ορισμένα από τα πλέον αποφασιστικά γεγονότα της αρχαίας ελληνικής ιστορίας, ξεκινώντας από τους Περσικούς Πολέμους και καταλήγοντας στους "μικρούς πολέμους" του Αλεξάνδρου στο σημερινό Αφγανιστάν και στην επανάσταση στη Σπάρτη του τρίτου αιώνα από τον βασιλιά Κλεομένη Γ'.

 Ωστόσο, ακόμα κι όταν παρουσιάζονται γεγονότα όπως η μάχη του Μαραθώνα ή η Σαλαμίνα, δίνεται έμφαση σε λιγότερο γνωστές πτυχές τους, π.χ. ο διαφορετικός οπλισμός και πώς αυτός επηρέασε την τακτική των αντίπαλων στρατοπέδων στον Μαραθώνα ή η οικονομική ανάλυση των επιπτώσεων του Ναυτικού Νόμου του Θεμιστοκλή πριν από τη Σαλαμίνα. Αλλού πιο έντονα, αλλά παντού ως υπόβαθρο, υπάρχει η δημιουργία, εμβάθυνση και λειτουργία της δημοκρατίας. Μερικά κεφάλαια είναι περισσότερο περιγραφικά, ενώ άλλα πιο αναλυτικά, π.χ. η εφαρμογή ενός πρακτικού κοινωνικού συμβολαίου από τον Λυκούργο στην Αθήνα του 4ου αιώνα π.Χ. 

Πολλά από τα κεφάλαια βασίζονται σε πρωτότυπες ακαδημαϊκές δημοσιεύσεις του συγγραφέα και παρουσιάζονται εδώ για πρώτη φορά στο ευρύ κοινό με έναν κατανοητό και γλαφυρό τρόπο γραφής που ρέει αβίαστα και συναρπάζει.

Ποιο είναι το ευρωπαϊκό παιχνίδι;

Ο πανεπιστημιακός καθηγητής κ. Νίκος Κυριαζής τον οποίο θα φιλοξενήσουμε τη Δευτέρα 25 Μαΐου 2015 στο βιβλιοπωλείο μας όπου θα μας παρουσιάσει το νέο του βιβλίο «ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ : Ιστορίες από την Αρχαία Ελλάδα» μας απέστειλε το παρακάτω κείμενο το οποίο δημοσιεύουμε στα πλαίσια των αρχών της πολυφωνίας, του πλουραλισμού και της προαγωγής του διαλόγου στην ετικέτα του blog «επώνυμες τοποθετήσεις»

Ποιο είναι το ευρωπαϊκό παιχνίδι;

Υποτίθεται πως ο κ. Βαρουφάκης, ως καθηγητής είναι ειδικός στη “θεωρία των παιγνίων”. Ωστόσο, νομίζω πως δεν έχει αντιληφθεί σωστά το διακύβευμα του ευρωπαϊκού παιχνιδιού.       

Κάθε παίγνιο, για να έχει λύση, απαιτεί σταθερό πλαίσιο και κανόνες, βάση των οποίων οι παίκτες υιοθετούν μια από τις διαθέσιμες στρατηγικές, με στόχο την μεγιστοποίηση του κέρδους - απόδοσης τους, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις πιθανές επιλογές στρατηγικής του ή των άλλων παικτών. Και φυσικά παίγνιο με “δημιουργική ασάφεια”, απλά δεν έχει λύση.                                                     

Ας υποθέσουμε λοιπόν πως το σημερινό παίγνιο έχει δυο παίκτες, την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ελλάδα, όπως εκπροσωπούνται από τα θεσμικά όργανα, (ας υποθέσουμε, κυβερνήσεις κλπ των χώρων-μελών και της Ελλάδας).                   

Τι επιδιώκουν να πετύχουν οι παίκτες;                              

Η ελληνική κυβέρνηση, την πολιτική της επιβίωση. Υιοθετώ εδώ μια πραγματιστική ως κυνική άποψη, για τον στόχο της κυβέρνησης (όπως όλων των κυβερνήσεων παγκόσμια) όπως την υιοθετούν οι περισσότεροι οικονομολόγοι, πολιτικοί επιστήμονες κλπ. ακολουθώντας αναλύσεις από την εποχή του Downs (1957) και μετά.                                                                                      

Οι πολιτικές ελίτ της ΕΕ, πάλι πραγματιστικά και κυνικά, την αποτυχία μιας αριστερής κυβέρνησης στην Ελλάδα, όπως έχει αναγνωρίσει σωστά ο ίδιος ο πρωθυπουργός κ. Τσίπρας. Η επιτυχία μιας αριστερής πολιτικής στην Ελλάδα, θα έστελνε το “λάθος” για τους ίδιους, μήνυμα σε άλλες χώρες, άρα μακροπρόθεσμα θα απειλούσε την δική τους επιβίωση. Η στρατηγική τους λοιπόν μπορεί να είναι μια από τις δυο: Ή θα επιτευχθεί ο συμβιβασμός του κ. Τσίπρα, με τις απαιτήσεις της ΕΕ, που σημαίνει πως η κυβέρνηση θα έπαυε να είναι “αριστερή” και θα μεταβάλλονταν σε αποδεκτή “κεντροαριστερή” ή σοσιαλδημοκρατική ή τελικά η θα επέλθει η ρήξη, με επιδίωξη πτώσης της κυβέρνησης.        

Ίδιες επιλογές έχει και η ελληνική κυβέρνηση, συμβιβασμό ή ρήξη. Με αυτά τα δεδομένα, το “παίγνιο” έχει την ακόλουθη μορφή:

	Ευρωπαϊκή Ένωση - Στρατηγικές
Ελλάδα - Στρατηγικές	συμβιβασμός	ρήξη
συμβιβασμός	α, β	γ, δ
ρήξη	γ, δ	γ, δ

Αν οποιοσδήποτε παίκτης επιλέξει την ρήξη, ανεξάρτητα από την επιλογή του άλλου, το αποτέλεσμα του παιγνίου είναι “ρήξη” ίδιο με το αποτέλεσμα αν και οι δυο επιλέξουν την ρήξη. Έτσι, τρία από τα αποτελέσματα του παιγνίου είναι όμοια με “απόδοση” για την Ελλάδα, γ, και για την ΕΕ, δ.                                                      

Στην περίπτωση της ρήξης, οι αποδόσεις γ και δ δεν είναι βέβαια αρνητικές. Για την Ελλάδα το γ σημαίνει πιθανόν χρεοκοπία (άτακτη), δηλαδή σύμφωνα με πρόχειρες εκτιμήσεις, με βάση την εμπειρία της Αργεντινής, αλλά τρία ως πέντε χρόνια ύφεσης, αύξηση της ανεργίας πάνω από το 30% (ίσως και ως 35% πριν αρχίσει να υποχωρεί) πτώση του ΑΕΠ κατά ακόμα 10-15% (δηλαδή συνολικά από το 2010 -40%) περιορισμούς στις κινήσεις κεφαλαίου, παράλληλο νόμισμα, στάση πληρωμών για κάποιο διάστημα κλπ. Αν σημαίνει και έξοδο από το ευρώ, θα συνοδεύονταν από μεγάλη υποτίμηση και διψήφιο πληθωρισμό για κάποια χρόνια, που θα σήμαινε μεγάλη μείωση των πραγματικών μισθών και συντάξεων (μεγαλύτερη από οποιαδήποτε μείωση των μνημονίων). Το κόστος γ για την Ελλάδα είναι πολύ υψηλό και θα σήμαινε ουσιαστικά πολιτικό θάνατο για την κυβέρνηση.

Το αντίστοιχο κόστος δ για την ΕΕ στην περίπτωση ρήξης, είναι μεν υψηλό, αλλά εκτιμώ όχι απαγορευτικό. Το Grexit σημαίνει αβεβαιότητα για το μέλλον της ΟΝΕ (όμως μάλλον παροδική) και αν συνοδεύονταν από αθέτηση πληρωμών από την Ελλάδα, το άμεσο κόστος κατά μέσο όρο για τις χώρες που μας έχουν δανείσει είναι στο 2.5% του ΑΕΠ τους (όσο η αναλογία των δανείων τους προς το ΑΕΠ τους). Υψηλό, αλλά όχι θανάσιμο!

Αν οι δύο παίκτες επιλέξουν την στρατηγική “συμβιβασμός”, το αποτέλεσμα είναι α για την Ελλάδα και β για την ΕΕ. Το α είναι επίσης βραχυπρόθεσμα αρνητικό για την  επιβίωση της ελληνικής κυβέρνησης, γιατί θα σημαίνει υποχώρηση σε σχέση με πολλές από τις προεκλογικές υποχρεώσεις. Εκτιμώ όμως, πως με δεδομένη την μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού λαού, υπέρ του ευρώ (72.9%) και υπέρ της συμφωνίας (71.9%) σύμφωνα με την πρόσφατη δημοσκόπηση της Κάπα, το κόστος α είναι μικρότερο από το κόστος γ για την επιβίωση της κυβέρνησης.

Φυσικά θα υπάρξουν αντιδράσεις από τις μαρξιστικές και αντιευρωπαϊκές συνιστώσες (πχ., Λαπαβίτσας) αλλά ο πρωθυπουργός μπορεί να τις περιορίσει με το όπλο του δημοψηφίσματος. Η πρόσφατη αντικατάσταση ως διαπραγματευτή του κ. Βαρουφάκη (που “όλοι” τον μισούν, σύμφωνα με δική του δήλωση) από τον πιο ήπιο και γνώστη των ευρωπαϊκών, ως καθηγητή ευρωπαϊκών  θεμάτων κ. Ευκλείδη Τσακαλώτο (που προφανώς δεν τον μισούν!) υποδηλώνει πρόθεση συμβιβασμού από την πλευρά του πρωθυπουργού.

Για την ΕΕ, το β είναι καθαρά θετικό, αφού με την συμφωνία οι τωρινές ευρωπαϊκές ελίτ θα έχουν περάσει το μήνυμα που θέλουν, μετατρέποντας εκ των πραγμάτων μια αριστερή σε μια κεντροαριστερή κυβέρνηση και αποδυναμώνοντας έτσι  άλλα αριστερά κόμματα, όπως τους Podemos στην Ισπανία, εξασφαλίζοντας συγχρόνως και τα δάνειά τους στην Ελλάδα.

Αν ο κ. πρωθυπουργός; Σταθμίζει πραγματικά το αποτέλεσμα α ως καλύτερο από το γ για την πολιτική του επιβίωση, τότε θα επιλέξει την στρατηγική του συμβιβασμού, όποιες αντιδράσεις και αν εμπερικλείει. Εκτιμώ πως έχει δείξει πως έχει πολιτικό κριτήριο και γι’ αυτό δίνω μεγάλη πιθανότητα για συμβιβασμό ως τον Ιούνιο. Όμως κάθε μήνας που χάνεται είναι αρνητικός για την ανάπτυξη. Ήδη μετά την πτώση του ΑΕΠ κατά 1.5% και το 2014 (σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας) ο ρυθμός ανάπτυξης για το 2015 εκτιμάται σε μόλις 0.5-1% αντί για το αρχικό 2.7%.

Δεν γνωρίζω τι ακριβώς μπορεί να χαρακτηριστεί ως “έντιμος συμβιβασμός”. Θεωρώ όμως εφικτό να πετύχουμε μεγάλη επιμήκυνση αποπληρωμής του χρέους, χαμηλά και σταθερά επιτόκια, και μείωση του στόχου του πρωτογενούς πλεονάσματος στο 1.5% (αντί για το εξωπραγματικό 4.5%) με ρήτρα ανάπτυξης. Όσο για το ασφαλιστικό, χρειάζεται να αντιμετωπισθεί, γιατί το σημερινό σύστημα, με αναλογία ενάμιση εργαζομένου προς ένα συνταξιούχο και άνεργο, δεν είναι βιώσιμο. Τα υπόλοιπα έχουν μικρότερη βαρύτητα και ο συμβιβασμός σε αυτά είναι πιο εύκολος.

Νικόλαος Κυριαζής, Καθηγητής,

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Πρόεδρος Τμήματος Οικονομικών Επιστημών

Παρουσίαση του βιβλίου «Παρεμβατικό πρόγραμμα για την ανάπτυξη της μεταγνώσης στο γραπτό λόγο: Οδηγός εκπαιδευτικού & διδακτικό υλικό» στο χώρο του βιβλιοπωλείου τη Δευτέρα 18 Μαΐου

Συζήτηση με τον Στάθη Βαλλά ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΝΤΕΙΟ ΤΟΥ ΤΡΟΦΩΝΙΟΥ στο βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ τη Δευτέρα 11 Μαΐου 2015 και ώρα 8.15 μμ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ 

ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΝΤΕΙΟ ΤΟΥ ΤΡΟΦΩΝΙΟΥ

στο βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ

 τη Δευτέρα 11 Μαΐου 2015 και ώρα 8.15 μμ 

 Ομιλητής ο Στάθης Βαλλάς

Στην Εισήγηση θα εκτεθούν τα αποτελέσματα των ανασκαφών, αλλά και μια συνολική Θεώρηση των ιεροφανειακών στοιχείων του Χώρου όπου είχε αναπτυχθεί και λειτουργούσε το σπουδαιότερο μνημείο της Βοιωτίας, και ασφαλώς ένα από τα επιφανέστερα της αρχαίας Ελλάδας. Ο ομιλητής θα αναφερθεί στην ερμηνεία του χρησμοδοτικού τρόπου, όπως επίσης και στην σαφή θέση εξαιρετικών σημείων της αρχαίας Περιηγήσεως, και δη την ακριβή τοποθεσία τόσο των πηγών της Λήθης- Μνημοσύνης, όσο και του περιβόητου Αδύτου του Τροφωνίου.

Ο αθέμιτος ανταγωνισμός των εφημερίδων σε σχέση με το βιβλίο, τους εκδότες και τους βιβλιοπώλες

ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΔΑΡΔΑΝΟΥ 

Οι εφημερίδες αφού διέλυσαν κυριολεκτικά τον χώρο της μουσικής με την προσφορά CD κάθε είδους, κάνουν πλέον το ίδια όσο αφορά στο βιβλίο. Χαρακτηριστικό είναι ότι οι πωλήσεις των αντιτύπων μιας εφημερίδας πολλαπλασιάζονται όταν αυτή προσφέρει μαζί με το φύλλο της κι ένα βιβλίο «ως δώρο» στο αναγνωστικό της κοινό - η αύξηση αυτή των πωληθέντων αντιτύπων, όπως είναι φανερό, δεν έχει καμία σχέση με το περιεχόμενό της αλλά με το βιβλίο της προσφοράς.

Είναι όμως πραγματική προσφορά αυτή; Κάτω από ποιες συνθήκες γίνεται; Και πώς οι εφημερίδες ανταγωνίζονται αθέμιτα τους φορείς του βιβλίου;

Οι εφημερίδες ισχυρίζονται ότι οι προσφορές αυτές των βιβλίων είναι δωρεάν - δηλαδή ο αναγνώστης μαζί με το φύλλο της εφημερίδας μπορεί να πάρει χωρίς άλλο αντίτιμο κι ένα βιβλίο. Όμως στην πράξη αυτό δεν ισχύει αφού για να πάρει ο αναγνώστης το βιβλίο της προσφοράς πληρώνει μεγαλύτερο αντίτιμο για την ίδια την εφημερίδα, -η οποία ανεβάζει την τιμή της για παράδειγμα από ένα ευρώ στα τέσσερα ή πέντε ευρώ. Άρα, η προσφορά δεν είναι καθόλου δωρεάν. Πόσο μάλλον όταν οι εφημερίδες δεν πληρώνουν ΦΠΑ για τις πωλήσεις αυτές.

Επίσης, όσο αφορά το μείζον θέμα της διαφήμισης. Οι εφημερίδες οι οποίες συνήθως ανήκουν σε μεγάλα εκδοτικά συγκροτήματα τα οποία συμπεριλαμβάνουν και τηλεοπτικούς, ραδιοφωνικούς ή ψηφιακούς σταθμούς, διαφημίζουν τα βιβλία της προσφοράς μέσα από τα κανάλια αυτά (τηλεοπτικά, ραδιοφωνικά ή ψηφιακά) με μηδενικό κόστος. Μάλιστα, οι εφημερίδες, έχουν ευνοϊκή μεταχείριση και στο θέμα του αγγελιοσήμου των εφημερίδων αφού ισχυρίζονται ότι καταβάλουν ΙΚΑ.

Αντ' αυτού, αν ένας εκδότης θελήσει να διαφημίσει στην τηλεόραση ένα βιβλίο του, συνήθως απαιτούνται πολλές χιλιάδες ευρώ για να το κάνει· εκτός της υψηλότατης τιμής της διαφημιστικής προβολής, το τιμολόγιο επιβαρύνεται και με Αγγελιόσημο 20%, με φόρο ΤV 20%, με προμήθεια Media Shop 3% και επιπλέον ο ανάλογος ΦΠΑ 23% (σε όλα τα παραπάνω ποσά - και στο Αγγελιόσημο).

Έτσι λοιπόν οι εφημερίδες (με μικρές εξαιρέσεις -όπως της ΑΥΓΗΣ, του ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ ή της ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ) διαφημίζουν σχεδόν ανέξοδα αντί της ύλης τους, τις προσφορές τους.

Οι προσφορές μάλιστα αυτές ανεβάζουν την τιμή της εφημερίδας, τον αριθμό των πωληθέντων αντιτύπων αλλά, συγχρόνως, πολλαπλασιάζουν τόσο τις διαφημιστικές τους καταχωρήσεις όσο επίσης και τις τιμές των διαφημιστικών τους καταχωρήσεων. Δηλαδή κάποιος που θέλει να διαφημιστεί σε μία εφημερίδα πληρώνει περισσότερα για τον ίδιο διαφημιστικό χώρο όταν η εφημερίδα έχει προσφορές.

Όλα αυτά συνιστούν τουλάχιστον αθέμιτο ανταγωνισμό κατά των υπολοίπων εκδοτών που όχι μόνο δε μπορούν να διαφημιστούν αφού το κόστος είναι κατά κανόνα απαγορευτικό αλλά και πληρώνουν Αγγελιόσημα και ΦΠΑ για κάθε συναλλαγή τους.

Επίσης, μέγα θέμα τίθεται και με τα επιστρεφόμενα βιβλία της προσφοράς. Τι γίνονται τα βιβλία αυτά; Κανονικά θα έπρεπε να είναι εκτός κυκλοφορίας μετά το τέλος της προσφοράς αυτής. Αντ' αυτού, οι εφημερίδες τα «δωρίζουν» στους Δήμους οι οποίοι τα διαθέτουν έναντι κάποιου αντιτίμου με αδιαφανείς διαδικασίες (τύπου κουμπαρά όπου ο καθένας αφήνει ό,τι θέλει για να πάρει το βιβλίο της προσφοράς) είτε τα αγοράζουν έμποροι οι οποίοι τα μεταπωλούν έναντι αντιτίμου με επίσης αδιαφανείς διαδικασίες. Τι γίνονται τα χρήματα που εισπράττονται με αυτές τις τακτικές;

Οι προτάσεις μας:

Οι εφημερίδες σήμερα λυμαίνονται τον χώρο του βιβλίου με ενέργειες που πολλές φορές φτάνουν και ξεπερνούν τα όρια του αθέμιτου ανταγωνισμού κατά των εκδοτών.

Προτείνουμε να ισχύσει ο Νόμος περί Ενιαίας Τιμής του βιβλίου. Οι εφημερίδες που κυκλοφορούν ένα βιβλίο προσφοράς να αναγράφουν επακριβώς την τιμή φύλλου, την τιμή του προσφερόμενου έργου και να πληρώνουν ΦΠΑ για κάθε πώλησή τους. Επίσης, να μην διαφημίζουν ανέξοδα τα προσφερόμενα βιβλία αλλά την ύλη τους δηλαδή τις ειδήσεις, για τις οποίες έχουν και την ευνοϊκή μεταχείριση μη πληρωμής του Αγγελιοσήμου.

Να υπάρχει πλήρης διαφάνεια στην κίνηση των επιστρεφόμενων βιβλίων προσφοράς και να πληρώνεται ο σχετικός ΦΠΑ για όλες τις εμπορικές αυτές κινήσεις.

Αν τα παραπάνω είναι πολύ δύσκολο να πραγματοποιηθούν ή να ελεγχθούν, τότε προτείνουμε την πλήρη απαγόρευση της προσφοράς βιβλίων μέσω των εφημερίδων.

πηγή: εφημερίδα Η ΑΥΓΗ 

Η ομιλία του Ήρκου Αποστολίδη στο βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ με αφορμή τη νέα έκδοση του βιβλίου του Φρ. Νίτσε Ο ΑΝΤΙΧΡΙΣΤΟΣ - ΑΝΑΘΕΜΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ (εκδ. Gutenberg)

Όπως είχαμε υποσχεθεί ανεβάζουμε στο διαδίκτυο την παρουσίαση του βιβλίου ο ΑΝΤΙΧΡΙΣΤΟΣ - ΑΝΑΘΕΜΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ του Φρ. Νίτσε που έγινε στο βιβλιοπωλείο μας με την ευκαιρία της νέας του έκδοσης (Gutenberg) από τον Ήρκο Αποστολίδη ο οποίος έχει την εισαγωγή, τα φιλολογικά σχόλια και την επιμέλεια του βιβλίου.

Περισσότερα για την εκδήλωση σε προηγούμενη ανάρτηση με κλικ ΕΔΩ

Κυκλοφόρησε και διατίθεται στο βιβλιοπωλείο μας το νέο μυθιστόρημα του Ουμπέρτο Έκο "Φύλλο μηδέν"

Φύλλο μηδέν
Μυθιστόρημα
Ουμπέρτο Έκο
μετάφραση: Έφη Καλλιφατίδη
Ψυχογιός, 2015, 248 σελ.
Τιμή € 14,40

Ένα συνονθύλευμα δημοσιογράφων μιας καθημερινής εφημερίδας που δε νοιάζεται τόσο για την πληροφορία όσο για εκβιασμούς, λασπολογίες και φτηνές ιστορίες.
Ένας παρανοϊκός συντάκτης που αναβιώνει πενήντα χρόνια Ιστορίας υπό το φως μιας σατανικής πλεκτάνης με επίκεντρο το πτώμα ενός ψευτο-Μουσολίνι σε αποσύνθεση.

Στις σκιές παραμονεύει η μυστική δεξιά Επιχείρηση Gladio, η μασονική Στοά P2, η υποτιθέμενη δολοφονία του Πάπα Ιωάννη Παύλου Ι, το πραξικόπημα του πρίγκιπα Τζούνιο Βαλέριο Μποργκέζε, η CIA, και είκοσι χρόνια σφαγής και συγκάλυψης.
Μια χλιαρή ιστορία αγάπης ανάμεσα σε έναν αποτυχημένο αφανή συγγραφέα και ένα ενοχλητικό κορίτσι το οποίο, για να βοηθήσει την οικογένειά του, έχει παρατήσει το πανεπιστήμιο και ασχολείται με τα ροζ κουτσομπολιά.
Ένα τέλειο εγχειρίδιο κακής δημοσιογραφίας, όπου ο αναγνώστης αρχίζει σιγά σιγά να αναρωτιέται αν πρόκειται για μυθοπλασία ή πιστή αποτύπωση της πραγματικότητας.
Μια ιστορία που εκτυλίσσεται το 1992 -χρονιά που προοιωνίστηκε πολλά μυστήρια και απερισκεψίες των επόμενων είκοσι ετών- ακριβώς τη στιγμή που οι δύο πρωταγωνιστές νόμιζαν ότι ο εφιάλτης είχε τελειώσει.
Ένα πικρό και γκροτέσκο επεισόδιο που λαμβάνει χώρα στην Ευρώπη κατά την περίοδο μετά τη λήξη του πολέμου και φτάνει μέχρι το σήμερα - ένα επεισόδιο που θα κάνει τον αναγνώστη να αισθανθεί τόσο χαμένος όσο και οι δύο πρωταγωνιστές.

Ένα αποκαλυπτικό μυθιστόρημα για τον σκοτεινό κόσμο της δημοσιογραφίας και τα πολιτικά παρασκήνια της Ευρώπης από τον συγγραφέα των μπεστ σέλερ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΡΟΔΟΥ και ΤΟ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΠΡΑΓΑΣ.

Στο βιβλιοπωλείο μας το αναγνωστικό κοινό της Λιβαδειάς τίμησε την αγαπημένη συγγραφέα μικρών και μεγάλων ΑΛΚΗ ΖΕΗ

Το αναγνωστικό κοινό της Λιβαδειάς υποδέχτηκε στο χώρο του βιβλιοπωλείου ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ την αγαπημένη συγγραφέα μικρών και μεγάλων ΑΛΚΗ ΖΕΗ δημιουργώντας μια ανεπανάληπτη ατμόσφαιρα χαράς, συγκίνησης και αυθόρμητων εκδηλώσεων ενθουσιασμού από την παρουσία της, αποδεικνύοντας ότι και στις πιο δύσκολες περιόδους ο κόσμος του βιβλίου αναγνωρίζει και τιμά τους καλούς και συνεπείς δημιουργούς.

Το βιβλιοπωλείο αποδείχτηκε μικρό για να χωρέσει όλους όσους ήρθαν – άνθρωποι όλων των ηλικιών -  για να τιμήσουν τη συγγραφέα που τους μεγαλώνει ή τους μεγάλωσε μέσα από τα βιβλία αλλά και τους συντροφεύει ως ενήλικες.

Σήμερα παρουσιάσαμε το βιβλίο της “Με μολύβι φάμπερ νούμερο 2” όπου αφηγείται το παραμύθι της ζωής της και ζωντανεύει μια ολόκληρη εποχή όπως μόνο εκείνη ξέρει.

Η Μελίνα, ο Αιµίλιος Βεάκης, n κολλητή της φίλη Ζωρζ Σαρή, n θεία της ∆ιδώ Σωτηρίου, ο Κώστας Αξελός, ο Ανδρέας Εµπειρίκος, ο Οδυσσέας Ελύτης, ο Νίκος Γκάτσος που υπήρξε ζευγάρι µε την αδελφή της, ο Μάριος Πλωρίτης, ο σύζυγος της Γιώργος Σεβαστίκογλου, ο Κουν, ο Μποστ, ο Μάνος Χατζιδάκις, ο ∆εσποτίδης και πολλοί άλλοι που έφτιαξαν το πολιτισµικό παζλ της µεταπολεµικής Ελλάδας παρελαύνουν στο νέο βιβλίο - αποκάλυψη της Άλκης Ζέη που κυκλοφορεί από τις εκδ. Μεταίχµιο. 

Πρόσωπα που εδώ τα βλέπουµε κατά κανόνα στα πρώτα τους νεανικά σκιρτήµατα, στα πρώτα τους βήµατα ως δηµιουργών, µε το διαπεραστικό βλέµµα µιας γυναίκας - συγγραφέως που έζησε όλη τη φωτιά του 20ού αιώνα. 

Που εντάχθηκε στην ΕΠΟΝ, που έζησε ως πολιτική πρόσφυγας στη Σοβιετική Ενωση µια γεµάτη δεκαετία, που επί δικτατορίας έφυγε ξανά, αυτή τη φορά για το Παρίσι, που έγινε n αγαπηµένη συγγραφέας για πολλές γενιές παιδιών µέχρι σήµερα, αλλά και των µεγάλων που απόλαυσαν το µυθιστόρηµα η «Αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα»,  το οποίο εμείς είχαμε την τύχη να “ξαναδιαβάσουμε" πριν τρία χρόνια μαζί της σε αυτό το βιβλιοπωλείο και πάλι με τη βοήθεια της καλής μας φίλης και επιμελήτριας των βιβλίων της Ελένης Μπούρα.

η ΑΛΚΗ ΖΕΗ μαζί μας ΜΕ ΜΟΛΥΒΙ ΦΑΜΠΕΡ ΝΟΥΜΕΡΟ ΔΥΟ τη Δευτέρα, 20 Απριλίου 2015, στις 8:15 μ.μ.

Το βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ

και οι εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

σας προσκαλούν στην παρουσίαση 

του βιβλίου της Άλκης Ζέη

ΜΕ ΜΟΛΥΒΙ ΦΑΜΠΕΡ ΝΟΥΜΕΡΟ ΔΥΟ

τη Δευτέρα, 20 Απριλίου 2015, στις 8:15 μ.μ.

στον χώρο του βιβλιοπωλείου 

(Δημάρχου Ι. Ανδρεαδάκη 49, Λιβαδειά).

Με αφορμή το βιβλίο, η αγαπημένη μας συγγραφέας 

συνομιλεί με την επιμελήτριά της Ελένη Μπούρα.

Στη συνέχεια θα απαντήσει στις ερωτήσεις του κοινού

και θα υπογράψει αντίτυπα των βιβλίων της.

Το Πάσχα των πιστών: Νίκος Καρούζος

το Πάσχα των πιστών

Κύριε λάμπρυνόν μου την στολήν της ψυχής.

Άστρα και χώμα σε βαστάζουν.

Μεριάζουν άφωνα τα σκότη και διαβαίνεις,

ανέγγιχτη τον κόσμον αγγίζει μουσική

και της καρδιάς τα πέταλα ροδίζουν,

άνθος όμορφο ζεσταίνεται στον ήλιο.

Λευκάνθηκαν οι άνθρωποι στο αίμα του αρνίου.

Θεέ μου ανέρχεσαι λυπημένος,

αν και για όραση εξακολουθείς να έχεις τη συγχώρηση.

Ω θλίψη των ματιών του Κυρίου μου,

της αιωνιότητας ο κάματος,

έχω πολύ συνεργήσει για να υπάρχεις,

είναι πολύ σ᾽ εμένα το μερίδιο της ανομίας.

Ανοίγει ένα τριαντάφυλλο, πάω και το ρωτώ:

Πού έκρυψαν τον ήλιο;

Πλησιάζω τη θάλασσα και της λέω:

Είσαι βαθειά και με τα μυστικά μεγάλη σου η σχέση.

Λυτρώνεται ο άνθρωπος;

Απαντά το λουλούδι: «Θα χαθούμε»

κι η θάλασσα με αχ αναταράζεται.

Νίκος Καρούζος από τη συλλογή Σημείο (1955 ). 

Το πέμπτο ποίημα της συλλογής είναι το Πάσχα των πιστών

πηγή:Book Press

Ο σουρεαλιστικός πίνακας ανακοινώσεων που κοσμεί τον σιδηροδρομικό σταθμό Λιβαδειάς.

Ο παραπάνω σουρεαλιστικός πίνακας ανακοινώσεων κοσμεί τον σιδηροδρομικό σταθμό Λιβαδειάς. 
Κι ενώ πιθανολογώ όλοι θα δηλώνουν αναρμοδιότητα για τον καθαρισμό του, ούτε ένας δεν έχει το φιλότιμο να παραμερίσει τουλάχιστον τη σελίδα με τα δρομολόγια για να τα βλέπει το κοινό;  

Ο ΑΝΤΙΧΡΙΣΤΟΣ - ΑΝΑΘΕΜΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ του Νίτσε παρουσιάστηκε με την ευκαιρία της νέας του έκδοσης(Gutenberg) από τον Ήρκο Αποστολίδη στο βιβλιοπωλείο μας.

Ο ΑΝΤΙΧΡΙΣΤΟΣ - ΑΝΑΘΕΜΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ του Νίτσε παρουσιάστηκε με την ευκαιρία της νέας του έκδοσης(Gutenberg) από τον Ήρκο Αποστολίδη στο βιβλιοπωλείο μας.

Παραθέτουμε μια μικρή περίληψη και εντός των προσεχών ημερών θα ανεβάσουμε ολόκληρη την ομιλία. 

        Ο Αντίχριστος είν’ ένα νιτσεϊκό μανιφέστο οργής. Ίσως το πιο χαρακτηριστικό του κείμενο μετά τον ποιητικό – κοσμολογικό –φιλοσοφικό Ζαρατούστρα.

          Διαθέεται από ριζικά εικονοκλαστική ορμή. Απελευθερωτικός, κατεδαφιστικός λίβελλος κατά του Κρατούντος. Ο Νίτσε, δείχνει τους αντιπάλους του χωρίς περιστροφές: τους θεολόγους, κι ό, τι έχει θεολογικό αίμα στις φλέβες του (κεφ. 8). Επιτίθεται στον Παύλο, το Λούθηρο και τους δήθεν αναμορφωτές, στους κρυπτοθεολογίζοντες φιλοσόφους – ακόμα και στον ίδιο τον Καντ...

          Χτυπάει τον πυρήνα της χριστιανικής Ηθικής (κεφ. 15) : Απ’ τη στιγμή που η έννοια Φύση καθιερώθηκε ως αντίθετη του θεού, το: φυσιολογικός έγινε αναγκαστικά συνώνυμο του: απορριπτέος...

          Ονοματίζει το κακό (κεφ.26): ο ιερέας κακοποίησε το όνομα του θεού· ωνόμασε βασιλεία του θεού μια κατάσταση πραγμάτων στην οποίαν ο ίδιος καθώρισε την αξία τους· ωνόμασε θέλημα θεού τα μέσα με τα οποία επιτυγχάνεται ή συντηρείται μια τέτοια κατάσταση· και μ' έναν ωμότατο κυνισμό αποτίμησε λαούς, εποχές, πρόσωπα ανάλογα με το αν στάθηκαν ωφέλιμα ή αντιστάθηκαν στην ιερατική του παντοδυναμία.

          Υπάρχουν πιο κοφτερές κουβέντες απ’ αυτές στην Ιστορία του Παγκόσμιου Πνεύματος; Οι χριστιανοί δεν υπέταξαν τον Αρχαίο Λόγο, την Αρχαία Τέχνη στα μέτρα τους; Αγάλματα σπάγαν για την ψευτο-σεμνοτυφία τους, κείμενα Πλήθωνα καίγαν αργότερα οι Σχολάριοι, αλλά πολύ πριν απ’ αυτούς οι καλογέροι σβήναν ρήτορες και τραγικούς, για να γράψουν τα συναξάρια τους, κ’ οι «πεφωτισμένοι», «μεγάλοι» κιόλας «πατέρες της Εκκλησίας», κούναγαν το δάχτυλο, διαλέγοντας τα «αβλαβή» προς χρήσιν της νεολαίας...

Ο Νίτσε το πιο γενναίο πνεύμα της Αναγέννησης, τρεις αιώνες μετά, πραγματικός συνεχιστής των ρηξικέλευθων αρχαίων σοφιστών, οργίζεται για το σκοταδισμό του Μέσου Αιώνα, με μάτι καθαρό. Δεν του ξεφεύγει τίποτα, και δε χαρίζεται σε κανέναν.